Тогтоол №20524

ХЭРГИЙН ТАНИЛЦУУЛГА: Нэхэмжлэгч нь хариуцагч нарыг үл хөдлөх эд хөрөнгийн хамтран өмчлөгчөөс хасуулах шаардлага гаргасан. Нэхэмжлэгчийн хүүхдүүд болох хариуцагчид нь эцгийнхээ олж авсан орон сууцыг хамтран өмчилж бүртгүүлсэн нь маргааны үүсэл болсон. АНХАН ШАТ: Нэхэмжлэлийн үндэслэл нотлогдоогүй гэж үзэн, хариуцагч нарыг орон сууцны хамтран өмчлөгчөөс хасуулах тухай нэхэмжлэлийг бүхэлд нь хэрэгсэхгүй болгосон. ДАВЖ ЗААЛДАХ ШАТ: Анхан шатны шүүх нотлох баримтыг бүрэн үнэлээгүй, нэхэмжлэгчийн эрхийг хангаагүй гэж гомдол гаргасан. Гэвч давж заалдах шатны шүүх анхан шатны шүүхийн шийдвэрийг хэвээр үлдээж, гомдлыг хангахгүй орхисон. ҮНДЭСЛЭЛ: Нэхэмжлэгч нь өмчлөх эрхээ нотлох хангалттай баримт гаргаж чадаагүй. Хамтран өмчлөх эрх үүссэн нь тогтоогдсон байна. Нэхэмжлэгчийн хүүхдүүдээ тэжээн тэтгэсэн үүрэг нь орон сууцыг дангаар өмчлөх эрхийг нь нотлох үндэслэл болохгүй.

### 📄 ХЭРГИЙН ТОВЧ ТАНИЛЦУУЛГА - **Үйл явдал**: Ш.Цогтсайханы хууль ёсны өвлөгчид болох Ц.Б, Я.Ж нар нь Ш.Цогтсайханы эзэмшиж байсан газрыг Ш.Б хууль бусаар өмчилж авсан тул уг газрыг гаргуулахыг нэхэмжилжээ. - **Нэхэмжлэгч**: Ц.Б, Я.Ж нар нь Ш.Баас Сүхбаатар дүүргийн 9 дүгээр хороо, Алтайн 10 дугаар гудамжны 284 тоот газрыг гаргуулах. - **Хариуцагч**: Ш.Б нь 2007 оны 02 дугаар сарын 13-ны өдрийн “Газар бэлэглэх гэрээ”-г хүчин төгөлдөр бус хэлцэл болохыг тогтоолгох. ### 🏛️ АНХАН ШАТ - **Өдөр**: 2019-02-20, **Дугаар**: 181/ШШ2019/00457 - **Шийдвэр**: Нэхэмжлэгч нарын нэхэмжлэлийг хэрэгсэхгүй болгож, хариуцагчийн сөрөг нэхэмжлэлийг хэрэгсэхгүй болгосон. - **Үндэслэл**: Иргэний хуулийн 520.1.1, 528.3-д зааснаар нэхэмжлэгчид өв хүлээн авах үүргээ биелүүлээгүй, өвлөх эрхээсээ татгалзсан гэж үзсэн. Сөрөг нэхэмжлэлийн хувьд гэрээг хүчин төгөлдөр бус гэж тогтоох нь ач холбогдолгүй болсон. ### ⚖️ ДАВЖ ЗААЛДАХ ШҮҮХИЙН ШИЙДВЭР - **Өдөр**: 2019-04-22, **Дугаар**: 210/МА2019/00730 - **Гомдлол гаргагч**: Нэхэмжлэгч - **Гомдлолын шалтгаан**: Анхан шатны шүүх нэхэмжлэгч нарыг өвийг хүлээн аваагүй гэж дүгнэсэн нь учир дутагдалтай, хариуцагчийн хууль бус үйлдэл нэхэмжлэгч нарын өвлөх эрхийг хязгаарласан. - **Шийдвэр**: Анхан шатны шүүхийн шийдвэрийг хэвээр үлдээж, нэхэмжлэгч нарын давж заалдах гомдлыг хангахгүй орхисон. ### 📚 ҮНДЭСЛЭЛ - Анхан шатны шүүх маргаан бүхий үйл баримтын талаар үндэслэл бүхий дүгнэлт хийж, хэрэгт цугларсан нотлох баримтыг хамааралтай, үнэн зөв, эргэлзээгүй талаас нь үнэлж, хэрэглэвэл зохих хуулийг зөв тайлбарлан хэрэглэсэн. - Ш.