Тогтоол №11179

### 📄 ХЭРГИЙН ТОВЧ ТАНИЛЦУУЛГА - **Үйл явдал**: Нэхэмжлэгч Ж.А нь хариуцагч А.Ж-ийн нас барсан эцэг Б.А-д зээлүүлсэн 161,200,000 төгрөгийг өвлөгч хүүгээс гаргуулахаар нэхэмжилжээ. - **Нэхэмжлэгч**: Ж.А нь талийгаач Б.А-д зээлүүлсэн нийт 500,000,000 төгрөгөөс 338,800,000 төгрөгийг төлүүлсэн, үлдэх 161,200,000 төгрөгийг талийгаачийн өвлөгч хүү А.Ж-оос гаргуулах. - **Хариуцагч**: А.Ж нь эцгийнхээ бизнест оролцдоггүй байсан бөгөөд өвлөх хөрөнгө, авлага, өглөгийн талаар мэдээлэлгүй, өвийг хууль ёсоор хүлээн аваагүй тул нэхэмжлэлийг хүлээн зөвшөөрөхгүй. ### 🏛️ АНХАН ШАТ - **Өдөр**: 2024-07-01, **Дугаар**: 130/ШШ2024/00650 - **Шийдвэр**: Хариуцагч А.Ж-оос 71,600,000 төгрөгийг гаргуулж нэхэмжлэгч Ж.А-д олгож, нэхэмжлэлийн 89,600,000 төгрөгийг хэрэгсэхгүй болгосон. - **Үндэслэл**: Иргэний хуулийн 520.1, 535.1-д зааснаар хариуцагч нь нас барагчийн хууль ёсны өвлөгч бөгөөд өв хүлээн авсан нь тогтоогдсон. ### 🔁 ДАВЖ ЗААЛДАХ ШАТ - **Өдөр**: 2024-10-25, **Дугаар**: 212/МА2024/00086 - **Гомдлол гаргагч**: Хариуцагч А.Ж - **Гомдлолын шалтгаан**: Анхан шатны шүүхийн шийдвэрийг Иргэний хуулийг буруу тайлбарлаж, нотлох баримтыг зөв үнэлээгүй гэж үзсэн. - **Шийдвэр**: Анхан шатны шүүхийн шийдвэрийг хэвээр үлдээж, хариуцагчийн давж заалдах гомдлыг хангахгүй орхисон. - **Үндэслэл**: Иргэний хуулийн 518.1, 528.1, 535.1-д зааснаар хариуцагчийг өвийг хүлээн авсанд тооцох хууль зүйн үндэслэлтэй. ### ⚖️ ХЯНАЛТЫН ШАТ - **Өдөр**: 2024-12-18, **Дугаар**: 001/ШХТ2024/01614 (хянан хэлэлцэх тогтоол) - **Гомдлол гаргагч**: Хариуцагч А.Ж - **Гомдлолын шалтгаан**: Иргэний хуулийн өв хүлээн авах, өвлөгчийн хариуцлагын зохицуулалтыг буруу хэрэглэсэн. - **Шийдвэр**: Анхан болон давж заалдах шатны шүүхийн шийдвэр, магадлалыг тус тус хүчингүй болгож, хэргийг дахин хэлэлцүүлэхээр анхан шатны шүүхэд буцаасан. ### 📚 ҮНДЭСЛЭЛ - Хоёр шатны шүүх маргааны үйл баримтыг зөрүүгүй тогтоосон хэдий ч Иргэний хуулийн өв хүлээн авах, өвлөгчийн хариуцлагын талаарх зохицуулалтыг зөв тайлбарлан хэрэглэсэн эсэх нь тодорхойгүй байна. - Иргэний хуулийн 515.2, 535.1-д зааснаар өвлөгч нь өвлөн авсан өвийн хэмжээгээр өвлүүлэгчийн үүргийг хүлээнэ. - Талийгаач Б.