Тогтоол №31507

### 📄 ХЭРГИЙН ТОВЧ ТАНИЛЦУУЛГА - **Үйл явдал**: Д.А нь “ТА” ХХК-тай орон сууц, үйлчилгээ захиалгаар барих гэрээ байгуулж, үйлчилгээний зориулалттай 134.8 м.кв талбайтай байр захиалан нийт үнийн 90%-ийг төлсөн боловч хариуцагч байрыг хугацаанд нь хүлээлгэн өгөөгүй. Хариуцагч нь Д.А-ийн өмнөх гэрээнээс татгалзах тухай нэхэмжлэлийг буцаан авсны дараа маргаантай үл хөдлөх хөрөнгийг гуравдагч этгээд Б.Э-д худалдсан. - **Нэхэмжлэгч**: Д.А нь өмчлөгчөөр тогтоолгох, үл хөдлөх эд хөрөнгийг хүлээлгэн өгөхийг даалгах, 293,140,000 төгрөг гаргуулах. - **Хариуцагч**: “ТА” ХХК нь нэхэмжлэлийг хэрэгсэхгүй болгохыг хүссэн. Гуравдагч этгээдийн өмчлөх эрх шилжсэн тул гэрээнээс татгалзахтай холбоотой урьдчилан төлсөн төлбөрийг буцаан олгохоо илэрхийлсэн. ### 🏛️ АНХАН ШАТ - **Өдөр**: 2019-06-18, **Дугаар**: 101/ШШ2019/01823 - **Шийдвэр**: Нэхэмжлэгч Д.А-ыг үйлчилгээний зориулалттай 134.8 м.кв талбайтай үл хөдлөх эд хөрөнгийн өмчлөгчөөр тогтоож, тус үл хөдлөх эд хөрөнгийг нэхэмжлэгчийн өмчлөл, эзэмшилд шилжүүлэхийг “ТА” ХХК-д даалгаж, “ТА” ХХК-иас 134,800,000 төгрөг гаргуулж нэхэмжлэгч Д.А-д олгож, нэхэмжлэлээс 158,340,000 төгрөгийн шаардлагыг хэрэгсэхгүй болгосон. - **Үндэслэл**: Иргэний хуулийн 206.1, 243.1, 232.6-д заасныг баримтлан хариуцагч гэрээний үүргээ биелүүлээгүй тул нэхэмжлэгчийн шаардлагын зарим хэсгийг хангасан. ### ⚖️ ДАВЖ ЗААЛДАХ ШҮҮХИЙН ШИЙДВЭР - **Өдөр**: 2019-08-20, **Дугаар**: 210/МА2019/00962 - **Гомдлол гаргагч**: Хариуцагч - **Гомдлолын шалтгаан**: Анхан шатны шүүх нэхэмжлэгчийг ажил гүйцэтгэх гэрээний захиалагч гэж үзэх үндэслэлтэй байхад худалдах, худалдан авах гэрээний харилцаа үүссэн гэж дүгнэсэн, гэрээний үлдэгдэл төлбөрийг төлөөгүй нөхцөлд өмчлөх эрх үүссэн гэсэн нь буруу, гуравдагч этгээдийн мэтгэлцэх боломжийг хангаагүй зэрэг үндэслэлээр шийдвэрийг хүчингүй болгохыг хүссэн. - **Шийдвэр**: Анхан шатны шүүхийн шийдвэрийг хүчингүй болгож, хэргийг дахин шийдвэрлүүлэхээр анхан шатны шүүхэд буцаасан. ### 📚 ҮНДЭСЛЭЛ - Нэхэмжлэгч Д.А нь "ТА" ХХК-тай 2012-06-23-ны өдөр орон сууц, үйлчилгээ захиалгаар барих гэрээ байгуулж, үйлчилгээний зориулалттай байр захиалан нийт 269,600,000 төгрөгөөс 242,640,000 төгрөгийг төлсөн. - Талууд гэрээний үүрэгтэй холбоотой маргаан үүсгэж, нэхэмжлэгч Д.