Тогтоол №26752

### 📄 ХЭРГИЙН ТОВЧ ТАНИЛЦУУЛГА - **Үйл явдал**: Т ХХК нь А ХХК-д 30 тэрбум төгрөгийн зээл олгосон бөгөөд зээлдэгч нь гэрээний үүргээ биелүүлээгүй тул зээлийн үндсэн, хүү, нэмэгдүүлсэн хүүг гаргуулах, үүргийн гүйцэтгэлийг барьцаа хөрөнгөөр хангуулахыг шаардсан. Хариуцагч нар зээлийн хүү, нэмэгдүүлсэн хүүгийн тодорхой хэсгийг эс зөвшөөрч, барьцааны гэрээнүүдийг хүчин төгөлдөр бус болохыг тогтоолгох сөрөг нэхэмжлэл гаргасан. - **Нэхэмжлэгч**: Т ХХК, А ХХК-аас 40,145,530,153 төгрөг гаргуулж, үүргийн гүйцэтгэлийг барьцаа хөрөнгөөр хангуулах. - **Хариуцагч**: А ХХК, А ХХК, Х.Б, Х ХХК, А ХХК, Т.Ц нарыг хариуцагчаар татаж, зээлийн хүү, нэмэгдүүлсэн хүүгийн 9,093,710,205 төгрөгийг зөвшөөрөхгүй, барьцааны гэрээнүүдийг хүчин төгөлдөр бус хэлцэл болохыг тогтоолгож, барьцаа хөрөнгөө чөлөөлүүлэх. ### 🏛️ АНХАН ШАТ - **Өдөр**: 2022-09-05, **Дугаар**: 181/ШШ2023/02691 - **Шийдвэр**: Хариуцагч А ХХК-аас 33,856,016,952.9 төгрөгийг гаргуулж нэхэмжлэгчид олгож, үүргийн гүйцэтгэлийг барьцаа хөрөнгөөр хангуулахыг даалгаж, 6,289,513,200.63 төгрөгийн шаардлагыг хэрэгсэхгүй болгож, батлан даалтын болон сөрөг нэхэмжлэлийн шаардлагуудыг хэрэгсэхгүй болгосон. - **Үндэслэл**: Иргэний хуулийн 451.1, 452.2, 453.1 дэх хэсэг, 458.1 дэх хэсэгт зааснаар зээлийн гэрээний үүрэг үүссэн, хариуцагч үүргээ биелүүлээгүй тул барьцаагаар хангуулах үндэслэлтэй. Сөрөг нэхэмжлэлийн шаардлагад дурдсан гэрээнүүдийг хүчин төгөлдөр бус гэж үзэх үндэслэл тогтоогдоогүй. ### ⚖️ ДАВЖ ЗААЛДАХ ШҮҮХИЙН ШИЙДВЭР - **Өдөр**: 2023-11-15, **Дугаар**: 210/МА2023/01995 - **Гомдлол гаргагч**: Нэхэмжлэгч - **Гомдлолын шалтгаан**: Анхан шатны шүүх нэхэмжлэлийн шаардлагаас 6,289,513,200.63 төгрөгийг хэрэгсэхгүй болгосон, нэмэгдүүлсэн хүү тооцох үндэслэлгүй гэж дүгнэсэн, батлан даагчийн хариуцлагыг тодорхой бус гэж үзсэн нь хууль зүйн үндэслэлгүй. - **Шийдвэр**: Анхан шатны шүүхийн шийдвэрийн тогтоох хэсгийн 1 дэх заалтыг өөрчилж, хариуцагч А ХХК-аас 40,145,530,153 төгрөгийг гаргуулан нэхэмжлэгчид олгож, бусад заалтыг хэвээр үлдээсэн. ### 📚 ҮНДЭСЛЭЛ - Зээлдэгч нь гэрээний хугацаанд зээлийн мөнгөн хөрөнгийг хүүгийн хамт буцаан төлөх үүргээ биелүүлээгүй. - Иргэний хэрэг шүүхэд хянан шийдвэрлэх тухай хуулийн 26.2-т зааснаар нэхэмжлэгч нэхэмжлэлийн шаардлагыг ихэсгэх эрхтэй бөгөөд хариуцагч үүргийн зөрчил гаргасан тул хэтэрсэн хугацааны хүү, нэмэгдүүлсэн хүү төлөх үүргээс чөлөөлөгдөхгүй. - Зээлийн гэрээний 2.1.4, 2.1.5-д заасан тохиролцоогоор зээлдэгч гэрээний хугацаанд зээлээ төлөөгүй нөхцөлд зээлийг төлөгдөж дуустал хүүгийн хэмжээгээр нэмэгдүүлсэн хүү төлөхөөр тохиролцсон нь Иргэний хуулийн 452.2, 453.1-д нийцнэ. - Анхан шатны шүүх зээлийн гэрээний хэтэрсэн хугацааны хүү, түүнд тооцогдох нэмэгдүүлсэн хүүг хэрэгсэхгүй болгосон нь үндэслэл муутай байх тул хариуцагч А ХХК-аас хэтэрсэн хугацааны хүү 12,969,868,593 