Дархан-Уул аймгийн Иргэний хэргийн давж заалдах шатны шүүхийн Магадлал

Үйл явдал

Мэргэжлээс шалтгаалах өвчнөөр нас барсан ажилтны ар гэрт нөхөн олговор олгох эрх үүсэх эсэх, тэр дундаа ажил олгогчтой хөдөлмөр эрхлэлтийн харилцаа дуусгавар болсон эсэхэд хамааралтай эрх зүйн маргаан. Ажилтан нь уурхайн химийн бодис, хий, утаа, уур амьсгалын нөлөөгөөр амьсгалын замын өвчнөөр өвчилж, мэргэжлээс шалтгаалах өвчнөөр хөдөлмөрийн чадвар алдсан байдал нь тогтоогдсоор байсан тул ажлаас чөлөөлөгдсөн хойноос олон жилийн дараа нас барсан байна. Талийгаачийн ар гэрийнхэн ажил олгогчоос 36 сарын цалингийн тэнцэх хэмжээний нөхөн олговор нэхэмжилсэн тул маргаан үүссэн.

Талуудын байр суурь

• Нэхэмжлэгч: Талийгаач нь мэргэжлээс шалтгаалах өвчний улмаас нас барсан тул ажил олгогчоос 36 сарын цалингийн тэнцэх хэмжээний нөхөн олговор авах эрхтэй гэж үзсэн.
• Хариуцагч: Талийгаач нь ажлаас гарсан хугацаанаас хойш олон жил өнгөрсөн, тэр дундаа нас барах үедээ ажилтан биш байсан тул нөхөн төлбөр олгох үүрэггүй, мөн нас барсны шалтгаан нь мэргэжлээс шалтгаалах өвчин биш хүнд өвчин байсан гэж үзсэн.

Шатуудын шийдвэр

Анхан шатны шүүх нэхэмжлэлийг хэсэгчилэн хүлээн зөвшөөрч, давж заалдах шатны шүүх анхан шатны шийдвэрийг хүчингүй болгож, нэхэмжлэлийг бүхэлд нь хэрэгсэхгүй болгосон. Учир нь талийгаач нь ажлаас чөлөөлөгдсөн хугацаанаас хойш ажил олгогчтой хөдөлмөр эрхлэлтийн харилцаа нь дуусгавар болсон тул түүнийг Хөдөлмөрийн тухай хуульд заасан "ажилтан" гэж үзэх үндэслэлгүй, иймд ажилтан биш хүний гэр бүлд нөхөн төлбөр олгох үүрэг хүлээхгүй гэж дүгнэв.

Хууль зүйн гол дүгнэлт

• Ажилтан гэж ойлгохын тулд хөдөлмөр эрхлэлтийн харилцааны үндсэн дээр ажиллаж байх ёстой тул ажлаас чөлөөлөгдсөн, хөдөлмөр эрхлэлтийн харилцаа дуусгавар болсон этгээдийг ажилтан гэж үзэх боломжгүй (Хөдөлмөрийн тухай хууль 4.1.3).
• Мэргэжлээс шалтгаалах өвчнөөр өвчилсөн, эсхүл нас барсан ажилтны ар гэрт нөхөн төлбөр олгох эрх нь тухайн этгээд ажил олгогчийн ажилтан байх шаардлагатай (Хөдөлмөрийн тухай хууль 125.1).