Тогтоол №20255

### 📄 ХЭРГИЙН ТОВЧ ТАНИЛЦУУЛГА - **Үйл явдал**: Т ХХК нь А ХХК-д 30 тэрбум төгрөгийн зээл олгосон бөгөөд зээлдэгч нь гэрээний үүргээ биелүүлээгүй тул зээлийн үндсэн, хүү, нэмэгдүүлсэн хүүг гаргуулах, үүргийн гүйцэтгэлийг барьцаа хөрөнгөөр хангуулахыг шаардсан. Хариуцагч нар зээлийн хүү, нэмэгдүүлсэн хүүгийн тодорхой хэсгийг эс зөвшөөрч, барьцааны гэрээнүүдийг хүчин төгөлдөр бус болохыг тогтоолгох сөрөг нэхэмжлэл гаргасан. - **Нэхэмжлэгч**: Т ХХК, А ХХК-аас 40,145,530,153 төгрөг гаргуулж, үүргийн гүйцэтгэлийг барьцаа хөрөнгөөр хангуулах. - **Хариуцагч**: А ХХК, А ХХК, Х.Б, Х ХХК, А ХХК, Т.Ц нарыг хариуцагчаар татаж, зээлийн хүү, нэмэгдүүлсэн хүүгийн 9,093,710,205 төгрөгийг зөвшөөрөхгүй, барьцааны гэрээнүүдийг хүчин төгөлдөр бус хэлцэл болохыг тогтоолгож, барьцаа хөрөнгөө чөлөөлүүлэх. ### 🏛️ АНХАН ШАТ - **Өдөр**: 2022-09-05, **Дугаар**: 181/ШШ2023/02691 - **Шийдвэр**: Хариуцагч А ХХК-аас 33,856,016,952.9 төгрөгийг гаргуулж нэхэмжлэгчид олгож, үүргийн гүйцэтгэлийг барьцаа хөрөнгөөр хангуулахыг даалгаж, 6,289,513,200.63 төгрөгийн шаардлагыг хэрэгсэхгүй болгож, батлан даалтын болон сөрөг нэхэмжлэлийн шаардлагуудыг хэрэгсэхгүй болгосон. - **Үндэслэл**: Иргэний хуулийн 451.1, 452.2, 453.1 дэх хэсэг, 458.1 дэх хэсэгт зааснаар зээлийн гэрээний үүрэг үүссэн, хариуцагч үүргээ биелүүлээгүй тул барьцаагаар хангуулах үндэслэлтэй. Сөрөг нэхэмжлэлийн шаардлагад дурдсан гэрээнүүдийг хүчин төгөлдөр бус гэж үзэх үндэслэл тогтоогдоогүй. ### ⚖️ ДАВЖ ЗААЛДАХ ШҮҮХИЙН ШИЙДВЭР - **Өдөр**: 2023-11-15, **Дугаар**: 210/МА2023/01995 - **Гомдлол гаргагч**: Нэхэмжлэгч - **Гомдлолын шалтгаан**: Анхан шатны шүүх нэхэмжлэлийн шаардлагаас 6,289,513,200.63 төгрөгийг хэрэгсэхгүй болгосон, нэмэгдүүлсэн хүү тооцох үндэслэлгүй гэж дүгнэсэн, батлан даагчийн хариуцлагыг тодорхой бус гэж үзсэн нь хууль зүйн үндэслэлгүй. - **Шийдвэр**: Анхан шатны шүүхийн шийдвэрийн тогтоох хэсгийн 1 дэх заалтыг өөрчилж, хариуцагч А ХХК-аас 40,145,530,153 төгрөгийг гаргуулан нэхэмжлэгчид олгож, бусад заалтыг хэвээр үлдээсэн. ### 📚 ҮНДЭСЛЭЛ - Зээлдэгч нь гэрээний хугацаанд зээлийн мөнгөн хөрөнгийг хүүгийн хамт буцаан төлөх үүргээ биелүүлээгүй. - Иргэний хэрэг шүүхэд хянан шийдвэрлэх