төгрөг, нэмэгдүүлсэн хүү 890,868,963 төгрөг, нийт 13,860,737,556 төгрөгийг гаргуулан нэхэмжлэгчид олгох нь хуульд нийцнэ. - Батлан даалтын гэрээний 3.2.1-д "үндсэн үүрэг гүйцэтгэгч үүргээ зохих ёсоор гүйцэтгээгүй тохиолдолд банкны шаардлагаар түүний үүргийг бүрэн хариуцаж, энэ гэрээний 2.1.2-т заасан хөрөнгөөс төлбөрийг бүрэн барагдуулна" гэж заасан нь Иргэний хуулийн 198.1-д зааснаар батлан даагч нөхөх хариуцлага хүлээхээр тохиролцсон гэж үзэх үндэслэлтэй. - Барьцааны гэрээнүүдийг хүчин төгөлдөр бус гэж үзэх үндэслэл тогтоогдоогүй тул сөрөг нэхэмжлэлийн шаардлагыг хэрэгсэхгүй болгосон нь зөв.

### 📄 ХЭРГИЙН ТОВЧ ТАНИЛЦУУЛГА - **Үйл явдал**: С.Э нь Голомт банкнаас 110 сая төгрөгийн зээл авсан бөгөөд зээлийн гэрээний үүргээ биелүүлээгүй тул Голомт банкны шаардах эрхийг шилжүүлэн авсан Г ХХК нэхэмжлэл гаргасан. - **Нэхэмжлэгч**: Г ХХК нь С.Э-ээс зээлийн гэрээний үүрэгт 269 162 043 төгрөг гаргуулах, барьцаа хөрөнгөөр үүргийн гүйцэтгэлийг хангуулахыг шаардсан. - **Хариуцагч**: С.Э нь үндсэн зээлийн төлбөрийг зөвшөөрсөн боловч зээлийн хүү, нэмэгдүүлсэн хүүг хүлээн зөвшөөрөхгүй гэж маргасан. ### 🏛️ АНХАН ШАТ - **Өдөр**: 2020-02-17, **Дугаар**: 181/ШЗ2020/00483 - **Шийдвэр**: Хариуцагч С.Э-ээс 244 123 511 төгрөг гаргуулж нэхэмжлэгчид олгож, нэхэмжлэлийн шаардлагаас үлдэх 25 038 532 төгрөгийг хэрэгсэхгүй болгож, барьцаа хөрөнгөөр үүргийн гүйцэтгэлийг хангуулахыг даалгасан. - **Үндэслэл**: Иргэний хуулийн 451.1, 453.1, 169.1, 175.1-д зааснаар зээлийн үндсэн болон хүүгийн төлбөрийг гаргуулж, нэмэгдүүлсэн хүүгийн шаардлагыг хэрэгт авагдсан баримт хангалтгүй гэж үзсэн. ### ⚖️ ДАВЖ ЗААЛДАХ ШҮҮХИЙН ШИЙДВЭР - **Өдөр**: 2020-04-20, **Дугаар**: 210/МА2020/00600 - **Гомдлол гаргагч**: Нэхэмжлэгч - **Гомдлолын шалтгаан**: Анхан шатны шүүх нэмэгдүүлсэн хүүгийн шаардлагыг үндэслэлгүйгээр хэрэгсэхгүй болгосон нь хууль зөрчсөн гэж үзсэн. - **Шийдвэр**: Анхан шатны шүүхийн шийдвэрт өөрчлөлт оруулж, нэхэмжлэлийн шаардлагын зарим хэсгийг хангасан. ### 📚 ҮНДЭСЛЭЛ - Зээлийн гэрээний үүргийн гүйцэтгэлийг хязгаарлаж тооцох хугацааг нэхэмжлэгч анх шүүхэд нэхэмжлэл гаргасан буюу 2019-06-11-ний өдрөөр тооцох нь зүйтэй. - Энэ хугацаагаар тооцоход хариуцагчаас зээлийн үлдэгдэл 109 996 585 төгрөг, үндсэн зээлийн хүү 124 001 212 төгрөг, нэмэгдүүлсэн хүү 23 013 390 төгрөг, нийт 257 011 188 төгрөгийг гаргуулах үндэслэлтэй. - Анхан шатны шүүх нэмэгдүүлсэн хүүгийн шаардлагыг хэрэгсэхгүй болгосон нь Иргэний хуулийн 451.1, 453.1-д нийцээгүй байна. - Барьцааны гэрээ болон түүгээр үүргийн гүйцэтгэлийг хангуулахаар шийдвэрлэсэн нь Иргэний хуулийн 174.1, 175.1-д нийцсэн байна. - Иргэний хэрэг шүүхэд хянан шийдвэрлэх тухай хуулийн 166.4-т зааснаар давж заалдах шатны шүүх нь гомдолд дурдсан үндэслэлээр хязгаарлагдахгүйгээр хэргийг бүхэлд нь хянах эрхийнхээ хүрээнд шийдвэрт өөрчлөлт оруулсан.

