Нийслэлийн Иргэний хэргийн давж заалдах шатны шүүхийн Магадлал

Үйл явдал

Түрээсийн гэрээ хүчин төгөлдөр бус байх нь гэрээний үүрэг биелүүлэх үндэслэл болох эсэх тухай маргаан үүсжээ. Нэхэмжлэгч нь хариуцагчийг гарааш түрээслүүлэх гэрээний дагуу төлбөр төлөхгүй байсан тул гэрээг цуцалж, хохирол гаргуулна гэж үзсэн. Хариуцагч нь нэхэмжлэгчтэй хөрөнгө солилцох (бартер) санал солилцож, тэрээр нь хэрэгсэхгүй болсон тул гэрээгээ цуцалж, өөрийн өгсөн эд хөрөнгийг буцаан авах ёстой гэж маргасан.

Талуудын байр суурь

• Нэхэмжлэгч: Түрээсийн төлбөр төлөөгүй тул гэрээг цуцалж, түрээсийн төлбөр болон гараашийн засвар, үйлчилгээний зардлыг гаргуулна гэсэн байр суурьтай.
• Хариуцагч: Хөрөнгө солилцох санал хэрэгсэхгүй болсон тул гэрээгээ цуцалж, өөрийн өгсөн автомашиныг буцаан авах ёстой, мөн нэхэмжлэгч машинаа ашигласан тул алдсан орлогыг гаргуулна гэсэн байр суурьтай.

Шатуудын шийдвэр

Анхан шатны шүүх нэхэмжлэлийг хагасаж, сөрөг нэхэмжлэлийг хэрэгсэхгүй болгосон бөгд давж заалдах шатны шүүх анхан шатны шийдвэрийг хэвээр үлдээв. Түрээсийн гэрээг улсын бүртгэлд бүртгүүлээгүй нь уг гэрээг анхнаасаа хүчин төгөлдөр бус болгодог тул талууд шилжүүлсэн бүх зүйлээ харилцан буцааж өгөх үүрэгтэй (Иргэний хууль 318.3, 318.4), учир нь гэрээ хүчин төгөлдөр бус байх нь гэрээний дагуугийн үүргийг шаардах үндэслэл болохгүй. Мөн хөрөнгө солилцох тухай санал солилцож байсан боловч гэрээ байгуулагдсан талаарх бичгийн нотлох баримт байхгүй тул сөрөг нэхэмжлэлийн шаардлага хэрэгсэхгүй.

Хууль зүйн гол дүгнэлт

• Түрээсийн гэрээг улсын бүртгэлд бүртгүүлээгүй нь уг гэрээг анхнаасаа хүчин төгөлдөр бус болгодог тул нэхэмжлэгч нь хүчин төгөлдөр бус гэрээний үүргийг шаардах боломжгүй (Иргэний хууль 318.3, 318.4).
• Гэрээ хүчин төгөлдөр бус байх тохиолдолд талууд шилжүүлсэн бүх зүйлээ харилцан буцааж өгөх үүрэгтэй (Иргэний хууль 56.5).
• Хөрөнгө солилцох тухай санал солилцож байсан боловч гэрээ байгуулагдсан талаарх бичгийн нотлох баримт байхгүй тул сөрөг нэхэмжлэлийн шаардлага хэрэгсэхгүй (Иргэний хууль 196.1.2).