Тогтоол №16316

### 📄 ХЭРГИЙН ТОВЧ ТАНИЛЦУУЛГА - **Үйл явдал**: А.Золжаргал нь Л.Мөнхнастад холбогдуулан 2018.08.22-ны өдрийн орон сууцанд хамтран өмчлөгч нэмэх хэлцлийг хүчин төгөлдөр бусд тооцуулах, үл хөдлөх эд хөрөнгийн үнийн дүнгээс охин М.Амариссад ногдох хэсэг болон сургалтын төлбөрийн 50 хувь болох 4,521,250 төгрөг гаргуулах, охиныг сургууль төгсөх хүртэл сургалтын төлбөрийн 50 хувийг төлж байхыг даалгах нэхэмжлэл гаргажээ. - **Нэхэмжлэгч**: Охин М.Амариссаг орон сууцны хамтран өмчлөгчөөр нэмж, улсын бүртгэлд өөрчлөлт хийхийг даалгасан шүүхийн шийдвэрийг мэдсээр байж, хариуцагч зөвшөөрөлгүйгээр бусад хүмүүсийг хамтран өмчлөгчөөр нэмсэн тул хэлцлийг хүчин төгөлдөр бус болгож, охиндоо ногдох хэсэг болон сургалтын төлбөрийг гаргуулах. - **Хариуцагч**: Нэхэмжлэгч өмнө нь эд хөрөнгийн маргаанаас татгалзсан, аав нь гэр бүлийн гишүүдээ хамтран өмчлөгчөөр оруулах нь түүний эрх, охины тэтгэлгийг цаг хугацаанд нь төлж байгаа тул нэхэмжлэлийг хэрэгсэхгүй болгох. ### 🏛️ АНХАН ШАТ - **Өдөр**: 2020-03-31, **Дугаар**: 181/ШШ2020/00826 - **Шийдвэр**: 2018.08.22-ны өдрийн Орон сууцанд хамтран өмчлөгч нэмэх хэлцлийг хүчин төгөлдөр бус болохыг тогтоож, үлдэх шаардлагыг хэрэгсэхгүй болгосон. - **Үндэслэл**: Иргэний хуулийн 56.1, 56.1.8, Гэр бүлийн тухай хуулийн 48.1. ### 🔁 ДАВЖ ЗААЛДАХ ШАТ - **Өдөр**: 2020-06-26, **Дугаар**: 1382 - **Гомдлол гаргагч**: Нэхэмжлэгч - **Гомдлолын шалтгаан**: Анхан шатны шүүх орон сууц, гаражийн үнийн дүнгээс М.Амариссад ногдох хэсгийг гаргуулах шаардлагыг хангаагүй. - **Шийдвэр**: Анхан шатны шүүхийн шийдвэрийн тогтоох хэсэгт өөрчлөлт оруулж, М.Амариссад ногдох 46,259,333 төгрөгийг хариуцагчаас гаргуулж, нэхэмжлэгчид олгосон. - **Үндэслэл**: Иргэний хуулийн 108.8. ### ⚖️ ХЯНАЛТЫН ШАТ - **Өдөр**: 2022-07-07, **Дугаар**: 210/МА2022/00645 - **Гомдлол гаргагч**: Хариуцагчийн итгэмжлэгдсэн төлөөлөгч, бие даасан шаардлага гаргаагүй гуравдагч этгээд нарын итгэмжлэгдсэн төлөөлөгч - **Гомдлолын шалтгаан**: Давж заалдах шатны шүүх нь хэргийн хариуцагчаар татагдаагүй гуравдагч этгээдээс төлбөр гаргуулсан, Иргэний хуулийн 126 дугаар зүйлийг зөрчиж, өөр хамтран өмчлөгчдийн эрхийг хөндсөн, мөн эвлэрлийн гэрээг үл тоомсорлосон. - **Шийдвэр**: Анхан болон давж заалдах шатны шүүхийн шийдвэр, магадлалд өөрчлөлт оруулж, гомдлын заримыг хангасан. ### 📚 ҮНДЭСЛЭЛ - М.Амарисса нь 2018.06.04-ний өдрийн шүүхийн шийдвэрээр орон сууцны хамтран өмчлөгчөөр бүртгэгдсэн. - Орон сууц болон гараж нь эрхийн улсын бүртгэлийн нэг дугаарт бүртгэгдсэн тул өмчлөгч нар ижил хэмжээгээр өмчлөх эрхтэй. - Гэр бүлийн тухай хуулийн 126.2.4-т зааснаар гэрлэснээс хойш бий болсон хөрөнгө нь гэр бүлийн гишүүдийн хамтран өмчлөх дундын өмч бөгөөд 129.2-т зааснаар нэг гишүүнд ногдох хэмжээ нь насанд хүрээгүй, хөдөлмөрийн чадваргүй бүх гишүүнийг оролцуулан нийт гишүүдэд адил байна. - Маргааны зүйл болсон орон сууц нь А.Ламжав, Ж.Хоролгарав, Л.Мөнхнаст, М.Амарисса, Л.Мөнхцэцэг, Ш.Гүнжиндари нарын 6 хүний хамтран өмчлөх хөрөнгө тул М.Амариссад нийт хөрөнгийн 1/6 буюу 23,129,666 төгрөг ногдоно. - Хүүхдийн сургалтын төлбөрийн шаардлагыг нотлох баримтаар хангалтгүй нотолсон тул хэрэгсэхгүй болгосон нь Иргэний хэрэг шүүхэд хянан шийдвэрлэх тухай хуулийн 25.2.2, 40.1, 40.2-т нийцнэ.

