Тогтоол №27604

ХЭРГИЙН ТАНИЛЦУУЛГА: Нэхэмжлэгч автомашин худалдан авсан нь биет байдлын доголдолтой байсны улмаас гэрээг цуцлан төлсөн мөнгө болон зардлуудаа гаргуулахаар шаардсан. Хариуцагч нь автомашиныг үзэж шалгаад авсан, замын хөдөлгөөнд оролцож байсан тул нэхэмжлэлийг бүхэлд нь зөвшөөрөхгүй гэж маргасан. АНХАН ШАТ: Иргэний хуулийн 205.1, 205.7, 227.3-д заасны дагуу хариуцагчаас тодорхой мөнгө гаргуулан нэхэмжлэгчид олгож, нэхэмжлэлийн зарим хэсгийг хэрэгсэхгүй болгон, автомашиныг буцаан шилжүүлэхээр шийдвэрлэсэн. ДАВЖ ЗААЛДАХ ШАТ: Хариуцагч нь анхан шатны шүүх нотлох баримтыг хэт нэг талыг баримталж үнэлэн шийдвэрлэсэн, автомашиныг анхнаасаа мэдсээр байж эвдрэлтэй оруулж ирсэн гэх дүгнэлт нь үндэслэлгүй, Монголд хийсэн оношлогоо, дүгнэлтийг үнэлээгүй гэж гомдол гаргасан. Давж заалдах шатны шүүх автомашиныг зориулалтын дагуу ашиглах боломжтой эсэхийг тодруулаагүй, нэхэмжлэгчийн хүсэлтийг хангаагүй нь эрхийн актын үндэслэл, шийдвэрлэсэн байдал тодорхойгүй байгаа тул анхан шатны шүүхийн шийдвэрийг хүчингүй болгон хэргийг дахин хэлэлцүүлэхээр буцаахаар тогтоосон. ҮНДЭСЛЭЛ: Гэрээний зүйл болох автомашиныг зориулалтын дагуу ашиглах боломжтой эсэхийг тодруулаагүй, нэхэмжлэгчийн итгэмжлэгдсэн төлөөлөгчийн гаргасан шинжээч томилуулах хүсэлтийг хангаагүй нь хэргийг бүхэлд нь эцэслэн шийдвэрлэх боломжгүй болгосон.

ХЭРГИЙН ТАНИЛЦУУЛГА: Нэхэмжлэгч нь автомашины үлдэгдэл төлбөр гаргуулах, эсхүл эвдэрхий автомашиныг үлдэгдэл төлбөртэй тэнцэх хэмжээний мөнгөөр гаргуулах шаардлага гаргасан. Хариуцагч нь автомашины чанарын доголдол, эвдрэлээс болж осолдсон хэмээн нэхэмжлэлийн шаардлагаас татгалзсан. АНХАН ШАТ: Иргэний хуулийн холбогдох зүйл заалтыг баримтлан нэхэмжлэлийг бүхэлд нь хэрэгсэхгүй болгож, улсын тэмдэгтийн хураамжийг улсын орлогод хэвээр үлдээсэн. ДАВЖ ЗААЛДАХ ШАТ: Нэхэмжлэгчийн өмгөөлөгч нь анхан шатны шүүх нь нотлох баримтуудад зохих үнэлэлт дүгнэлт өгөөгүй, хариуцагчийн тайлбарыг нотлох баримтгүй байхад үндэс болгон шийдвэр гаргасан, шүүх хуулийг буруу тайлбарласан гэж гомдол гаргасан. ҮНДЭСЛЭЛ: Давж заалдах шатны шүүх нь анхан шатны шүүхээс гэрчийн мэдүүлэг болон тэмдэглэлийн дэвтрийн үнэ, тооцооны талаарх баримтуудад үнэлэлт дүгнэлт өгөөгүй, хэт нэг талыг барьсан гэж үзэж, анхан шатны шүүхийн шийдвэрийг хүчингүй болгож, хэргийг дахин шийдвэрлүүлэхээр анхан шатны шүүхэд буцаахаар шийдвэрлэсэн. Учир нь шүүх нь баримтын эхийг буцаан олгож, хуулбар хувийг хэрэгт хавсаргах журмыг зөрчсөн, нэхэмжлэлийн шаардлагыг нотлох үүргийг нэхэмжлэгчид ногдуулахдаа үндэслэлээ тайлбарлаагүй, хариуцагч нь нэхэмжлэлийн шаардлагыг үгүйсгэх тайлбар болон түүнийг нотлох баримтыг бүрдүүлээгүй байхад Иргэний хуулийн заалтыг буруу хэрэглэж нэхэмжлэлийг хэрэгсэхгүй болгосон байна.