А-ын төлбөл зохих үүргийн хэмжээ болон хариуцагч А.Ж-ын хүлээн авсан өвийн хэмжээ тодорхойгүй байна. - Нэхэмжлэгчийн ирүүлсэн банкны дансны хуулга нь зээлүүлсэн мөнгөний нийт хэмжээ, төлөгдсөн хэсэг, үлдэгдэл төлбөрийн хэмжээг бүрэн тодорхойлох боломжгүй байна. - Өвлүүлэгч Б.А-ын өөр бусад үүргийн хэмжээ, хууль ёсны бусад өвлөгчдийн байр суурь зэрэг хэрэгт ач холбогдол бүхий үйл баримтууд тодорхойгүй байна. - Хариуцагчийн өвийн зарим хэсгийг худалдан борлуулж, өвлүүлэгчийн бусдад төлөх үүргийг төлсөн тухай тайлбар нь хүлээн авсан өвийн хэмжээг тодорхойлоход ач холбогдолтой эсэхийг хоёр шатны шүүх дүгнээгүй, зохигч энэ талаар мэтгэлцээгүй. - Маргааны үйл баримтын талаар шүүхээс эцэслэн дүгнэж, хуулийг хэрэглэх нөхцөл бүрдээгүй байна.

ХЭРГИЙН ТАНИЛЦУУЛГА: Нэхэмжлэгч нь талийгаачтай байгуулсан зээлийн гэрээний үндсэн дээр үүссэн төлбөрийг хариуцагчаас шаардсан. Хариуцагч нь нэхэмжлэлийн зарим хэсгийг хүлээн зөвшөөрсөн боловч ихэнх хэсгийг нь эс зөвшөөрсөн. АНХАН ШАТ: Хариуцагчаас тодорхой хэмжээний мөнгийг гаргуулан нэхэмжлэгчид олгож, нэхэмжлэлийн зарим хэсгийг хэрэгсэхгүй болгосон. ДАВЖ ЗААЛДАХ ШАТ: Нэхэмжлэгч болон хариуцагч аль аль нь анхан шатны шүүхийн шийдвэрийг эс зөвшөөрч гомдол гаргасан. Нэхэмжлэгчийн өмгөөлөгч нь шийдвэр нь хууль ёсны болон үндэслэл бүхий байх шаардлагад нийцээгүй, шүүх нотлох баримтыг буруу үнэлсэн, талуудын мэтгэлцэх эрхийг хязгаарласан гэж үзсэн. Хариуцагч нь шүүх нь хэрэгт хамааралтай баримтыг үнэлээгүй, гэр бүлийн гишүүдийг буруу дүгнэсэн, бусад нотлох баримтыг анхаарч үзээгүй гэж гомдолдож байсан. ҮНДЭСЛЭЛ: Давж заалдах шатны шүүх нь анхан шатны шүүхийн шийдвэр хууль ёсны болон үндэслэл бүхий байх шаардлагад нийцээгүй, хэрэг хянан шийдвэрлэх ажиллагааны явцад хууль буруу хэрэглэсэн, нотлох баримтыг хангалтгүй үнэлсэн, талуудын нотлох баримт цуглуулах боломжийг хязгаарласан гэж үзэн анхан шатны шүүхийн шийдвэрийг хүчингүй болгож, хэргийг дахин хэлэлцүүлэхээр анхан шатны шүүхэд буцаахаар шийдвэрлэсэн. Ялангуяа, өвлөгчийн авсан эд хөрөнгийг бодитоор үнэлээгүй, энэ талаарх хүсэлтийг хангаагүй нь үндэслэлгүй байсан.