Цогтсайхан нас барах хүртэл нэхэмжлэгч нартай хамт амьдарч байсан гэх баримт эргэлзээтэй бөгөөд нас барагчийн иргэний үнэмлэх, бусад баримтуудад түүний оршин суугаа хаяг Алтайн 10-284 тоот байсан нь тогтоогдсон. - Нэхэмжлэгч нар Иргэний хуулийн 528.2, 528.3-т заасан хугацаанд өвийг хүлээн авах хүсэлт гаргаагүй, өвлөх эрхийн гэрчилгээ олгохыг хүсээгүй, эд хөрөнгийг эзэмдэн авсан буюу эрхлэн удирдсан үйлдэл байхгүй тул өвлөх эрхээс татгалзсан гэж үзэх үндэслэлтэй. - Одоогийн байдлаар маргааны зүйл болох газрын өмчлөх эрх хариуцагч Ш.Бы нэр дээр бүртгэлтэй, уг бүртгэл хүчин төгөлдөр байгаа тул нэхэмжлэгчид хариуцагчийн өмчлөлийг хүчингүй болгож газар гаргуулахаар шаардах эрхгүй. - Хариуцагчийн сөрөг нэхэмжлэлээр хүчин төгөлдөр бус гэж тогтоолгохыг хүссэн 2007 оны 02 дугаар сарын 13-ны өдрийн “Газар бэлэглэх гэрээ” нь Иргэний хуулийн 56.1.1-д заасан хүчин төгөлдөр бус хэлцэлд хамаарах боловч, уг хэлцлийн хүчин төгөлдөр бус гэдгийг тогтоох нь одоогийн байдлаар ач холбогдолгүй болсон. Учир нь тухайн газартай холбоотой Л.Бямбацэрэнгийн хууль бус үйлдлүүдийг тогтоосон шүүхийн шийдвэрүүд хэрэгт авагдсан. - Шүүгч өмнө нь Ш.Б, Л.Бямбацэрэн нарын хоорондох болон Ц.Б, Я.Ж нарын Ш.Б-д холбогдуулан гаргасан орон сууц чөлөөлүүлэх тухай хэргүүдийг хянан шийдвэрлэсэн нь Иргэний хэрэг шүүхэд хянан шийдвэрлэх тухай хуулийн 84.1-д заасан шүүгч дахин оролцохгүй үндэслэлд хамаарахгүй.

ХЭРГИЙН ТАНИЛЦУУЛГА: Өвлөх эрхийн гэрчилгээг хүчингүй болгож, үл хөдлөх хөрөнгүүдийн өмчлөгчөөр тогтоолгох тухай нэхэмжлэл. Нэхэмжлэгч нар нь нас барагчийн эгч, дүү нар бөгөөд нас барагчийн хүү болох хариуцагч нь аавынхаа хөрөнгүүдийг хууль бусаар өвлөн авсан гэж маргасан. АНХАН ШАТ: Нэхэмжлэлийг бүхэлд нь хэрэгсэхгүй болгосон. Учир нь талийгаач нь хууль ёсны дагуу үл хөдлөх хөрөнгүүд болон газрыг өмчилж байсан бөгөөд хариуцагч нь хууль ёсны өвлөгч нь мөн хэмээн үзсэн. ДАВЖ ЗААЛДАХ ШАТ: Нэхэмжлэгч нар анхан шатны шүүхийн шийдвэрийг эс зөвшөөрч, хэргийн баримтуудыг бүрэн үнэлээгүй, хуулийг буруу тайлбарласан гэж гомдол гаргасан. Гэвч давж заалдах шатны шүүхээс нэхэмжлэгч нар нь хөрөнгө оруулалтын талаарх нотлох баримтаа хангалттай гаргаж өгөөгүй, үл хөдлөх хөрөнгө нь ганц хүний өмчлөлд байсан нь тогтоогдсон гэж үзэж, анхан шатны шүүхийн шийдвэрийг хэвээр үлдээсэн. ҮНДЭСЛЭЛ: Талийгаач нь үл хөдлөх хөрөнгүүд болон газрыг хууль ёсны дагуу өмчилж байсан нь баримтаар тогтоогдсон. Хариуцагч нь талийгаачийн хууль ёсны өвлөгч нь байсан. Хариуцагч нь гэрчилгээнүүдийг гээгдүүлсэн гэх үндэслэлээр дахин авсан нь хууль зөрчсөн үйлдэл болохгүй. Нэхэмжлэгч нар нь хөрөнгүүдийг хамтран худалдан авсан гэх нотлох баримтаа хангалттай гаргаж өгөөгүй. Үл хөдлөх хөрөнгийн гэрчилгээнд "нэг хүний өмч" гэж тэмдэглэгдсэн нь хамтран өмчлөх боломжгүй гэдгийг харуулсан. Шүүх хэргийн оролцогч нарын гаргасан нотлох баримтыг Иргэний хэрэг шүүхэд хянан шийдвэрлэх тухай хуулийн дагуу үнэлсэн.