ХЭРГИЙН ТАНИЛЦУУЛГА: Худалдан авсан автомашины гүйлт, батерейн гэмтлийн талаарх маргаан. Нэхэмжлэгч нь худалдагч этгээдийг худалдах, худалдан авах гэрээгээр үүргээ биелүүлээгүй, хууран мэхэлсэн гэж үзэж, гэрээнээс татгалзан төлсөн мөнгөө буцаан авахыг шаардсан. Хариуцагч нь автомашиныг хэвийн байдалтай худалдсан, нэхэмжлэгч нь өөрөө шалгаж авсан, гэмтэл нь хэрэглээний явцад үүссэн гэж тайлбарласан. АНХАН ШАТ: Нэхэмжлэлийг бүхэлд нь хэрэгсэхгүй болгож, төлсөн тэмдэгтийн хураамжийг улсын орлогод үлдээсэн. Худалдах, худалдан авах гэрээг цуцлах, мөнгө гаргуулах шаардлага үндэслэлгүй гэж үзсэн. ДАВЖ ЗААЛДАХ ШАТ: Нэхэмжлэгч нь анхан шатны шүүхийн шийдвэртэй санал нийлээгүй. Автомашины гүйлтийн хэмжүүрийг багасгасан, биет байдлын доголдолтой автомашиныг худалдсан, шүүх нь нотлох баримтыг бүрэн үнэлээгүй, хуулийг буруу хэрэглэсэн гэж гомдол гаргасан. ҮНДЭСЛЭЛ: Давж заалдах шатны шүүх анхан шатны шүүхийн шийдвэрийг хэсэгчлэн өөрчилж, гэрээнд эд хөрөнгийн чанарын талаар нарийвчилсан заалт байхгүй тохиолдолд зориулалтаар ашиглах боломжтой эд хөрөнгийг доголдолгүй гэж үзэх, мөн эд хөрөнгө хүлээн авах үедээ доголдлын талаар мэдсэн буюу мэдэх боломжтой байхад хүлээн авсан бол шаардлага гаргах эрхээ алдана гэсэн Иргэний хуулийн зохицуулалтыг баримтлан нэхэмжлэлийг хэрэгсэхгүй болгосон нь хууль зүйн үндэслэлтэй боловч тогтоох хэсэгт хуулийн зохицуулалтыг буруу баримталсныг залруулсан.

### 📄 ХЭРГИЙН ТОВЧ ТАНИЛЦУУЛГА - **Үйл явдал**: Э.Ц нь Б.М-ээс автомашин худалдан авснаас хойш 9 хоногийн дараа эвдэрч, оношилгоогоор биет байдлын доголдолтой болох нь тогтоогдсон тул гэрээг цуцалж, төлбөр болон хохирлыг нэхэмжилсэн. - **Нэхэмжлэгч**: Э.Ц нь Б.М-тэй байгуулсан тээврийн хэрэгсэл худалдах, худалдан авах гэрээг цуцалж, автомашины үнэ 41,000,000 төгрөг, хүү 5,765,043 төгрөг, ачилтын төлбөр 140,000 төгрөг, үнэлгээний төлбөр 80,000 төгрөг, оношилгооны төлбөр 71,500 төгрөг, даатгалын төлбөр 492,000 төгрөг, нийт 48,329,543 төгрөгийг гаргуулахыг шаардсан. - **Хариуцагч**: Б.М нь нэхэмжлэлийг зөвшөөрөхгүй, учир нь Э.Ц автомашиныг худалдан авахдаа шалгаж хүлээн авсан, мөн худалдан авснаас хойш замын хөдөлгөөнд оролцож байсан, автомашиныг Монголд оруулж ирэхдээ техникийн хяналтын үзлэгт оруулсан, эвдрэл нь хэрэглээнээс үүссэн байж болно гэж маргасан. ### 🏛️ АНХАН ШАТ - **Өдөр**: 2018-12-20, **Дугаар**: 102/ШШ2018/03853 - **Шийдвэр**: Хариуцагчаас 41,703,500 төгрөг гаргуулан нэхэмжлэгчид олгож, нэхэмжлэгчээс автомашиныг хариуцагчид буцаан шилжүүлэхийг даалгасан. - **Үндэслэл**: Иргэний хуулийн 205.1, 205.7, 227.3-т