А нь 2016-06-02-ны өдөр уг гэрээнээс татгалзаж, урьдчилгаанд төлсөн төлбөр болон торгууль гаргуулахаар Баянгол дүүргийн Иргэний хэргийн анхан шатны шүүхэд нэхэмжлэл гаргасан боловч 2017-03-22-ны өдөр шаардлагаа татан авсан. - Д.А нэхэмжлэлээ татан авсны дараа, 2017-04-14-ний өдөр “ТА” ХХК нь иргэн Б.Э-тай үйлчилгээ захиалгаар барих гэрээ байгуулж, маргаан бүхий үл хөдлөх эд хөрөнгийг түүнд худалдаж, Б.Э нь уг хөрөнгийн өмчлөгчөөр бүртгэгдсэн. - Анхан шатны шүүх нь хэрэг хянан шийдвэрлэх ажиллагааны явцад Б.Э-ийн эрх, үүрэгт сөргөөр нөлөөлөхөөр байна гэж үзэж, түүнийг бие даасан шаардлага гаргаагүй гуравдагч этгээдээр оролцуулсан боловч, шүүх хуралдааны товыг мэдэгдсэн ч Б.Э шүүх хуралдаанд ирээгүй. - Анхан шатны шүүх нь гуравдагч этгээдийг шүүх хуралдаанд оролцуулж, мэтгэлцүүлэхгүйгээр түүний өмчлөлд байгаа маргааны зүйл болж буй үл хөдлөх эд хөрөнгийн өмчлөгчөөр нэхэмжлэгч Д.А-ыг тогтоож шийдвэрлэсэн нь учир дутагдалтай. - Дээрх алдааг давж заалдах шатны шүүхээс залруулах боломжгүй тул анхан шатны шүүхийн шийдвэрийг хүчингүй болгож, хэргийг дахин хэлэлцүүлэхээр буцаах нь Иргэний хэрэг шүүхэд хянан шийдвэрлэх тухай хуулийн 167.1.5-д нийцнэ.

### 📄 ХЭРГИЙН ТОВЧ ТАНИЛЦУУЛГА - **Үйл явдал**: А.А нь АПЛ ХХК-тай орон сууц болон үйлчилгээний талбай захиалан бариулах гурван гэрээ байгуулсан. Гүйцэтгэгч гэрээгээр хүлээсэн үүргээ хугацаанд нь биелүүлээгүй тул нэхэмжлэгч хохирол нэхэмжилж, гэрээний зарим заалтыг хүчин төгөлдөр бусд тооцуулахаар шүүхэд хандсан. - **Нэхэмжлэгч**: А.А - Гэрээний зарим заалтыг хүчин төгөлдөр бусд тооцуулж, учирсан хохирол 122,651,700 төгрөгийг гаргуулах. - **Хариуцагч**: АПЛ ХХК - Нэхэмжлэлийн шаардлагыг бүхэлд нь эс зөвшөөрч, гэрээ стандарт бус, нэхэмжлэгч хохирлоо нотлоогүй, мөн өмгөөлөгч авах эрх зөрчигдсөн гэж маргасан. ### 🏛️ АНХАН ШАТ - **Өдөр**: 2019-12-11, **Дугаар**: 181/ШШ2019/02586 - **Шийдвэр**: АПЛ ХХК болон А.А нарын хооронд байгуулагдсан 3 гэрээний 4.3 /а/ дэх заалтууд болох "...Тухайн хөнгөлөлт гэрээний нийт үнийн дүнгийн 2 хувиас хэтрэхгүй байна..., ...