### 📄 ХЭРГИЙН ТОВЧ ТАНИЛЦУУЛГА - **Үйл явдал**: Н.С нь 2006 онд нас барсан бөгөөд түүний нэр дээр бүртгэлтэй байсан орон сууцны өмчлөлийн асуудлаар маргаан үүссэн. - **Нэхэмжлэгч**: С.А, Б.Б нар нь талийгаач Н.С-д ногдох орон сууцны хэсгийн хууль ёсны өвлөгчөөр тогтоолгох, мөн 50,000,000 төгрөгийг хариуцагчаас гаргуулахыг шаардсан. - **Хариуцагч**: Г.М нь маргаан бүхий орон сууцны хууль ёсны өмчлөгч болох нь тогтоогдсон тул нэхэмжлэлийг хэрэгсэхгүй болгохыг хүссэн. ### 🏛️ АНХАН ШАТ - **Өдөр**: 2022-02-14, **Дугаар**: 101/ШШ2022/00615 - **Шийдвэр**: Нэхэмжлэгч С.А, Б.Б нарын нэхэмжлэлийг бүхэлд нь хэрэгсэхгүй болгосон. - **Үндэслэл**: Иргэний хуулийн 75.1, 520.1.1-д заасныг баримтлан, нэхэмжлэгч нар хөөн хэлэлцэх хугацаа хэтрүүлсэн гэж дүгнэсэн. ### ⚖️ ДАВЖ ЗААЛДАХ ШҮҮХИЙН ШИЙДВЭР - **Өдөр**: 2022-05-13, **Дугаар**: 210/МА2022/00615 - **Гомдлол гаргагч**: Нэхэмжлэгч - **Гомдлолын шалтгаан**: Анхан шатны шүүх Г.М-ийг шударга өмчлөгч мөн эсэх талаар үндэслэл бүхий дүгнэлт хийгээгүй, хөөн хэлэлцэх хугацааг буруу хэрэглэсэн, мөн нотлох баримт бүрдүүлэх хүсэлтийг хангаагүй нь хэрэг хянан шийдвэрлэх ажиллагааны журам зөрчсөн. - **Шийдвэр**: Анхан шатны шүүхийн шийдвэрийг хүчингүй болгож, хэргийг дахин хэлэлцүүлэхээр буцаасан. ### 📚 ҮНДЭСЛЭЛ - Анхан шатны шүүх Иргэний хуулийн 528.4-т заасан өв хүлээн авах хугацааг сунгах эсэх талаар дүгнэлт хийгээгүй, харин Иргэний хуулийн 75.1-д заасан хөөн хэлэлцэх ерөнхий хугацааг буруу хэрэглэсэн. - Нэхэмжлэгчийн 2021 оны 6 сард орон сууцны гэрчилгээ Н.С-ийн нэр дээр байгааг мэдсэн гэх үйл баримтыг гэрчийн мэдүүлгээр тогтоолгох, хариуцагчийн орон сууцны үнийг шинжээчээр тогтоолгох хүсэлтийг анхан шатны шүүх үндэслэлгүйгээр хангаагүй нь Иргэний хэрэг шүүхэд хянан шийдвэрлэх тухай хуулийн 40.3, 38.6-д нийцэхгүй байна. - Анхан шатны шүүх нотлох баримт бүрдүүлэх ажиллагааг бүрэн гүйцэтгэж чадаагүй, хэрэг хянан шийдвэрлэх ажиллагааны журам зөрчсөн. - Давж заалдах шатны шүүх нь эдгээр ажиллагааг нөхөн гүйцэтгэх боломжгүй тул Иргэний хэрэг шүүхэд хянан шийдвэрлэх тухай хуулийн 168.1.1, 168.1.7-д заасны дагуу шийдвэрийг хүчингүй болгож, хэргийг дахин хэлэлцүүлэхээр буцаах нь зүйтэй гэж дүгнэсэн.