зааснаар худалдагч нь биет байдлын доголдолгүй эд хөрөнгө шилжүүлэх үүргээ зөрчсөн. ### 🔁 ДАВЖ ЗААЛДАХ ШАТ - **Өдөр**: 2019-03-11, **Дугаар**: 441 - **Гомдлол гаргагч**: Хариуцагч - **Гомдлолын шалтгаан**: Анхан шатны шүүх автомашиныг зориулалтаар ашиглах боломжтой эсэхийг тогтоох шаардлагатай байхад үнэлээгүй, гэрээнээс татгалзах үндэслэлгүй гэж үзсэн. - **Шийдвэр**: Анхан шатны шүүхийн шийдвэрийг хүчингүй болгож, хэргийг дахин шийдвэрлүүлэхээр буцаасан. - **Үндэслэл**: Иргэний хуулийн 251.2-т зааснаар гэрээнд заасан зориулалтаар ашиглах боломжтой эд хөрөнгийг биет байдлын доголдолгүй гэж үзэх тул автомашиныг зориулалтаар ашиглах боломжтой эсэхийг тогтоох шаардлагатай. ### ⚖️ ХЯНАЛТЫН ШАТ - **Өдөр**: 2019-05-07, **Дугаар**: 00515 - **Гомдлол гаргагч**: Нэхэмжлэгч - **Гомдлолын шалтгаан**: Давж заалдах шатны шүүх хуулийг буруу хэрэглэсэн, хэрэгт байгаа нотлох баримтуудыг тал бүрээс нь бодитой үнэлээгүй. - **Шийдвэр**: Давж заалдах шатны шүүхийн магадлалыг хүчингүй болгож, анхан шатны шүүхийн шийдвэрийг хэвээр үлдээсэн. ### 📚 ҮНДЭСЛЭЛ - Давж заалдах шатны шүүх хэрэгт байгаа баримтыг тал бүрээс нь бодитой үнэлээгүй, гэрээний зүйлийг ашиглах боломжтой бол доголдол илэрсэн ч ач холбогдолгүй гэж дүгнэсэн нь Иргэний хуулийн 251.1-ийг зөрчсөн. - Нэхэмжлэгч нь автомашиныг хүлээн авснаас хойш 9 хоногийн дараа унтарч, явахаа больсон, оношилгоогоор мотор задалж дахин боосон, целикон цавуугаар наасан, цахилгааны монтаж буруу хийгдсэн, километрийг багасгаж өөрчилсөн зэрэг доголдлууд илэрсэн нь тогтоогдсон. - Хариуцагч нь нэхэмжлэгчийн тайлбар болон оношилгооны дүгнэлтийг үгүйсгэж чадаагүй, эдгээр гэмтэл нь ашиглалтаас үүсээгүй бөгөөд доголдлыг ялимгүй гэж үзэх үндэслэл тогтоогдоогүй. - Худалдсан эд хөрөнгийг шилжүүлэн өгснөөс хойш доголдол илэрсэн бөгөөд нэхэмжлэгч нь эд хөрөнгийг хүлээн авах үед доголдол байсан болохыг нотолсон тул Иргэний хуулийн 254.1-д зааснаар гэрээнээс татгалзах эрхтэй. - Иргэний хуулийн 251.2-т зааснаар гэрээний зүйл болох автомашин тухайн төрлийн барааны ердийн чанарыг хангасан байх ёстой бөгөөд энэ байдлыг худалдагч тал нотлох үүрэгтэй. Хариуцагч энэ үүргээ биелүүлээгүй. - Нэхэмжлэгчийн үнэлгээ хийлгэх хүсэлтийг хэрэгсэхгүй болгохдоо шүүгчийн захирамжаар шийдвэрлээгүй нь процедурын алдаа боловч шийдвэрийг хүчингүй болгох үндэслэл болохгүй. Нэхэмжлэгч өөрөө энэ талаар гомдол гаргаагүй, оношилгооны баримтыг хариуцагч үгүйсгээгүй тул нэмэлт үнэлгээ зайлшгүй шаардлагагүй байсан. - Анхан шатны шүүх хуулийг зөв тайлбарлаж хэрэглэсэн, хэрэг хянан шийдвэрлэх ажиллагааны журмыг зөрчөөгүй.