Гүйцэтгэгч нь ийнхүү хойшлогдсоноос үүссэн болон давагдашгүй хүчний шинжтэй нөхцөл байдлын улмаас захиалагчид учирсан аливаа зардлыг нөхөн төлөх үүрэг хүлээхгүй..." гэсэн нөхцөлийг хүчин төгөлдөр бус болохыг тогтоож, АПЛ ХХК-иас 121,875,000 төгрөгийг гаргуулж А.А-д олгосон. - **Үндэслэл**: Иргэний хуулийн 343.1, 202.1, 202.2.12, 219.1-д заасныг баримтлан, гүйцэтгэгч гэрээний үүргээ хугацаанд нь гүйцэтгээгүйгээс учирсан хохирлыг нэхэмжлэгч нэхэмжлэх эрхтэй бөгөөд дээрх заалтууд нь захиалагчийн эрхийг хязгаарласан гэж үзсэн. ### ⚖️ ДАВЖ ЗААЛДАХ ШҮҮХИЙН ШИЙДВЭР - **Өдөр**: 2020-03-04, **Дугаар**: 210/МА2020/00501 - **Гомдлол гаргагч**: Хариуцагч - **Гомдлолын шалтгаан**: Анхан шатны шүүхийн шийдвэр үндэслэлгүй бөгөөд хариуцагчийн өмгөөлөгч авах эрхийг зөрчсөн. - **Шийдвэр**: Анхан шатны шүүхийн шийдвэрийн тогтоох хэсгийн 1 дэх заалтад өөрчлөлт оруулж, бусад заалтыг хэвээр үлдээсэн. ### 📚 ҮНДЭСЛЭЛ - Талууд аж ахуй эрхлэгчид тул гэрээний нөхцөлийг Иргэний хуулийн стандарт нөхцөлөөр тайлбарлахгүй. - Гэрээний 4.3.а-ийн "...Хөнгөлөлт үнийн дүнгийн 2 хувиас хэтрэхгүй байна..." гэсэн тохиролцоо нь захиалагчид үнийн хөнгөлөлт үзүүлэх, үнэ тодорхойлох арга журамд хамаарах ашигтай заалт тул хохирол шаардах эрхийг хязгаарласан гэсэн анхан шатны шүүхийн дүгнэлт буруу. - Давагдашгүй хүчний шинжтэй нөхцөл байдлын улмаас учирсан зардлыг төлөхгүй гэсэн тохиролцоо нь хууль зөрчөөгүй, учир нь эрсдлийг өмчлөгч хариуцах зарчим үйлчилнэ. - Харин "...гүйцэтгэгч нь ийнхүү хойшлогдсоноос үүссэн... нөхцөл байдлын улмаас захиалагчид учирсан аливаа зардлыг төлөх үүрэг хүлээхгүй..." гэсэн тохиролцоо нь Иргэний хуулийн 206.1, 219.1, 225.1-д заасан хохирол шаардах эрхийг гэрээгээр хязгаарласан тул мөн хуулийн 56.1.1-д зааснаар хүчин төгөлдөр бус байна. - Барилга хугацаандаа ашиглалтад ороогүйтэй шалтгаант холбоотойгоор нэхэмжлэгчийн эд хөрөнгөө бусдад хадгалуулсан гэрээний үүргийн үнийн дүнгээр төлсөн 121,875,000 төгрөгийг гаргуулахаар шийдвэрлэсэн нь Иргэний хуулийн 219.1, 229.1-д нийцсэн. - Анхан шатны шүүх нэхэмжлэгч болон хариуцагчийг мэтгэлцэх, өмгөөлөгч авах эрхээр хангаж байсан тул хариуцагчийн өмгөөлөгч авах эрх зөрчигдсөн гэх гомдол үндэслэлгүй.

