Тогтоол №20563

ХЭРГИЙН ТАНИЛЦУУЛГА: Банктай байгуулсан зээлийн гэрээний үүрэг болон барьцааны хөрөнгөөр үүргийн гүйцэтгэл хангуулах тухай нэхэмжлэлийг анхан шатны шүүхэд гаргажээ. Хариуцагч нар нь зээлийн гэрээнд хамрагдан гэрээний үүргээ биелүүлээгүй, төлбөр хийгээгүй нь гол маргаан болсон. АНХАН ШАТ: Иргэний хуулийн холбогдох зүйл заалтуудыг үндэслэн хариуцагч Ц.С-, С.Б-нараас 204,669,687 төгрөгийг гаргуулж, улсын тэмдэгтийн хураамжийн тооцоог хийн шийдвэрлэжээ. ДАВЖ ЗААЛДАХ ШАТ: Нэхэмжлэгч болон хариуцагч нарын төлөөлөгч нар анхан шатны шүүхийн шийдвэртэй холбоотой гомдол гаргасан. Нэхэмжлэгч нь зээлийн хүү, нэмэгдүүлсэн хүүгийн тооцооллыг нэмэгдүүлэхийг, хариуцагч нар нь нэмэгдүүлсэн хүү, хүүгийн тооцооллыг эс зөвшөөрч, зээл аваагүй гэх үндэслэлээр гомдол гаргажээ. ҮНДЭСЛЭЛ: Талуудын хооронд байгуулсан зээлийн болон барьцааны гэрээ нь хүчин төгөлдөр болохыг тогтоосон. Зээлдэгч нь гэрээний хугацаа хэтрүүлсэн, төлбөр хийгээгүй тул нэхэмжлэгч нь үндсэн зээл, хүү, нэмэгдүүлсэн хүүг шаардах эрхтэй. Талууд хүү, нэмэгдүүлсэн хүү тооцох талаар гэрээнд заасан нь хуульд нийцсэн. Хамтран үүрэг гүйцэтгэгч нь гэрээнд зааснаар үүрэгтэй. Анхан шатны шүүхийн шийдвэрт өөрчлөлт оруулж, нэхэмжлэгчийн гомдлыг хангасан.

ХЭРГИЙН ТАНИЛЦУУЛГА: Банкны эрх хүлээн авагч нь зээлдэгчээс зээл, хүү, нэмэгдүүлсэн хүү, нотариатын зардлыг гаргуулах, хангагдаагүй бол барьцаалсан хөрөнгөөр үүргийн гүйцэтгэлийг хангуулах тухай нэхэмжлэл гаргасан. Хариуцагч зээл, хүүгийн тооцоо, нэмэгдүүлсэн хүү тооцсон байдал, нэг зээлдэгч дээр нэхэмжлэл гаргасан байдал, өмнөх хэргийг хэрэгсэхгүй болгосон зэрэг үндэслэлээр гомдолтой байсан. АНХАН ШАТ: Хариуцагчаас зээлийн үлдэгдэл, зээлийн хүү, нэмэгдүүлсэн хүү, нотариатын зардал гаргуулж, үүргийн гүйцэтгэлийг барьцаалсан үл хөдлөх хөрөнгөөр хангуулах шийдвэр гаргасан. ДАВЖ ЗААЛДАХ ШАТ: Хариуцагч нь анх авсан зээл, төлсөн хэмжээ, хүүгийн тооцоо, нэмэгдүүлсэн хүүгийн үндэслэл, өмнөх хэргийг хэрэгсэхгүй болгосонтой холбогдуулан гомдол гаргасан. Нэхэмжлэгч тал зээлийн гэрээ, хүү тооцох аргачлал, нэмэгдүүлсэн хүүгийн хуулийн заалт, зээлдэгчийн төлбөрийг хуваарийн дагуу хийгээгүй зэрэг үндэслэлүүдийг тайлбарласан. ҮНДЭСЛЭЛ: Анхан шатны шүүхийн шийдвэр нь хуульд нийцсэн, үндэслэл бүхий бөгөөд зээлдэгч гэрээнд заасан үүргээ биелүүлээгүй нь тогтоогдож, Иргэний хуулийн холбогдох зүйл заалтуудад нийцсэн гэж үзсэн. Зээлдэгч 2019 оны 3 дугаар сараас хойш төлбөр хийгээгүй бөгөөд зээлийн үлдэгдэл, хүү, нэмэгдүүлсэн хүү төлөх үүрэгтэй. Давж заалдах шатны шүүх анхан шатны шүүхийн шийдвэрт өөрчлөлт оруулж, хариуцагчийн гомдлыг хангахгүй орхисон.