ХЭРГИЙН ТАНИЛЦУУЛГА: Нэхэмжлэгч нь зээлдэгч нас барсны улмаас түүний өв залгамжлагчаас зээлийн гэрээний дагуу төлөгдөөгүй үүргийг гаргуулахаар нэхэмжилсэн. АНХАН ШАТ: Зээлдэгчийн өв залгамжлагчаас тодорхой хэмжээний мөнгө гаргуулж, үлдсэн хэсгийг хэрэгсэхгүй болгосон. ДАВЖ ЗААЛДАХ ШАТ: Нэхэмжлэгч, хариуцагч талууд анхан шатны шүүхийн шийдвэртэй холбоотой гомдол гаргасан. Хариуцагч нь өвлөн авсан хөрөнгийн хэмжээгээр үүрэг хариуцна, зээлийн гэрээ нь хувийн шинж чанартай, зээлдэгч нь авсан зээлээ барагдуулсан гэж маргасан. Нэхэмжлэгч тал бэлэн мөнгө шилжүүлсэн баримт, гэрчийн мэдүүлгийг шүүх зөв үнэлээгүй гэж маргажээ. ҮНДЭСЛЭЛ: Давж заалдах шатны шүүх анхан шатны шүүхийн шийдвэрт хуулийг буруу хэрэглэсэн, хэргийг бүрэн бус шалгасан гэж үзэв. Зээлийн гэрээ байгуулагдсан, зарим зээлүүд нь хуулийн шаардлагыг хангаагүй, заримыг нь өвлөгч хариуцахгүй гэх зэрэг үндэслэлүүд тогтоогдов. Өвлөгч нь өвлөн авсан хөрөнгийн хэмжээнд үүрэг хариуцна, учир нь зээлийн гэрээнүүд нь хувийн шинж чанартай бус, зээлдэгчийн бизнесийн үйл ажиллагаатай холбоотой байсан болох нь тогтоогдсон. Мөн зарим зээлийн хүүг хэт өндөр тогтоосон, бэлэн мөнгө шилжүүлсэн талаарх баримт хангалтгүй гэж үзэв.

### 📄 ХЭРГИЙН ТОВЧ ТАНИЛЦУУЛГА - **Үйл явдал**: Нэхэмжлэгч Т.Д нь талийгаач Г.Эрхэмбаярт амаар зээл олгосон бөгөөд зээлийн үлдэгдлийг талийгаачийн өвлөгч болох хариуцагч М.Ц болон М.Ц өөрөөс зээлсэн мөнгийг нийлүүлэн 15,492,000 төгрөгийг гаргуулахаар нэхэмжилжээ. - **Нэхэмжлэгч**: Талийгаач Г.Эрхэмбаярт нийт 58,500,000 төгрөг зээлдүүлж, 46,086,000 төгрөгийг буцаан авсан тул зээлийн үлдэгдэл 12,413,000 төгрөгийг, мөн хариуцагч М.Цгаас зээлсэн 3,079,000 төгрөгийг нийт 15,492,000 төгрөгийг гаргуулах. - **Хариуцагч**: Нэхэмжлэлийн шаардлагаас зээлдэгчийн үүрэгт 1,079,000 төгрөгийг хүлээн зөвшөөрч, бусад шаардлагыг хүлээн зөвшөөрөхгүй. ### 🏛️ АНХАН ШАТ - **Өдөр**: 2018-06-08, **Дугаар**: 145/ШШ2018/00496 - **Шийдвэр**: Хариуцагч М.