### 📄 ХЭРГИЙН ТОВЧ ТАНИЛЦУУЛГА - **Үйл явдал**: Нэхэмжлэгч Э.Э нь хариуцагч Т А ХХК-тай орон сууц захиалгаар бариулах гэрээ байгуулж, урьдчилгаанд 28,000,000 төгрөг төлсөн боловч хариуцагч гэрээний үүргээ биелүүлээгүй тул гэрээг цуцалсан. Хариуцагч гэрээ цуцалсны торгууль нэрээр төлсөн төлбөрийн 15 хувь болох 4,200,000 төгрөгийг үндэслэлгүйгээр суутгасан. - **Нэхэмжлэгч**: Э.Э, 4,200,000 төгрөгийн торгуулийг буцаан гаргуулах. - **Хариуцагч**: Т А ХХК, гэрээний дагуу торгууль суутгасан нь зөв, нэхэмжлэлийг хэрэгсэхгүй болгох. ### 🏛️ АНХАН ШАТ - **Өдөр**: 2019-12-12, **Дугаар**: 102/ШШ2019/03351 - **Шийдвэр**: Хариуцагч Т А ХХК-аас 4,200,000 төгрөгийг гаргуулж, нэхэмжлэгч Э.Э-д олгосон. - **Үндэслэл**: Иргэний хуулийн 343.1-д заасан ажил гүйцэтгэх гэрээний харилцаа үүссэн бөгөөд хариуцагч гэрээний үүргээ биелүүлээгүй тул торгууль суутгах нь үндэслэлгүй. ### ⚖️ ДАВЖ ЗААЛДАХ ШҮҮХИЙН ШИЙДВЭР - **Өдөр**: 2020-01-24, **Дугаар**: 210/МА2020/00180 - **Гомдлол гаргагч**: Хариуцагч - **Гомдлолын шалтгаан**: Анхан шатны шүүх хуулийг буруу тайлбарлан хэрэглэж, ажил гүйцэтгэгчийн буруугаас гэрээ цуцалсан мэтээр дүгнэсэн нь үндэслэлгүй, нэхэмжлэгч гэрээгээ дангаар цуцалсан тул торгууль төлөх ёстой. - **Шийдвэр**: Анхан шатны шүүхийн шийдвэрийн тогтоох хэсгийн 1 дэх заалтад Иргэний хуулийн 205.1-ийг нэмж, бусад заалтыг хэвээр үлдээсэн. ### 📚 ҮНДЭСЛЭЛ - Талуудын хооронд Иргэний хуулийн 343.1-д заасан ажил гүйцэтгэх гэрээний харилцаа үүссэн нь зөв. - Хариуцагч гэрээний дагуу орон сууцыг 2019 оны 1 дүгээр улиралд ашиглалтад оруулах үүргээ биелүүлээгүй нь тогтоогдсон. - Гэрээний үүргээ зөрчсөн тал нь хариуцагч болох нь баримтаар нотлогдож байх тул нэхэмжлэгч Иргэний хуулийн 355.1-д заасны дагуу гэрээг цуцлах эрхтэй. - Хариуцагчийн гэрээний 2.8-д заасан торгууль суутгах үндэслэл нь нэхэмжлэгч гэрээг дангаар зөрчсөн тохиолдолд үйлчлэх бөгөөд энэ хэрэгт нэхэмжлэгч гэрээг зөрчөөгүй. - Анхан шатны шүүх нэхэмжлэгчийн гэрээний үнэд төлсөн 28,000,000 төгрөгөөс торгуульд үндэслэлгүйгээр суутгагдсан 4,200,000 төгрөгийг хариуцагчаас гаргуулж шийдвэрлэхдээ гэрээг цуцлах тухай Иргэний хуулийн 205.1-ийг баримтлаагүй нь буруу байсан тул нэмэлт оруулсан. - Иргэний хуулийн 205.1-д зааснаар гэрээний нэг тал үүргээ биелүүлээгүй бол нөгөө тал гэрээг цуцлах эрхтэй.