тухай хуулийн 26.2-т зааснаар нэхэмжлэгч нэхэмжлэлийн шаардлагыг ихэсгэх эрхтэй бөгөөд хариуцагч үүргийн зөрчил гаргасан тул хэтэрсэн хугацааны хүү, нэмэгдүүлсэн хүү төлөх үүргээс чөлөөлөгдөхгүй. - Зээлийн гэрээний 2.1.4, 2.1.5-д заасан тохиролцоогоор зээлдэгч гэрээний хугацаанд зээлээ төлөөгүй нөхцөлд зээлийг төлөгдөж дуустал хүүгийн хэмжээгээр нэмэгдүүлсэн хүү төлөхөөр тохиролцсон нь Иргэний хуулийн 452.2, 453.1-д нийцнэ. - Анхан шатны шүүх зээлийн гэрээний хэтэрсэн хугацааны хүү, түүнд тооцогдох нэмэгдүүлсэн хүүг хэрэгсэхгүй болгосон нь үндэслэл муутай байх тул хариуцагч А ХХК-аас хэтэрсэн хугацааны хүү 12,969,868,593 төгрөг, нэмэгдүүлсэн хүү 890,868,963 төгрөг, нийт 13,860,737,556 төгрөгийг гаргуулан нэхэмжлэгчид олгох нь хуульд нийцнэ. - Батлан даалтын гэрээний 3.2.1-д "үндсэн үүрэг гүйцэтгэгч үүргээ зохих ёсоор гүйцэтгээгүй тохиолдолд банкны шаардлагаар түүний үүргийг бүрэн хариуцаж, энэ гэрээний 2.1.2-т заасан хөрөнгөөс төлбөрийг бүрэн барагдуулна" гэж заасан нь Иргэний хуулийн 198.1-д зааснаар батлан даагч нөхөх хариуцлага хүлээхээр тохиролцсон гэж үзэх үндэслэлтэй. - Барьцааны гэрээнүүдийг хүчин төгөлдөр бус гэж үзэх үндэслэл тогтоогдоогүй тул сөрөг нэхэмжлэлийн шаардлагыг хэрэгсэхгүй болгосон нь зөв.

ХЭРГИЙН ТАНИЛЦУУЛГА: Зээлийн гэрээгээр хүлээсэн үүргээ биелүүлээгүйгээс үүссэн төлбөр болон барьцаалсан хөрөнгөөс үүргийн гүйцэтгэл хангуулах тухай нэхэмжлэл. АНХАН ШАТ: Зээлдэгчээс үндсэн зээл, хүү, нэмэгдүүлсэн хүү болох тодорхой хэмжээний төгрөгийг гаргуулж, барьцаалсан хөрөнгөөс үүргийн гүйцэтгэлийг хангуулах шийдвэр гаргасан. ДАВЖ ЗААЛДАХ ШАТ: Хариуцагч нь анхан шатны шүүхийн шийдвэр үндэслэлгүй, хүү тооцоолол тодорхойгүй, шинжээч томилуулах шаардлагатай байсан мэт боловч шийдвэрлэгдээгүй, нэхэмжлэлийн шаардлагыг нэмэгдүүлсэн хэмээн гомдол гаргасан. ҮНДЭСЛЭЛ: Талуудын хооронд байгуулагдсан зээлийн гэрээ, барьцааны гэрээ хүчин төгөлдөр болох нь тогтоогдсон. Хариуцагч нь гэрээгээр хүлээсэн үүргээ биелүүлээгүй тул нэхэмжлэгч үүргийг шаардах эрхтэй. Хариуцагчээс төлсөн мөнгийг Иргэний хуулийн дагуу зээлийн төлбөрт тооцон, үлдэгдэл төлбөрийг барьцаалсан хөрөнгөөс гаргуулахаар шийдвэрлэсэн нь хууль ёсны бөгөөд үндэслэлтэй байна.