### 📄 ХЭРГИЙН ТОВЧ ТАНИЛЦУУЛГА - **Үйл явдал**: Нэхэмжлэгч М.Гэрэлцогт болон хариуцагч Д.Цэрэнбат нар 2009 онд гэрлэлтээ батлуулж, 2010 онд гэрлэлтээ цуцлуулсан. Нэхэмжлэгч нь гэр бүл байх хугацаанд хариуцагчийн эзэмшилд байсан орон сууц, гаражийг хамтын өмчлөлөөр тогтоолгож, охин Ц.Аззаяагийн нэмэлт зардалд 20.762.766 төгрөг гаргуулахаар нэхэмжилжээ. - **Нэхэмжлэгч**: М.Гэрэлцогт орон сууц, гаражийг өөрийн болон охин Ц.Аззаяагийн хамтран өмчлөлөөр тогтоолгох, хүүхдийн нэмэлт зардалд 20.762.766 төгрөг гаргуулах. - **Хариуцагч**: Д.Цэрэнбат орон сууц нь ээжийнх нь өмч, гараж нь өвөөгийнх нь өмч байсан тул хамтын өмчлөлд хамаарахгүй, хүүхдийн тэтгэлгийг цаг тухай бүрт нь өгч байгаа тул нэмэлт зардал шаардлагагүй гэж маргасан. ### 🏛️ АНХАН ШАТ - **Өдөр**: 2016-11-16, **Дугаар**: 181/ШШ2016/01259 - **Шийдвэр**: Нэхэмжлэлийг бүхэлд нь хэрэгсэхгүй болгосон. - **Үндэслэл**: Иргэний хуулийн 108.1, Гэр бүлийн тухай хуулийн 48.1. ### 🔁 ДАВЖ ЗААЛДАХ ШАТ - **Өдөр**: 2017-02-13, **Дугаар**: 463 - **Гомдлол гаргагч**: Нэхэмжлэгч - **Гомдлолын шалтгаан**: Анхан шатны шүүхийн шийдвэр хууль бус. - **Шийдвэр**: Анхан шатны шүүхийн шийдвэрийн тогтоох хэсгийн 1 дэх заалтын “108.1” гэснийг “126.1, 126.2.4” гэж өөрчлөн, бусад заалтыг хэвээр үлдээсэн. - **Үндэслэл**: Иргэний хэрэг шүүхэд хянан шийдвэрлэх тухай хуулийн 167.1.2. ### ⚖️ ХЯНАЛТЫН ШАТ - **Өдөр**: 2017-04-12, **Дугаар**: 00515 - **Гомдлол гаргагч**: Нэхэмжлэгч М.Гэрэлцогт - **Гомдлолын шалтгаан**: Давж заалдах шатны шүүхийн магадлал нь Гэр бүлийн тухай хуулийн 4.4, 4.5, 26.1, 26.2, 26.4, 26.5-д заасныг зөрчиж, хүүхдийн эрхийг хохироосон. - **Шийдвэр**: Давж заалдах шатны шүүхийн магадлалыг хэвээр үлдээж, нэхэмжлэгчийн гомдлыг хангахгүй орхисон. ### 📚 ҮНДЭСЛЭЛ - Хэрэгт авагдсан баримтаар маргааны зүйл болох орон сууц нь хариуцагчийн ээж У.Урантуяагийн, гараж нь өвөө Л.Батсүхийн өмчлөлд байсан нь тогтоогдсон. - Иргэний хуулийн 126.1, 126.2.4-т заасан гэр бүлийн дундын өмчлөлд хамаарах хөрөнгө нь гэрлэгчдийн хамтын хөдөлмөр, үйл ажиллагаанаас бий болсон, эсхүл гэрлэгчдийн хэн нэгний нэр дээр бүртгэгдсэн хөрөнгө байх ёстой. - Хариуцагч Д.Цэрэнбат орон сууцны өмчлөгчөөр улсын бүртгэлд бүртгэгдээгүй тул Иргэний хуулийн 183.1, 109.3-т заасны дагуу түүнийг өмчлөгч гэж үзэхгүй. - Хүүхдэд нэмэлт зардал зайлшгүй шаардлагатай болсон онцгой нөхцөл байдал тогтоогдоогүй. - Анхан шатны шүүх нэхэмжлэлийг хэрэгсэхгүй болгосон нь Иргэний хэрэг шүүхэд хянан шийдвэрлэх тухай хуулийн 40.1, 40.2-т нийцсэн. - Давж заалдах шатны шүүх анхан шатны шүүхийн шийдвэрт хууль хэрэглээний өөрчлөлт оруулсан нь Иргэний хэрэг шүүхэд хянан шийдвэрлэх тухай хуулийн 167.1.2-т нийцсэн.