### 📄 ХЭРГИЙН ТОВЧ ТАНИЛЦУУЛГА - **Үйл явдал**: Хас банк ХХК нь Нарны тосгон ХХК, Л.Байгалмаа, Б.Уламбаяр нартай 300,000,000 төгрөгийн зээлийн гэрээ байгуулсан боловч зээлдэгч нар гэрээний үүргээ биелүүлээгүй тул зээлийн үлдэгдэл болон хүү, нэмэгдүүлсэн хүүг гаргуулахаар шүүхэд нэхэмжилжээ. - **Нэхэмжлэгч**: Хас банк ХХК нь зээлийн гэрээний үүрэгт 251,817,047 төгрөгийг хариуцагчдаас гаргуулж, үүргийн гүйцэтгэлийг барьцааны хөрөнгөөр хангуулахыг шаардсан. - **Хариуцагч**: Нарны тосгон ХХК, Б.Уламбаяр, Л.Байгалмаа нар нь нэхэмжлэлийн шаардлагаас 5,704,800 төгрөгийг хасуулах, банк зээл олгохдоо 1%-ийн шимтгэлийг суутгаж авсан нь хууль зөрчсөн, мөн гэрээ цуцалсныг мэдэгдээгүй гэж маргажээ. ### 🏛️ АНХАН ШАТ - **Өдөр**: 2020-01-14, **Дугаар**: 181/ШШ2020/00170 - **Шийдвэр**: Хариуцагч нараас 251,817,047 төгрөгийг хувь тэнцүүлэн гаргуулж, үүргийн гүйцэтгэлийг барьцаа хөрөнгөөр хангуулахаар шийдвэрлэсэн. - **Үндэслэл**: Иргэний хуулийн 451.1, 452.1, 453.1, 175.1. ### 🔁 ДАВЖ ЗААЛДАХ ШАТ - **Өдөр**: 2020-03-16, **Дугаар**: 564 - **Гомдлол гаргагч**: Хариуцагч - **Гомдлолын шалтгаан**: Нэхэмжлэлийн шаардлагаас 5,052,000 төгрөгийг хасуулах, банкны шимтгэл авсан нь хууль зөрчсөн. - **Шийдвэр**: Анхан шатны шүүхийн шийдвэрийн тогтоох хэсгийг өөрчилж, хариуцагч нараас 246,765,047 төгрөгийг гаргуулж, нэхэмжлэлийн шаардлагаас 5,052,000 төгрөгийг хэрэгсэхгүй болгосон. - **Үндэслэл**: Иргэний хуулийн 451.1, 452.1, 460.2, 175.1. ### ⚖️ ХЯНАЛТЫН ШАТ - **Өдөр**: 2020-07-29, **Дугаар**: 210/МА2025/00515 - **Гомдлол гаргагч**: Хариуцагч Б.Уламбаяр, Л.Байгалмаа - **Гомдлолын шалтгаан**: Давж заалдах шатны шүүх нэмэгдүүлсэн хүү 1,931,776 төгрөгийг хасч тооцоогүй нь хууль ёсны ашиг сонирхлыг зөрчсөн. - **Шийдвэр**: Давж заалдах шатны шүүхийн магадлалын тогтоох хэсгийн 1 дэх заалтад найруулгын өөрчлөлт оруулж, бусад заалтыг хэвээр үлдээж, хариуцагчийн гомдлыг хангахгүй орхисон. ### 📚 ҮНДЭСЛЭЛ - Зээлийн гэрээний харилцаа үүссэн, батлан даалт болон барьцааны гэрээ хуулийн шаардлага хангасан хүчин төгөлдөр хэлцэл болох талаарх хоёр шатны шүүхийн дүгнэлт Иргэний хуулийн 43.2.1, 43.2.3, 