Нийслэлийн Иргэний хэргийн давж заалдах шатны шүүхийн Магадлал

Үйл явдал

Захиргааны байгууллагын газар олголтын уялдаа холбоогүй үйл ажиллагаа болон хууль бус тушаал гаргаснаас үүдэлтэй эд хөрөнгийн хохирлын нөхөн төлбөр. Нэхэмжлэгчид газар ашиглах эрх олгосон байсан боловч төрийн байгууллагууд тухайн газрыг давхардуулан бусдад олгосон үйлдэл болон улмаас нэхэмжлэгчийн газар ашиглах эрх хүчингүй болсон байна. Үүний улмаас нэхэмжлэгч газар ашиглахад зарцуулсан хөрөнгө оруулалт, зардлаа нөхөн төлүүлэхийг шаарджээ.

Талуудын байр суурь

• Нэхэмжлэгч: Захиргааны байгууллагууд газар олголтын үйл ажиллагаагаа хууль тогтоомжид нийцүүлэн явуулах үүргээ биелүүлээгүй, улмаас газар ашиглах эрх нь зохицуулагдашгүй байдлаар дуусгавар болсон тул зарцуулсан зардлаа нөхөн төлүүлэх ёстой гэж үзсэн.
• Хариуцагч: Газар ашиглах эрх нь хугацаа нь дуусгавар болсон тул хохирол нэхэмжлэх үндэслэлгүй, мөн нэхэмжлэгч нь тусгай хамгаалалттай газар нутагт зөвшөөрөлгүй бетон барилга барьсан нь хохирол учруулах үндэслэл болсон гэж үзсэн.

Шатуудын шийдвэр

Анхан шатны шүүх нэхэмжлэлийн шаардлагын зарим хэсгийг хангаж, хариуцагч талуудаас хохирлыг нөхөн төлүүлэх шийдвэр гаргасан. Давж заалдах шат анхан шатны шүүхийн шийдвэрт өөрчлөлт оруулж, хариуцагч сайдаас ойролцоогоор 207 сая төгрөг, хариуцагч албанаас 89 сая төгрөгийг нэхэмжлэгчид олгож, нэхэмжлэлийн бусад хэсгийг хэрэгсэхгүй болгосон. Учир нь хариуцагч сайдын эрх мэдлийн хүрээнд гаргасан тушаал нь илт хууль бус байсан тул нэхэмжлэгчийн хэтэрхий болгоомжгүй үйлдэл хохиролд нөлөөлөх боломжгүй гэж үзсэн. Мөн анхан шатны шүүх хохирогчийн гэм бурууг харгалзан үзэх ёстой Иргэний хууль 514.1-ийг буруу тайлбарлан хэрэглэсэн тул шийдвэрийг засаж тогтоов.

Хууль зүйн гол дүгнэлт

• Төрийн албан хаагчдын албан үүргээ зөрчсөн үйлдэл/эс үйлдэхүй нь бусдад гэм хор учруулсан бол уг гэм хорыг түүнийг ажиллуулж буй хуулийн этгээд буюу төр хариуцан арилгана (Иргэний хууль 498.5).
• Гэм хор учруулсан этгээд өөрийн шууд санаатай буюу илт болгоомжгүй үйлдлээр гэм хор учруулсан бол гэм хорыг хариуцан арилгах байгууллага өөрт учирсан хохирлыг тухайн гэм буруутай этгээдээс шаардах эрхтэй (Иргэний хууль 498.5).
• Гэм хор учрах буюу түүнээс үүдэж хохирол нэмэгдэхэд хохирогчийн хэтэрхий болгоомжгүй үйлдэл, эс үйлдэхүй нөлөөлсөн бол уг нөхцөл байдлыг харгалзан хохирлын хэмжээг багасгаж болно (Иргэний хууль 514.1).