Тогтоол №12175

ХЭРГИЙН ТАНИЛЦУУЛГА: Нэхэмжлэгч нь түрээсийн гэрээний үүргээ биелүүлээгүй, гэрээний нэмэлт өөрчлөлтөд заасан төлбөр төлөөгүй, гүйцэтгээгүй үүрэг, алданги, ажил зогссонтой холбоотой хохирол гаргуулна гэж шаардсан. Хариуцагч нь түрээсийн төлбөрийг цаг тухайд нь төлж байсан, нэхэмжлэгч нь хүндэтгэн үзэх шалтгаангүйгээр тоног төхөөрөмжөө татсан тул торгууль гаргуулна гэж сөрөг нэхэмжлэл гаргасан. АНХАН ШАТ: Хариуцагчаас нэхэмжлэлийн зарим хэсгийг хангаж, бусдыг нь хэрэгсэхгүй болгон шийдвэрлэсэн. ДАВЖ ЗААЛДАХ ШАТ: Хариуцагчийн итгэмжлэгдсэн төлөөлөгч анхан шатны шүүх хуулийг буруу хэрэглэсэн, гэрээний төрлийг нарийвчлан шалгаагүй гэж гомдол гаргасан. Давж заалдах шатны шүүх анхан шатны шүүхийн шийдвэрийг хэвээр үлдээж, гомдлыг хангахгүй орхисон. ҮНДЭСЛЭЛ: Шүүх талуудын хооронд байгуулагдсан түрээсийн гэрээг хүчин төгөлдөр гэж үзэн, гэрээний дагуу түрээслэгч төлбөрөө төлөх үүрэгтэй, үүргээ биелүүлээгүй нь нэхэмжлэгчийн шаардлага гаргах үндэслэл болно. Хариуцагч төлбөр төлснөө нотлоогүй тул шүүх нэхэмжлэлийн зарим хэсгийг хангасан нь Иргэний хэрэг шүүхэд хянан шийдвэрлэх тухай хуульд нийцсэн.

### 📄 ХЭРГИЙН ТОВЧ ТАНИЛЦУУЛГА - **Үйл явдал**: З.Б- нь “...венчурс” ХХК-тай тоног төхөөрөмж түрээслэх гэрээ байгуулсан боловч түрээсийн төлбөрөө бүрэн аваагүй тул гэрээнээс татгалзаж, төлбөр болон алданги нэхэмжилсэн. - **Нэхэмжлэгч**: З.Б- нь “...венчурс” ХХК-иас 142,917,401 төгрөг гаргуулахыг шаардсан. Үүнд 2018-09-25-ны өдрөөс 2019-01-07-ны өдрийг хүртэлх түрээсийн төлбөр 119,097,834 төгрөг, алданги 23,819,567 төгрөг орно. - **Хариуцагч**: “...венчурс” ХХК нь нэхэмжлэлийг эс зөвшөөрч, тооцоо нийлсэн тохиолдолд үлдэгдэл болох 25,761,666 төгрөгийг төлөхөд бэлэн гэсэн. ### 🏛️ АНХАН ШАТ - **Өдөр**: 2019-03-20, **Дугаар**: 101/ШШ2019/00831 - **Шийдвэр**: Хариуцагчаас 75,803,471.41 төгрөг гаргуулж, З.Б-эд олгож, үлдэх нэхэмжлэлийг хэрэгсэхгүй болгосон. - **Үндэслэл**: Иргэний хуулийн 318.1, 232.6-д зааснаар талуудын хооронд түрээсийн гэрээ байгуулагдсан гэж үзэж, түрээсийн үндсэн төлбөр болон алдангийг тооцсон. ### 🔁 ДАВЖ ЗААЛДАХ ШАТ - **Өдөр**: 2019-05-22, **Дугаар**: 918 - **Гомдлол гаргагч**: Нэхэмжлэгч - **Гомдлолын шалтгаан**: Анхан шатны шүүхийн шийдвэрийг өөрчлөх хүсэлт. - **Шийдвэр**: Анхан шатны шүүхийн шийдвэрт өөрчлөлт оруулж, хариуцагчаас 75,119,178.10 төгрөг гаргуулж, үлдэх нэхэмжлэлийг хэрэгсэхгүй болгосон. - **Үндэслэл**: Гэрээний хугацаа дуусаагүй байхад гэрээнээс татгалзсан тохиолдолд алданги төлөх үүрэг дуусгавар болно гэж үзсэн. ### ⚖️ ХЯНАЛТЫН ШАТ - **Өдөр**: 2019-09-04, **Дугаар**: 00831 - **Гомдлол гаргагч**: Хариуцагч - **Гомдлолын шалтгаан**: Талуудын хооронд түрээсийн гэрээ бус, ажил гүйцэтгэх гэрээ байгуулагдсан тул нэхэмжлэлийг үндэслэлгүй гэж үзсэн. - **Шийдвэр**: Давж заалдах шатны шүүхийн магадлалыг хэвээр үлдээж, хариуцагчийн гомдлыг хангахгүй орхисон. ### 📚 ҮНДЭСЛЭЛ - Нэхэмжлэлийн үндэслэл болсон гэрээгээр З.Б- нь экскаватороо тодорхой хугацаанд хариуцагчид шилжүүлж, хариуцагч түрээсийн төлбөр төлөхөөр үүрэг хүлээсэн. - Түрээсийн гэрээгээр түрээслүүлэгч нь хөрөнгийг түрээслэгчийн эзэмшил, ашиглалтад шилжүүлж, түрээслэгч түрээсийн төлбөр төлөх үүргийг хүлээдэг. - Иргэний хуулийн 318.1-д заасны дагуу хоёр шатны шүүх талуудын хооронд түрээсийн гэрээ байгуулагдсан гэж үзсэн нь хууль зөрчөөгүй. - Хариуцагч нэхэмжлэлийг эс зөвшөөрсөн үндэслэлээ баримтаар нотлоогүй тул шүүх түрээсийн төлбөрийг гаргуулсан нь үндэслэлтэй. - Давж заалдах шатны шүүх Иргэний хуулийг зөв тайлбарлан хэрэглэж, хэрэг хянан шийдвэрлэх ажиллагааг Иргэний хэрэг шүүхэд хянан шийдвэрлэх тухай хуульд заасан журмын дагуу явуулсан.