ХЭРГИЙН ТАНИЛЦУУЛГА: Нэхэмжлэгч нь хариуцагчаас зээлийн гэрээний үүрэг болон барьцаа хөрөнгөөр үүргийн гүйцэтгэл хангуулах шаардлага гаргасан. Гуравдагч этгээд нь барьцааны гэрээг хүчин төгөлдөр бусд тооцуулах шаардлага гаргасан. АНХАН ШАТ: Хариуцагчаас тодорхой мөнгөн дүнг гаргуулах, барьцаа хөрөнгөөр үүргийн гүйцэтгэлийг хангуулах, харин гуравдагч этгээдийн барьцааны гэрээг хүчин төгөлдөр бусд тооцуулах шаардлагыг хэрэгсэхгүй болгох шийдвэр гаргасан. ДАВЖ ЗААЛДАХ ШАТ: Гуравдагч этгээд нь анхан шатны шийдвэрийг эс зөвшөөрч, орон сууцыг барьцаанд тавих эрхгүй байсан, гэрч, баримтыг шалгаагүй зэрэг үндэслэлээр гомдол гаргасан. Нэхэмжлэгч нь анхан шатны шийдвэрийг хууль ёсны, үндэслэл бүхий гэж үзсэн. ҮНДЭСЛЭЛ: Давж заалдах шатны шүүх анхан шатны шүүхийн шийдвэрийг хууль хэрэглээ болон найруулгын өөрчлөлт оруулан хэвээр үлдээсэн. Талуудын байгуулсан зээл, барьцааны гэрээнүүд нь хуулийн шаардлагыг хангасан, хүчин төгөлдөр болохыг тогтоосон. Барьцаалагч нь улсын бүртгэлээр баталгаажсан өмчлөх эрхтэй байсан тул өмчлөгч бус этгээдийн хөрөнгийг барьцаалсан гэж үзэх боломжгүй. Гуравдагч этгээдийн орон сууцны төлбөрийг бүрэн төлсөн гэх тайлбар нь барьцааны эрхийг үгүйсгэх үндэслэл болохгүй.

### 📄 ХЭРГИЙН ТОВЧ ТАНИЛЦУУЛГА - **Үйл явдал**: Хадгаламж Зээлийн хоршоо ХХК нь төлбөрийн чадваргүй болж татан буугдсан тул шаардах эрхийг Нэхэмжлэгч байгууллагад шилжүүлсэн. - **Нэхэмжлэгч**: "Арилжааны зээлийн даатгал" ХХК нь "Монголиан Девелопмент Зээлийн" ХХК-д холбогдуулан зээлийн гэрээний үүрэгт 2,195,507,797 төгрөг гаргуулах, барьцаа хөрөнгөөр үүргийн гүйцэтгэлийг хангуулах. - **Хариуцагч**: "Монголиан Девелопмент Зээлийн" ХХК нь нэхэмжлэлийг эс зөвшөөрч, анхан шатны шүүхийн шийдвэрийг хүчингүй болгуулах хүсэлтэй. ### 🏛️ АНХАН ШАТ - **Өдөр**: 2023-03-27, **Дугаар**: 2023/02020272 - **Шийдвэр**: Нэхэмжлэгчийн нэхэмжлэлийг бүхэлд нь хангаж, 2,195,507,797 төгрөг гаргуулж, барьцаа хөрөнгөөр үүргийн гүйцэтгэлийг хангуулах. - **Үндэслэл**: Хадгаламж Зээлийн хоршоо ХХК болон Монголиан Девелопмент Зээлийн ХХК нарын хооронд байгуулсан зээлийн гэрээ болон барьцааны гэрээнүүд хүчин төгөлдөр тул хариуцагч үүргээ биелүүлээгүй байна. ### ⚖️ ДАВЖ ЗААЛДАХ ШҮҮХИЙН ШИЙДВЭР - **Өдөр**: 2023-05-22, **Дугаар**: 2023/МА2025/00531 - **Гомдлол гаргагч**: Хариуцагчийн итгэмжлэгдсэн төлөөлөгч - **Гомдлолын шалтгаан**: Анхан шатны шүүхийн шийдвэр үндэслэлгүй гэж үзсэн. - **Шийдвэр**: Анхан шатны шүүхийн 2023 оны 03 дугаар сарын 27-ны өдрийн 2023/02020272 дугаар шийдвэрийн тогтоох хэсгийн 1 дэх заалтад "Иргэний хуулийн 452.2" гэсний дараа "453 дугаар зүйлийн 453.1" гэж нэмж, шийдвэрийн бусад хэсгийг хэвээр үлдээж, хариуцагчийн давж заалдах гомдлыг хангахгүй орхисон. ### 📚 ҮНДЭСЛЭЛ - Нэхэмжлэгч болон Хариуцагч нарын хооронд зээлийн гэрээ, барьцааны гэрээ хуулийн дагуу байгуулагдсан. - Хариуцагч нь зээлийн үндсэн болон хүүгийн төлбөрөө хугацаанд нь төлөөгүй нь тогтоогдсон. - Иргэний хуулийн 452.2, 453.1 дэх заалтуудад зааснаар барьцаагаар хангагдах үүргийн гүйцэтгэлийг барьцаа хөрөнгөнөөс хангуулах үндэслэлтэй. - Анхан шатны шүүх хэрэгт цуглуулсан нотлох баримтуудыг тал бүрээс нь үнэлж, зөв дүгнэлт хийсэн. - Хариуцагчийн давж заалдах гомдолд дурдагдсан үндэслэлүүд нь анхан шатны шүүхийн шийдвэрийг хүчингүй болгох эсхүл өөрчлөх хууль зүйн үндэслэл болохгүй байна. - Иргэний хэрэг шүүхэд хянан шийдвэрлэх тухай хуулийн 167 дугаар зүйлийн 167.3, 172 дугаар зүйлийн 172.1 дэх хэсэгт заасны дагуу магадлал танилцуулан сонсгомогц хүчинтэй болох бөгөөд зохигч хяналтын журмаар Улсын Дээд шүүхэд гомдол гаргах эрхтэй.

ХЭРГИЙН ТАНИЛЦУУЛГА: Хуулийн этгээд нь зээлдэгчээс зээлийн гэрээний үүргээ биелүүлээгүй үндсэн дээр үндсэн зээл, хүү, нэмэгдүүлсэн хүү болон бусад зардлыг гаргуулах, үүргийн гүйцэтгэлийг барьцаа хөрөнгөөр хангуулахаар нэхэмжилжээ. Зээлдэгч нь хүү, нэмэгдүүлсэн хүү, хууль зүйн туслалцааны хөлс зэргийг төлөхөөс татгалзан, гэрээний зарим заалтыг хууль зөрчсөн, гэрээний зориулалтыг буруу бичсэн гэж маргасан. АНХАН ШАТ: Иргэний хуулийн холбогдох зүйл заалтуудыг баримтлан хариуцагчаас тодорхой хэмжээний мөнгө гаргуулж, үлдэх шаардлагыг хэрэгсэхгүй болгон, үүргийн гүйцэтгэлийг барьцаа хөрөнгөөр хангуулах шийдвэр гаргасан. ДАВЖ ЗААЛДАХ ШАТ: Хариуцагчийн итгэмжлэгдсэн төлөөлөгч гэрээний заалтын талаарх маргаан, хууль бус байдал, нэхэмжлэгч шаардах эрхээ хэрэгжүүлээгүй гэх үндэслэлээр анхан шатны шүүхийн шийдвэрийг өөрчлөхийг хүссэн. Нэхэмжлэгч нь шаардах эрхээ хэрэгжүүлэх хуулийн хугацааны дотор шүүхэд хандсан, өөр бусад аргаар нэхэмжлэлээ гаргах боломжтой байсан гэж тайлбарласан. ҮНДЭСЛЭЛ: Давж заалдах шатны шүүх нь анхан шатны шүүхийн шийдвэр хууль ёсны бөгөөд үндэслэлтэй гэж дүгнэн, хариуцагчийн гомдлыг хангахгүй орхисон. Зээлийн гэрээ, барьцааны гэрээ нь хүчин төгөлдөр болохыг тогтоож, талуудын хооронд үүссэн харилцааг Иргэний хуулийн холбогдох зүйл заалтуудаар зөв зохицуулсан. Зээлдэгч үүргээ биелүүлээгүй тохиолдолд зээлдэгч нь үндсэн зээл, хүү, нэмэгдүүлсэн хүүг шаардах эрхтэй бөгөөд энэ эрхээ хэрэгжүүлээгүй нь зээлдүүлэгчийн эрх, үүргээ зөрчсөн гэж үзэх үндэслэл болохгүй.