Цгаас зээлдэгчийн үүрэгт 1,079,300 төгрөг, өвлөгчийн үүрэгт 3,073,860 төгрөг тус тус гаргуулж, нийт 4,153,160 төгрөгийг нэхэмжлэгчид олгож, үлдэх 11,339,140 төгрөгийг хэрэгсэхгүй болгосон. - **Үндэслэл**: Иргэний хуулийн 281.1, 535.1, 535.2. ### 🔁 ДАВЖ ЗААЛДАХ ШАТ - **Өдөр**: 2018-09-12, **Дугаар**: 204/МА2018/00020 - **Гомдлол гаргагч**: Хариуцагч болон Нэхэмжлэгч - **Гомдлолын шалтгаан**: Анхан шатны шүүх өвлөгдсөн эд хөрөнгийн үнийг хангалттай нотлоогүй, шинжээч томилох хүсэлтийг шийдвэрлээгүй. - **Шийдвэр**: Анхан шатны шүүхийн шийдвэрийг хүчингүй болгож, хэргийг дахин шийдвэрлүүлэхээр буцаасан. - **Үндэслэл**: Иргэний хэрэг шүүхэд хянан шийдвэрлэх тухай хуулийн 38.6-д заасан шүүхийн үүргээ биелүүлээгүй. ### ⚖️ ХЯНАЛТЫН ШАТ - **Өдөр**: 2018-11-28, **Дугаар**: 204/МА2018/00020 - **Гомдлол гаргагч**: Хариуцагчийн өмгөөлөгч - **Гомдлолын шалтгаан**: Давж заалдах шатны шүүх нотлох баримтыг үнэлэхдээ хууль зөрчсөн, шинжээч томилох хүсэлтийг анхан шатны шүүх зөв шийдвэрлэсэн байхад давж заалдах шатны шүүх хэтрүүлэн дүгнэсэн. - **Шийдвэр**: Давж заалдах шатны шүүхийн магадлалыг хэвээр үлдээж, хариуцагчийн өмгөөлөгчийн гомдлыг хангахгүй орхисон. ### 📚 ҮНДЭСЛЭЛ - Нэхэмжлэгч нь Иргэний хуулийн 520.1-д зааснаар хууль ёсны өвлөгч болох М.Цгаас өвлүүлэгчийн гүйцэтгэвэл зохих үүргийг өвлөн авсан эд хөрөнгийн хэмжээнд хүлээх үүргийг Иргэний хуулийн 535.1-д зааснаар гаргуулахаар нэхэмжилсэн. - Хэрэгт авагдсан өвлөх эрхийн гэрчилгээний хавсралтад өвлөгдсөн гэх эд хөрөнгийг өвлөгч өөрөө үнэлсэн нь нэхэмжлэгч талын хүсэлтээр хөндлөнгийн шинжээчээр үнэлүүлэх шаардлагатай байсан. - Шүүх нэхэмжлэгчийн шинжээч томилуулах хүсэлтийг хангахаас татгалзсан нь Иргэний хэрэг шүүхэд хянан шийдвэрлэх тухай хуулийн 38.6-д заасан шүүхийн үүргээ биелүүлээгүй гэж давж заалдах шатны шүүх зөв дүгнэсэн. - Хяналтын шатны шүүх хэрэгт авагдсан баримтын хүрээнд дүгнэлт хийж, хэргийг эцэслэн шийдвэрлэх боломжгүй тул давж заалдах шатны шүүхийн магадлалыг хэвээр үлдээсэн. - Давж заалдах шатны шүүх зохигчдын гомдолд өөрийн эрх хэмжээний хүрээнд дүгнэлт хийж, хариуцагчийн гомдлыг хангаагүй тул хариуцагчаас төлсөн улсын тэмдэгтийн хураамжийг улсын орлогод хэвээр үлдээсэн нь хууль зөрчөөгүй.