451.1, 156.2, 459.1-д нийцсэн. - Зээлдүүлэгч гэрээний үүрэгт 297,000,000 төгрөгийг зээлдэгчид шилжүүлсэн тул ашиглаагүй 3,000,000 төгрөг, түүний хүүг зээлдэгч хариуцахгүй гэж дүгнэн, нэхэмжлэлийн шаардлагаас 5,052,000 төгрөгийг хасч шийдвэрт өөрчлөлт оруулсан нь Иргэний хуулийн 451.1-д заасан зээлдэгчийн үүрэгт нийцсэн. - Анхан шатны шүүх Б.Уламбаярыг батлан даалтын гэрээгээр хамтран хариуцлага хүлээхээр тохиролцсон гэж дүгнэсэн атлаа тогтоох хэсэгт хуулийн зохицуулалтыг баримтлаагүй алдаа гаргасныг давж заалдах шатны шүүхээс засч, шийдвэрт хууль хэрэглээний нэмэлт өөрчлөлт оруулсан нь зөв. - Нарны тосгон ХХК, Л.Байгалмаа, Б.Уламбаяр нар нь Иргэний хуулийн 242.1-д заасан хамтран үүрэг гүйцэтгэгчид байх тул үүргийг хамтран хариуцахаар магадлалд найруулгын өөрчлөлт оруулсан. - Хариуцагч нарын итгэмжлэгдсэн төлөөлөгчийн нэмэгдүүлсэн хүүг хасч тооцоогүй гэх гомдол үндэслэлгүй.

ХЭРГИЙН ТАНИЛЦУУЛГА: Банк нэхэмжлэгч, хоёр иргэн хариуцагч, нэг иргэн гуравдагч этгээд. Нэхэмжлэгч нь зээлийн гэрээ болон барьцааны гэрээгээр хүлээсэн үүргээ биелүүлээгүй үндэслэлээр үндсэн зээл, зээлийн хүү, нэмэгдүүлсэн хүү гаргуулах, үүргийн гүйцэтгэлийг барьцаа хөрөнгөөр хангуулахаар шаардсан. АНХАН ШАТ: Хариуцагч нараас үндсэн зээл, зээлийн хүү, нэмэгдүүлсэн хүү бүгд 46,197,789 төгрөг гаргуулж, нэхэмжлэгчид олгохоор шийдвэрлэсэн. Харин үүргийн гүйцэтгэлийг барьцаа хөрөнгөөр хангуулах шаардлагыг хэрэгсэхгүй болгосон. ДАВЖ ЗААЛДАХ ШАТ: Хариуцагч О.А нь шүүх хуралдаанд оролцох эрхээ хангаагүй, нэмэгдүүлсэн хүүг буюу 218,008 төгрөгийг эс зөвшөөрч гомдол гаргасан. Нэхэмжлэгчийн төлөөлөгч нь анхан шатны шүүх барьцаа хөрөнгөөр үүргийн гүйцэтгэлийг хангуулах шаардлагыг үндэслэлгүй хэрэгсэхгүй болгосон гэж гомдол гаргасан. ҮНДЭСЛЭЛ: Давж заалдах шатны шүүх анхан шатны шүүх нь хариуцагч нарыг шүүх хуралдаанд оролцуулах эрхийг хангаагүй, мөн Үл хөдлөх эд хөрөнгийн барьцааны тухай хуулийг буруу тайлбарлаж хэрэглэсэн гэж дүгнэн, анхан шатны шүүхийн шийдвэрийг хүчингүй болгож, хэргийг дахин шийдвэрлүүлэхээр буцаасан. Банк болон хариуцагч нарын давж заалдсан гомдлууд нь үндэслэлтэй гэж үзсэн.