### 📄 ХЭРГИЙН ТОВЧ ТАНИЛЦУУЛГА - **Үйл явдал**: С.Э нь Голомт банкнаас 110 сая төгрөгийн зээл авсан бөгөөд зээлийн гэрээний үүргээ биелүүлээгүй тул Голомт банкны шаардах эрхийг шилжүүлэн авсан Г ХХК нэхэмжлэл гаргасан. - **Нэхэмжлэгч**: Г ХХК нь С.Э-ээс зээлийн гэрээний үүрэгт 269 162 043 төгрөг гаргуулах, барьцаа хөрөнгөөр үүргийн гүйцэтгэлийг хангуулахыг шаардсан. - **Хариуцагч**: С.Э нь үндсэн зээлийн төлбөрийг зөвшөөрсөн боловч зээлийн хүү, нэмэгдүүлсэн хүүг хүлээн зөвшөөрөхгүй гэж маргасан. ### 🏛️ АНХАН ШАТ - **Өдөр**: 2020-02-17, **Дугаар**: 181/ШЗ2020/00483 - **Шийдвэр**: Хариуцагч С.Э-ээс 244 123 511 төгрөг гаргуулж нэхэмжлэгчид олгож, нэхэмжлэлийн шаардлагаас үлдэх 25 038 532 төгрөгийг хэрэгсэхгүй болгож, барьцаа хөрөнгөөр үүргийн гүйцэтгэлийг хангуулахыг даалгасан. - **Үндэслэл**: Иргэний хуулийн 451.1, 453.1, 169.1, 175.1-д зааснаар зээлийн үндсэн болон хүүгийн төлбөрийг гаргуулж, нэмэгдүүлсэн хүүгийн шаардлагыг хэрэгт авагдсан баримт хангалтгүй гэж үзсэн. ### ⚖️ ДАВЖ ЗААЛДАХ ШҮҮХИЙН ШИЙДВЭР - **Өдөр**: 2020-04-20, **Дугаар**: 210/МА2020/00600 - **Гомдлол гаргагч**: Нэхэмжлэгч - **Гомдлолын шалтгаан**: Анхан шатны шүүх нэмэгдүүлсэн хүүгийн шаардлагыг үндэслэлгүйгээр хэрэгсэхгүй болгосон нь хууль зөрчсөн гэж үзсэн. - **Шийдвэр**: Анхан шатны шүүхийн шийдвэрт өөрчлөлт оруулж, нэхэмжлэлийн шаардлагын зарим хэсгийг хангасан. ### 📚 ҮНДЭСЛЭЛ - Зээлийн гэрээний үүргийн гүйцэтгэлийг хязгаарлаж тооцох хугацааг нэхэмжлэгч анх шүүхэд нэхэмжлэл гаргасан буюу 2019-06-11-ний өдрөөр тооцох нь зүйтэй. - Энэ хугацаагаар тооцоход хариуцагчаас зээлийн үлдэгдэл 109 996 585 төгрөг, үндсэн зээлийн хүү 124 001 212 төгрөг, нэмэгдүүлсэн хүү 23 013 390 төгрөг, нийт 257 011 188 төгрөгийг гаргуулах үндэслэлтэй. - Анхан шатны шүүх нэмэгдүүлсэн хүүгийн шаардлагыг хэрэгсэхгүй болгосон нь Иргэний хуулийн 451.1, 453.1-д нийцээгүй байна. - Барьцааны гэрээ болон түүгээр үүргийн гүйцэтгэлийг хангуулахаар шийдвэрлэсэн нь Иргэний хуулийн 174.1, 175.1-д нийцсэн байна. - Иргэний хэрэг шүүхэд хянан шийдвэрлэх тухай хуулийн 166.4-т зааснаар давж заалдах шатны шүүх нь гомдолд дурдсан үндэслэлээр хязгаарлагдахгүйгээр хэргийг бүхэлд нь хянах эрхийнхээ хүрээнд шийдвэрт өөрчлөлт оруулсан.