ХЭРГИЙН ТАНИЛЦУУЛГА: Орон сууц чөлөөлүүлэх болон хамтран өмчилсөн эд хөрөнгөөс ногдох хэсгийг гаргуулах тухай нэхэмжлэл. АНХАН ШАТ: Орон сууц чөлөөлүүлж, хамтран өмчилсөн хөрөнгөөс хариуцагчийн ногдох хэсгийг гаргуулах, үлдсэн сөрөг нэхэмжлэлийг хэрэгсэхгүй болгох шийдвэр гаргав. ДАВЖ ЗААЛДАХ ШАТ: Анхан шатны шүүхийн шийдвэрийг эс зөвшөөрч, орон сууцыг хамтран өмчлөх дундын хөрөнгө гэж үзэх үндэслэлгүй, хэрэг хянан шийдвэрлэх ажиллагааны журмыг зөрчсөн гэх гомдол гарав. ҮНДЭСЛЭЛ: Талуудын гэрлэлт, орон сууц худалдан авсан хугацааг харгалзан, орон сууцыг гэр бүлийн хамтран өмчлөх дундын хөрөнгөд хамааруулсан анхан шатны шүүхийн дүгнэлтийг зөвтгөж, нэхэмжлэгчийн өмчлөх эрхийн талаарх баримтыг нотлоогүй тул анхан шатны шүүхийн шийдвэрт зарим өөрчлөлт оруулж, давж заалдах гомдлыг хангаж шийдвэрлэв.

ХЭРГИЙН ТАНИЛЦУУЛГА: Нэхэмжлэгч нь хариуцагч нарыг үл хөдлөх эд хөрөнгийн хамтран өмчлөгчөөс хасуулах шаардлага гаргасан. Нэхэмжлэгчийн хүүхдүүд болох хариуцагчид нь эцгийнхээ олж авсан орон сууцыг хамтран өмчилж бүртгүүлсэн нь маргааны үүсэл болсон. АНХАН ШАТ: Нэхэмжлэлийн үндэслэл нотлогдоогүй гэж үзэн, хариуцагч нарыг орон сууцны хамтран өмчлөгчөөс хасуулах тухай нэхэмжлэлийг бүхэлд нь хэрэгсэхгүй болгосон. ДАВЖ ЗААЛДАХ ШАТ: Анхан шатны шүүх нотлох баримтыг бүрэн үнэлээгүй, нэхэмжлэгчийн эрхийг хангаагүй гэж гомдол гаргасан. Гэвч давж заалдах шатны шүүх анхан шатны шүүхийн шийдвэрийг хэвээр үлдээж, гомдлыг хангахгүй орхисон. ҮНДЭСЛЭЛ: Нэхэмжлэгч нь өмчлөх эрхээ нотлох хангалттай баримт гаргаж чадаагүй. Хамтран өмчлөх эрх үүссэн нь тогтоогдсон байна. Нэхэмжлэгчийн хүүхдүүдээ тэжээн тэтгэсэн үүрэг нь орон сууцыг дангаар өмчлөх эрхийг нь нотлох үндэслэл болохгүй.

ХЭРГИЙН ТАНИЛЦУУЛГА: Иргэн Ө.М нь хариуцагч Ц.Б нарт холбогдуулан 2 өрөө байрны өмчлөх эрхийг өөртөө тогтоолгох нэхэмжлэл гаргажээ. Нэхэмжлэгч байраа худалдан авсан гэж, хариуцагч гэр бүлийн гишүүдийн зөвшөөрөлгүй шилжүүлсэн гэж маргажээ. АНХАН ШАТ: Иргэний хуулийн 243, 260-р зүйлд заасны дагуу байрны өмчлөх эрхийг нэхэмжлэгч Ө.М-д шилжүүлж, хариуцагч Ц.Б нарт бичиг баримтыг бүрдүүлж өгөхийг даалгажээ. ДАВЖ ЗААЛДАХ ШАТ: Хариуцагч нарын итгэмжлэгдсэн төлөөлөгч анхан шатны шүүхийн шийдвэр хууль ёсны болон үндэслэл бүхий байх шаардлагад нийцээгүй, эрүүгийн хэрэгт цугларсан гэрчийн мэдүүлгийг хууль буруу хэрэглэж нотлох баримт болгосон гэж гомдол гаргав. ҮНДЭСЛЭЛ: Гэр бүлийн гишүүдийн хамтран өмчлөх дундын эд хөрөнгийг бусад гишүүдийн бичгээр баталгааж, нотариатаар гэрчлүүлсэн зөвшөөрөлгүйгээр захиран зарцуулах хэлцэл Иргэний хуулийн 128.2, 128.3-т заасны дагуу хүчин төгөлдөр бус байх тул нэхэмжлэлийн шаардлагыг хэрэгсэхгүй болгож, анхан шатны шүүхийн шийдвэрийг хүчингүй болгожээ.