ХЭРГИЙН ТАНИЛЦУУЛГА: Нэхэмжлэгч нь орон сууц захиалгын гэрээний дагуу төлбөрөө бүрэн хийсэн боловч хариуцагч байгууллага нь гэрээнд заасан хугацаанд орон сууцыг барьж гүйцэтгээгүй тул гэрээнээс татгалзаж, төлсөн мөнгөө буцаан шаарджээ. АНХАН ШАТ: Иргэний хуулийн холбогдох зүйл заалтыг үндэслэн, хариуцагчаас нэхэмжлэгчид төлсөн мөнгө болон улсын тэмдэгтийн хураамжийг гаргуулах шийдвэрлэсэн. ДАВЖ ЗААЛДАХ ШАТ: Хариуцагчийн итгэмжлэгдсэн төлөөлөгч анхан шатны шүүхийн шийдвэрийг эс зөвшөөрч, нэхэмжлэлийг хүлээн авахгүй байх гомдол гаргасан. Шүүх хууль ёсны бөгөөд үндэслэл бүхий байдал, хэргийн бодит байдлыг хангасан гэж дүгнэн, давж заалдах гомдлыг хангахгүй орхиж, анхан шатны шүүхийн шийдвэрийг хэвээр үлдээсэн. ҮНДЭСЛЭЛ: Талуудын хооронд ажил гүйцэтгэх гэрээний харилцаа үүссэн. Нэхэмжлэгч гэрээнд заасан үүргээ биелүүлж, төлбөр хийсэн боловч хариуцагч гэрээнд заасан хугацаанд орон сууцыг барьж гүйцэтгэх үүргээ биелүүлээгүй. Иймд нэхэмжлэгч гэрээнээс татгалзаж, төлсөн мөнгөө буцаан шаардах эрхтэй гэж шүүх дүгнэсэн. Хариуцагчийн давж заалдах гомдолд шийдвэрийн ямар зүйл, заалтыг зөвшөөрөхгүй байгаа нь тодорхойгүй байсныг анхаарсан.

ХЭРГИЙН ТАНИЛЦУУЛГА: Гэрээний дагуу орон сууц захиалсан боловч гүйцэтгэгч байгууллага нь орон сууцыг хугацаанд нь хүлээлгэн өгөөгүй, өмчлөх эрхийг шилжүүлж өгөөгүй, мөн банкны барьцаанд байсны улмаас захиалагч нь гэрээний үүргээ зөрчсөн гэж үзэн гэрээг цуцалж, төлсөн мөнгөө буцаан гаргуулахаар нэхэмжилсэн. АНХАН ШАТ: Шүүхийн шийдвэр гүйцэтгэх газраас 31,238,000 төгрөгийг гаргуулан нэхэмжлэгчид олгож, улсын тэмдэгтийн хураамж болон бусад зардлыг мөн шийдвэрлэжээ. ДАВЖ ЗААЛДАХ ШАТ: Хариуцагчийн итгэмжлэгдсэн төлөөлөгч анхан шатны шүүхийн шийдвэрийг эс зөвшөөрч, нэхэмжлэлийн шаардлага нь гэм хорын нэхэмжлэл гэхээсээ гэрээ цуцалсны улмаас үүссэн үүргийн харилцаа гэж үзэн хуулийг буруу хэрэглэснийг гомдолд дурдсан. ҮНДЭСЛЭЛ: Зохигчид хооронд үүссэн эрх зүйн харилцааг ажил гүйцэтгэх гэрээ гэж үзэж, нэхэмжлэлийг хангаж шийдвэрлэсэн нь зөв боловч нэхэмжлэлийн шаардлагын агуулгыг буруу тодорхойлсноос хуулийг буруу хэрэглэсэн. Нэхэмжлэгч орон сууцны төлбөрт 31,238,000 төгрөгийг төлж гэрээний үүргээ бүрэн биелүүлсэн. Хариуцагч нь өөр этгээдтэй гэрээ байгуулсан нь нэхэмжлэгчтэй байгуулсан гэрээний үүрэг дуусгавар болсон гэх тайлбарыг нотлож чадаагүй. Ажил гүйцэтгэгч нь ажлын үр дүнгээ доголдолгүй, хугацаандаа биелүүлснээ нотлох учиртай. Гэрээг цуцалснаар өмнө гүйцэтгэсэн үүргийн гүйцэтгэл ач холбогдлоо алдвал түүнийг мөн цуцалдаг бөгөөд үүнд Иргэний хуулийн 205 дугаар зүйлд заасан журам үйлчилнэ. Гэрээнээс татгалзсан бол талууд гэрээний гүйцэтгэлийг харилцан буцааж өгөх үүрэгтэй. Шүүх тухайн маргаантай харилцаанд хамаарах хуулийг оновчтой сонгон хэрэглээгүй, хэрэглэх ёсгүй хуулийг хэрэглэсэн.