ХЭРГИЙН ТАНИЛЦУУЛГА: Хуулийн этгээд нь зээлдэгчээс зээлийн гэрээний үүргээ биелүүлээгүй үндсэн дээр үндсэн зээл, хүү, нэмэгдүүлсэн хүү болон бусад зардлыг гаргуулах, үүргийн гүйцэтгэлийг барьцаа хөрөнгөөр хангуулахаар нэхэмжилжээ. Зээлдэгч нь хүү, нэмэгдүүлсэн хүү, хууль зүйн туслалцааны хөлс зэргийг төлөхөөс татгалзан, гэрээний зарим заалтыг хууль зөрчсөн, гэрээний зориулалтыг буруу бичсэн гэж маргасан. АНХАН ШАТ: Иргэний хуулийн холбогдох зүйл заалтуудыг баримтлан хариуцагчаас тодорхой хэмжээний мөнгө гаргуулж, үлдэх шаардлагыг хэрэгсэхгүй болгон, үүргийн гүйцэтгэлийг барьцаа хөрөнгөөр хангуулах шийдвэр гаргасан. ДАВЖ ЗААЛДАХ ШАТ: Хариуцагчийн итгэмжлэгдсэн төлөөлөгч гэрээний заалтын талаарх маргаан, хууль бус байдал, нэхэмжлэгч шаардах эрхээ хэрэгжүүлээгүй гэх үндэслэлээр анхан шатны шүүхийн шийдвэрийг өөрчлөхийг хүссэн. Нэхэмжлэгч нь шаардах эрхээ хэрэгжүүлэх хуулийн хугацааны дотор шүүхэд хандсан, өөр бусад аргаар нэхэмжлэлээ гаргах боломжтой байсан гэж тайлбарласан. ҮНДЭСЛЭЛ: Давж заалдах шатны шүүх нь анхан шатны шүүхийн шийдвэр хууль ёсны бөгөөд үндэслэлтэй гэж дүгнэн, хариуцагчийн гомдлыг хангахгүй орхисон. Зээлийн гэрээ, барьцааны гэрээ нь хүчин төгөлдөр болохыг тогтоож, талуудын хооронд үүссэн харилцааг Иргэний хуулийн холбогдох зүйл заалтуудаар зөв зохицуулсан. Зээлдэгч үүргээ биелүүлээгүй тохиолдолд зээлдэгч нь үндсэн зээл, хүү, нэмэгдүүлсэн хүүг шаардах эрхтэй бөгөөд энэ эрхээ хэрэгжүүлээгүй нь зээлдүүлэгчийн эрх, үүргээ зөрчсөн гэж үзэх үндэслэл болохгүй.

ХЭРГИЙН ТАНИЛЦУУЛГА: Банкны эрх хүлээн авагч нь зээлдэгчээс зээл, хүү, нэмэгдүүлсэн хүү, нотариатын зардлыг гаргуулах, хангагдаагүй бол барьцаалсан хөрөнгөөр үүргийн гүйцэтгэлийг хангуулах тухай нэхэмжлэл гаргасан. Хариуцагч зээл, хүүгийн тооцоо, нэмэгдүүлсэн хүү тооцсон байдал, нэг зээлдэгч дээр нэхэмжлэл гаргасан байдал, өмнөх хэргийг хэрэгсэхгүй болгосон зэрэг үндэслэлээр гомдолтой байсан. АНХАН ШАТ: Хариуцагчаас зээлийн үлдэгдэл, зээлийн хүү, нэмэгдүүлсэн хүү, нотариатын зардал гаргуулж, үүргийн гүйцэтгэлийг барьцаалсан үл хөдлөх хөрөнгөөр хангуулах шийдвэр гаргасан. ДАВЖ ЗААЛДАХ ШАТ: Хариуцагч нь анх авсан зээл, төлсөн хэмжээ, хүүгийн тооцоо, нэмэгдүүлсэн хүүгийн үндэслэл, өмнөх хэргийг хэрэгсэхгүй болгосонтой холбогдуулан гомдол гаргасан. Нэхэмжлэгч тал зээлийн гэрээ, хүү тооцох аргачлал, нэмэгдүүлсэн хүүгийн хуулийн заалт, зээлдэгчийн төлбөрийг хуваарийн дагуу хийгээгүй зэрэг үндэслэлүүдийг тайлбарласан. ҮНДЭСЛЭЛ: Анхан шатны шүүхийн шийдвэр нь хуульд нийцсэн, үндэслэл бүхий бөгөөд зээлдэгч гэрээнд заасан үүргээ биелүүлээгүй нь тогтоогдож, Иргэний хуулийн холбогдох зүйл заалтуудад нийцсэн гэж үзсэн. Зээлдэгч 2019 оны 3 дугаар сараас хойш төлбөр хийгээгүй бөгөөд зээлийн үлдэгдэл, хүү, нэмэгдүүлсэн хүү төлөх үүрэгтэй. Давж заалдах шатны шүүх анхан шатны шүүхийн шийдвэрт өөрчлөлт оруулж, хариуцагчийн гомдлыг хангахгүй орхисон.