### 📄 ХЭРГИЙН ТОВЧ ТАНИЛЦУУЛГА - **Үйл явдал**: Р.Э нь талийгаач Г.С-ын зээлийн гэрээний үүрэгт 129,000,000 төгрөгийг түүний өвлөгч болох А.А, С.Э, С.С нарт холбогдуулан гаргуулахаар нэхэмжилсэн. - **Нэхэмжлэгч**: Г.С нь өөрөөс нь нийт 172,000,000 төгрөгийг зээлсэн бөгөөд үүнээс 129,000,000 төгрөгийг түүний хууль ёсны 3 өвлөгчөөс тус бүр 43,000,000 төгрөг гаргуулахыг шаардсан. - **Хариуцагч**: Талийгаач Г.С-ын өвийг хүлээн аваагүй тул зээлийн үүргийг хариуцахгүй гэж маргасан. ### 🏛️ АНХАН ШАТ - **Өдөр**: 2024-05-15, **Дугаар**: 183/ШШ2024/02164 - **Шийдвэр**: Нэхэмжлэлийн шаардлагыг бүхэлд нь хэрэгсэхгүй болгосон. - **Үндэслэл**: Иргэний хуулийн 520.1, 535.1-д заасныг баримтлан, хариуцагч нар өвлөх эрхийн гэрчилгээ олгогдоогүй, өвийг хүлээн авсан гэж үзэх үндэслэлгүй. ### 🔁 ДАВЖ ЗААЛДАХ ШАТ - **Өдөр**: 2024-07-26, **Дугаар**: 210/МА2024/01504 - **Гомдлол гаргагч**: Нэхэмжлэгчийн өмгөөлөгч - **Гомдлолын шалтгаан**: Анхан шатны шүүх хуулийг буруу тайлбарлаж, хэрэглэсэн. - **Шийдвэр**: Анхан шатны шүүхийн шийдвэрийг хэвээр үлдээсэн. - **Үндэслэл**: Иргэний хуулийн 535.1-д зааснаар өв хүлээн авсан үйл баримт тогтоогдохгүй байх тул нэхэмжлэлийг хангах үндэслэлгүй. ### ⚖️ ХЯНАЛТЫН ШАТ - **Өдөр**: 2024-12-26, **Дугаар**: 001/ШХТ2024/01372 - **Гомдлол гаргагч**: Нэхэмжлэгчийн өмгөөлөгч - **Гомдлолын шалтгаан**: Анхан болон давж заалдах шатны шүүх хуулийг буруу тайлбарлаж, хэрэглэсэн. - **Шийдвэр**: Анхан болон давж заалдах шатны шүүхийн шийдвэр, магадлалыг хүчингүй болгож, хэргийг дахин хэлэлцүүлэхээр анхан шатны шүүхэд буцаасан. ### 📚 ҮНДЭСЛЭЛ - Хоёр шатны шүүх Иргэний хуулийн 528 дугаар зүйлд заасан өв хүлээн авах, хүлээн авахаас татгалзах журмын талаарх зохицуулалтыг зөв тайлбарлан хэрэглээгүй. - Өвлөгчид өвийг хүлээн авсан эсэх, өв хүлээн авах хугацааг хүндэтгэн үзэх шалтгаанаар хэтрүүлсэн эсэх асуудал тодорхойгүй байхад шүүх дүгнэлт хийгээгүй. - Өвлөн авсан эд хөрөнгийн хэмжээнд үүргийг хүлээх тул өвийн зүйл, өвлөгчдийн эзэмшил, ашиглалт зэрэг нөхцөл байдлыг анхаараагүй. - Нэхэмжлэгчийн хүсэлт болох улсын бүртгэлтэй үл хөдлөх хөрөнгийн өмчлөгчийн талаарх зөрүүтэй баримтыг тодруулах хүсэлтийг анхан шатны шүүх хангаагүй нь Иргэний хэрэг шүүхэд хянан шийдвэрлэх тухай хуулийн 38.9-д нийцээгүй. - Өвлүүлэгч Г.С нь нэхэмжлэгч Р.Э-ын өмнө зээлийн гэрээний үүрэг хүлээх эсэх асуудлаар зохигчид хангалттай мэтгэлцэж чадаагүй, энэ нөхцөл байдал тодорхойгүй байна. - Дээрх үндэслэлээр хэрэгт байгаа баримтын хэмжээнд хууль хэрэглээний асуудлаар хяналтын шатны шүүх дүгнэлт өгөх боломжгүй тул хэргийг дахин хэлэлцүүлэхээр анхан шатны шүүхэд буцаах нь зүйтэй.