### 📄 ХЭРГИЙН ТОВЧ ТАНИЛЦУУЛГА - **Үйл явдал**: Хариуцагч нар нь нэхэмжлэгчээс 2014 онд 24,000,000 төгрөгийн зээл авч, барьцааны гэрээ байгуулсан боловч зээлийн төлбөрөө хугацаандаа төлөөгүй. - **Нэхэмжлэгч**: Зээлийн гэрээний үүрэгт 27,626,852 төгрөг гаргуулж, барьцаа хөрөнгөөр үүргийн гүйцэтгэлийг хангуулах. - **Хариуцагч**: Үндсэн зээлийн үлдэгдэл 10,975,860 төгрөгийг хүлээн зөвшөөрч, зээлийн хүү болон нэмэгдүүлсэн хүүг 50 хувиар багасгах. ### 🏛️ АНХАН ШАТ - **Өдөр**: 2020-01-02, **Дугаар**: 101/ШШ2020/00088 - **Шийдвэр**: Хариуцагч нараас 19,301,356.59 төгрөг гаргуулж, нэхэмжлэлийн шаардлагаас 8,325,495 төгрөгт холбогдох хэсгийг хэрэгсэхгүй болгож, үүргийн гүйцэтгэлийг барьцаа хөрөнгөөс хангуулах. - **Үндэслэл**: Иргэний хуулийн 451.1, 452.1, 453.1, 175.1. ### 🔁 ДАВЖ ЗААЛДАХ ШАТ - **Өдөр**: 2020-03-02, **Дугаар**: 460 - **Гомдлол гаргагч**: Нэхэмжлэгч - **Гомдлолын шалтгаан**: Анхан шатны шүүхийн шийдвэрийг хууль ёсны бөгөөд үндэслэл бүхий биш гэж үзсэн. - **Шийдвэр**: Анхан шатны шүүхийн шийдвэрийг хэвээр үлдээж, нэхэмжлэгчийн гомдлыг хангахгүй орхисон. - **Үндэслэл**: Иргэний хэрэг шүүхэд хянан шийдвэрлэх тухай хуулийн 162.4. ### ⚖️ ХЯНАЛТЫН ШАТ - **Өдөр**: 2021-11-16, **Дугаар**: 001/ХТ2021/01388 - **Гомдлол гаргагч**: Нэхэмжлэгч - **Гомдлолын шалтгаан**: Шийдвэр, магадлал нь хууль ёсны бөгөөд үндэслэл бүхий байх шаардлагыг хангаагүй, хуулийг буруу тайлбарлаж хэрэглэсэн. - **Шийдвэр**: Анхан болон давж заалдах шатны шүүхийн шийдвэр, магадлалыг хэвээр үлдээж, нэхэмжлэгчийн гомдлыг хангахгүй орхисон. ### 📚 ҮНДЭСЛЭЛ - Нэхэмжлэлийн үндэслэл болсон зээлийн болон барьцааны гэрээ хүчин төгөлдөр, шүүх Иргэний хуулийн 156.1, 156.2, 451.1-ийг зөв тайлбарлан хэрэглэсэн. - Зээлдэгч нар 2019.06.07, 2019.11.12-ны өдөр төлөлт хийж байсан нь үүргээ хүлээн зөвшөөрсөн хэрэг тул хөөн хэлэлцэх хугацаа өнгөрөөгүй. - Иргэний хуулийн 79.1-д зааснаар үүрэг хүлээсэн этгээд шаардлагыг хүлээн зөвшөөрсөн бол хөөн хэлэлцэх хугацаа тасалдана. Давж заалдах шатны шүүхийн хөөн хэлэлцэх хугацааны талаарх дүгнэлт үндэслэлгүй. - Зээлдэгчийн эд хөрөнгийн байдал доройтсон нь зээлдүүлэгчийг зээлийг буцаан шаардах эрхээ хэрэгжүүлээгүй тохиолдолд зээлдэгчийг гэрээний үүргээс чөлөөлөх үндэслэл болохгүй. - Анхан болон давж заалдах шатны шүүх хэрэг хянан шийдвэрлэх ажиллагааг хуульд заасан журмын дагуу явуулсан тул шийдвэр, магадлалыг хэвээр үлдээх нь зүйтэй.