### 📄 ХЭРГИЙН ТОВЧ ТАНИЛЦУУЛГА - **Үйл явдал**: Нэхэмжлэгч С- нь өөрийн өмчлөлийн орон сууцыг арилжааны гэрээгээр сольж, шинэ орон сууцыг өөрийн хүү, хамтран амьдарч байсан Б- болон түүний хүү У нарын нэр дээр хамтран өмчлөхөөр бүртгүүлсэн. С- нь Б-тэй тусдаа амьдарч, хүү О-тойгоо уулзах эрх нь зөрчигдсөн, У сүрдүүлсэн гэх үндэслэлээр Б-, У нарыг хамтран өмчлөгчөөс хасуулахыг шаарджээ. - **Нэхэмжлэгч**: С-, Б-, У нарыг үл хөдлөх хөрөнгийн хамтран өмчлөгчөөс хасуулах. - **Хариуцагч**: Б-, У-, Нэхэмжлэлийн шаардлагыг хүлээн зөвшөөрөхгүй, орон сууц нь гэр бүлийн дундын өмч бөгөөд С- бэлэглэлийн гэрээ байгуулаагүй, нэхэмжлэгч хүүтэйгээ уулзахаар ирдэггүй, У сүрдүүлээгүй гэж тайлбарласан. ### 🏛️ АНХАН ШАТ - **Өдөр**: 2022-02-24, **Дугаар**: 101/ШШ2022/00841 - **Шийдвэр**: Нэхэмжлэлийн шаардлагыг бүхэлд нь хэрэгсэхгүй болгосон. - **Үндэслэл**: Иргэний хуулийн 276.1-д зааснаар хамтран өмчлөх эд хөрөнгөөс хасуулах нөхцөл бүрдээгүй, бэлэглэлийн гэрээ байгуулагдсан нь тогтоогдоогүй. ### ⚖️ ДАВЖ ЗААЛДАХ ШҮҮХИЙН ШИЙДВЭР - **Өдөр**: 2022-04-20, **Дугаар**: 210/МА2022/00752 - **Гомдлол гаргагч**: Нэхэмжлэгч С- - **Гомдлолын шалтгаан**: Анхан шатны шүүх хэргийг нэг талыг барьж шийдвэрлэсэн, Иргэний хуулийг буруу хэрэглэсэн, шүүхийн шийдвэр гүйцэтгэлийн баримтаар хариуцагч шүүхийн шийдвэрийг биелүүлэхгүй байгаа нь тогтоогдсон байхад үгүйсгэсэн. - **Шийдвэр**: Анхан шатны шүүхийн шийдвэрийг хэвээр үлдээж, нэхэмжлэгчийн давж заалдах гомдлыг хангахгүй орхисон. ### 📚 ҮНДЭСЛЭЛ - С-, Б- нар 2008 оноос хамтран амьдарч, 2014 онд хүү О- төрсөн. - 2014 оны 11 дүгээр сарын 14-ний өдөр С- нь орон сууц арилжааны гэрээгээр сольж, шинэ орон сууцыг С-, О-, Б-, У нарын нэр дээр хамтран өмчлөхөөр улсын бүртгэлд бүртгүүлсэн нь Иргэний хуулийн 108.1-д зааснаар тэдгээрийн дундаа хамтран өмчлөх эд хөрөнгө болсон. - Нэхэмжлэгч С- нь орон сууцны өөрт ногдох өмчлөх эрхийг Б-, У нарт бэлэглэсэн гэх үйл баримт тогтоогдохгүй байна. - Үл хөдлөх эд хөрөнгө өмчлөх эрхийг гэрээний үндсэн дээр шилжүүлсэн тохиолдолд Иргэний хуулийн 109.2-т зааснаар бичгээр үйлдэж нотариатчаар гэрчлүүлэх журамтай. - Орон сууцыг Б-, О-, У нарын нэр дээр бүртгүүлсэн нь гэр бүлийн харилцаа үүсгэсэнтэй холбоотой гэж дүгнэсэн. - Талуудын хооронд бэлэглэлийн гэрээ байгуулагдаагүй тул бэлэглэгчийг ноцтой гомдоосон гэх үйл баримт үгүйсгэгдэх бөгөөд гэрээний харилцаа үүсээгүй гэж үзсэн. - Иймд анхан шатны шүүхийн шийдвэр хууль зөрчөөгүй байна.