ХЭРГИЙН ТАНИЛЦУУЛГА: Нэхэмжлэгч нь хариуцагчаас экскаватор түрээслэсний төлбөр болон хүү/торгууль гаргуулах нэхэмжлэл гаргажээ. АНХАН ШАТ: Анхан шатны шүүх Иргэний хуулийн холбогдох зүйл заалтыг баримтлан хариуцагчаас тодорхой хэмжээний мөнгө гаргуулан нэхэмжлэгчид олгож, нэхэмжлэлийн зарим хэсгийг хэрэгсэхгүй болгон шийдвэрлэжээ. ДАВЖ ЗААЛДАХ ШАТ: Хариуцагч нь анхны тохиролцоонд алданги, торгуулийн талаар заагдаагүй, гэрээний эд хөрөнгө нь доголдолтой байсан зэрэг үндэслэлээр давж заалдсан. ХЯНАЛТЫН ШАТ: Хяналтын шатны шүүх талуудын хооронд байгуулагдсан гэрээг эд хөрөнгө хөлслөх харилцаа гэж үзсэн нь зөв болохыг тэмдэглэв. Гэрээний үнийг тохирсон хэмжээгээр тогтоож, алдангийн талаар хариуцагчаас нотлох баримт ирүүлээгүй тул түүнийг төлөх үүрэгтэй гэж дүгнэлээ. ҮНДЭСЛЭЛ: Гэрээний үнийг тохирсон хэмжээгээр тогтоох, гэрээний нөхцөлийн утгыг бусад хэсэгтэй харьцуулан тодорхойлох, талууд гэрээний алданги, торгуулийн талаар нотлох баримт гаргаж өгөх үүрэгтэй байсан боловч хариуцагч энэ үүргээ биелүүлээгүй тул анхан шатны шүүхийн шийдвэрийг хэвээр үлдээх нь зүйтэй гэсэн дүгнэлт хийжээ.