### 📄 ХЭРГИЙН ТОВЧ ТАНИЛЦУУЛГА - **Үйл явдал**: Д нь М-ээс Мицубиши Делика Д-5 маркийн автомашиныг 41,000,000 төгрөгөөр худалдан авсан. Худалдан авснаас хойш 15 хоногийн дараа автомашин эвдэрч, доголдол илэрсэн тул гэрээг цуцалж, төлсөн мөнгө болон бусад зардлыг нэхэмжилжээ. - **Нэхэмжлэгч**: Д нь автомашиныг худалдан авснаас хойш 14 хоногийн дотор доголдол илэрсэн тул худалдах-худалдан авах гэрээг цуцалж, 45,810,000 төгрөг гаргуулахыг шаардсан. - **Хариуцагч**: М нь автомашиныг Д нь бүтэн 7 хоног шалгаж авсан, оношилгоонд тэнцсэн, нэг сарын дараа буцаах асуудал ярьж байгаа нь үндэслэлгүй гэж маргасан. ### 🏛️ АНХАН ШАТ - **Өдөр**: 2024-01-22, **Дугаар**: 184/ШШ2024/00488 - **Шийдвэр**: Хариуцагч М-ээс 41,250,000 төгрөг гаргуулж, Д-д олгож, үлдэх 4,560,000 төгрөгийг хэрэгсэхгүй болгосон. - **Үндэслэл**: Иргэний хуулийн 243.1, 254.7, 256.1-д зааснаар худалдан авагчид эрсдэл шилжих үед доголдол байсан гэж үзсэн. ### 🔁 ДАВЖ ЗААЛДАХ ШАТ - **Өдөр**: 2024-04-05, **Дугаар**: 210/МА2024/00691 - **Гомдлол гаргагч**: Нэхэмжлэгч Д - **Гомдлолын шалтгаан**: Анхан шатны шүүхийн шийдвэр хууль бус. - **Шийдвэр**: Анхан шатны шүүхийн шийдвэрийн 1 дэх заалтыг өөрчилж, хариуцагч М-ээс 250,000 төгрөг гаргуулж Д-д олгож, нэхэмжлэлийн үлдэх 45,560,000 төгрөгт холбогдох хэсгийг хэрэгсэхгүй болгосон. - **Үндэслэл**: Иргэний хуулийн 243.1, 205.1, 254.1, 255.1.1-д зааснаар нэхэмжлэгч нь тээврийн хэрэгслийг шалган авах үүргээ хэрэгжүүлээгүйтэй холбоотойгоор шаардлага гаргах эрхээ алдсан гэж үзсэн. ### ⚖️ ХЯНАЛТЫН ШАТ - **Өдөр**: 2024-06-27, **Дугаар**: 001/ШХТ2024/00652 - **Гомдлол гаргагч**: Нэхэмжлэгч Д, түүний өмгөөлөгч З - **Гомдлолын шалтгаан**: Давж заалдах шатны шүүхийн магадлал хууль бус, хуулийг буруу тайлбарлан хэрэглэсэн. - **Шийдвэр**: Давж заалдах шатны шүүхийн магадлалыг хүчингүй болгож, анхан шатны шүүхийн шийдвэрийг хэвээр үлдээсэн. ### 📚 ҮНДЭСЛЭЛ - Давж заалдах шатны шүүх Иргэний хуулийн 255.1.1-д заасан зохицуулалтыг буруу тайлбарлаж хэрэглэсэн. - Автомашины доголдол нь далд доголдол байсан бөгөөд худалдан авагч болон худалдагч мэдэх боломжгүй байсан. - Нэхэмжлэгч нь автомашиныг хүлээн авснаас хойш 15 хоногийн дараа доголдол илэрснийг мэдэгдсэн нь хуульд заасан хугацаанд доголдлыг илрүүлсэн. - Шинжээчийн дүгнэлтээр автомашин замын хөдөлгөөнд оролцох боломжгүй болох нь тогтоогдсон тул гэрээнд заасан зориулалтын дагуу ашиглах боломжгүй, биет байдлын доголдолтой. - Худалдах-худалдан авах гэрээгээр худалдагч нь биет байдлын доголдолгүй хөрөнгө шилжүүлэх үүрэгтэй бөгөөд доголдолтой эд хөрөнгө шилжүүлснээ үгүйсгэх, доголдолгүй хөрөнгө шилжүүлснээ нотлоогүй. - Давж заалдах шатны шүүх зохигчийн нотлох үүргийг буруу хуваарилсан. - Иргэний хуулийн 243.1, 254.1-д зааснаар худалдан авагч нь доголдолтой эд хөрөнгөтэй холбогдуулан гэрээг цуцлах эрхтэй. - Анхан шатны шүүх хэрэгт цугларсан баримтыг хуулийн дагуу үнэлж, холбогдох хуулийн зохицуулалтыг зөв тайлбарлаж хэрэглэсэн.