ХЭРГИЙН ТАНИЛЦУУЛГА: Нэхэмжлэгч нь хариуцагчийг барилгын тоног төхөөрөмж түрээслэсэн төлбөр болон гэмтээсэн эд ангийн үнийг шаардсан. Хариуцагч төлбөр төлөх болон эд ангийн гэмтлийг үгүйсгэж, тоног төхөөрөмжийг ашиглах боломжгүй байсны улмаас ашиглаагүй гэж маргажээ. АНХАН ШАТ: Иргэний хуулийн холбогдох зүйл заалтыг үндэслэн хариуцагчаас тодорхой мөнгөн төгрөгийг гаргуулж нэхэмжлэгчид олгож, зарим хэсгийг нь хэрэгсэхгүй болгосон. ДАВЖ ЗААЛДАХ ШАТ: Хариуцагчийн итгэмжлэгдсэн төлөөлөгч анхан шатны шүүхийн шийдвэрийг эс зөвшөөрч, хэргийн бодит байдлыг бүрэн тогтоогоогүй, зохигчдын тайлбар, гэрчийн мэдүүлгийг хангалтгүй тусгасан, Иргэний хуулийн зохицуулалтыг буруу хэрэглэсэн гэх үндэслэлээр гомдол гаргасан. ҮНДЭСЛЭЛ: Талууд гэрээ байгуулсан эсэхэд маргаагүй, харин эд хөрөнгийг ашигласан эсэх, гэмтэлтэй байсан эсэхэд маргасан. Гэрчүүдийн мэдүүлгээр тоног төхөөрөмжийг засварласан нь тогтоогдсон бөгөөд нэхэмжлэгч эд хөрөнгийг ашиглах боломжтой байдлаар шилжүүлэх үүрэгтэй. Гэсэн хэдий ч эд хөрөнгийг ашигласан хугацааны төлбөрийг шаардах эрхтэй. Гэрээ цуцлах талаар мэдэгдсэн гэх тайлбарыг баримтаар нотлоогүй тул анхан шатны шүүхийн шийдвэр хууль ёсны бөгөөд үндэслэлтэй гэж үзэн давж заалдах гомдлыг хангахгүй орхисон.

ХЭРГИЙН ТАНИЛЦУУЛГА: Экскаваторын түрээсийн төлбөртэй холбоотой нэхэмжлэл. Нэхэмжлэгч экскаватор болон ковшоо түрээслүүлж, гэрээний дагуу төлбөр хийгээгүйгээс үлдэгдэлтэй гэж 26,100,000 төгрөг шаардсан. Хариуцагч гэрээний төлбөрийг бүрэн хийсэн, техникээ авч явснаар гэрээ дууссан гэж маргасан. АНХАН ШАТ: Иргэний хуулийн 359 дүгээр зүйлийг баримтлан хариуцагчаас 19,050,000 төгрөг гаргуулж нэхэмжлэгчид олгохоор шийдвэрлэсэн. ДАВЖ ЗААЛДАХ ШАТ: Хариуцагчийн өмгөөлөгч анхны шатны шүүхийн шийдвэрийг хүчингүй болгож, хэргийг буцаан өгөхийг шаардсан. Учир нь гэрээ нь бичгээр байгуулагдаагүй, хуулийн шаардлага хангахгүй, гэрч нарын мэдүүлгийг буруу үнэлсэн гэж үзсэн. Давж заалдах шатны шүүх шийдвэрт өөрчлөлт оруулж, түрээсийн гэрээний хугацааг 3 сар гэж тогтоож, хариуцагчийн төлөх төлбөрийг 17,850,000 төгрөг болгон өөрчилсөн. ҮНДЭСЛЭЛ: Талуудын хооронд Иргэний хуулийн 318 дугаар зүйлийн 318.1 дэх хэсэгт заасан түрээсийн гэрээний үүрэг үүссэн гэж үзэж, хөлсөөр ажиллах гэрээний харилцаа гэсэн анхан шатны шүүхийн дүгнэлтийг өөрчилсөн. Хариуцагч гэрээний төлбөрийг бүрэн төлснөө нотлоогүй, гэрээний хугацааг тогтооход эргэлзээтэй байдлыг харгалзан тооцоог өөрчилсөн. Гэрчийн мэдүүлэг авсан нь хуульд нийцсэн боловч хугацааны тооцоонд өөрчлөлт оруулсан.