Орхон аймаг дахь сум дундын анхан шатны шүүх /Иргэний хэрэг/ийн Шийдвэр

Үйл явдал

Худалдах-худалдан авах гэрээний үлдэгдэл төлбөр болон алданги гаргуулах маргаан. Нэхэмжлэгч нь хариуцагч компанид үрлэгч төхөөрөмжүүдийг зээлээр нийт 54 сая төгрөгийн үнээр нийлүүлсэн боловч гэрээнд заасан хугацаанд 15 сая төгрөгийн үлдэгдэл төлөгдөөгүй тул үлдэгдэл болон тохиролцсон алдангийг гаргуулж өгөхийг шаардсан.

Талуудын байр суурь

• Нэхэмжлэгч: Хариуцагч гэрээний үүргээ биелүүлээгүй тул үлдэгдэл төлбөр болон гэрээнд заасан 0,5 хувийн алдангийг нийт 22,5 сая төгрөгөөр гаргуулна гэж үзсэн.
• Хариуцагч: Санхүүгийн хүндрэл, гарцаагүй байдлын улмаас төлбөрөө хугацаанд төлж чадаагүй тул хүндэтгэн үзэж, алданги тооцохгүйгээр зөвхөн үндсэн төлбөрийг төлөх боломж олгоно гэж хүссэн.

Шийдвэр ба үндэслэл

Шүүх нэхэмжлэлийн шаардлагыг бүрэн хангаж шийдвэрлэсэн. Нэхэмжлэгч нь Иргэний хууль 243.1-д заасны дагуу худалдах-худалдан авах гэрээг бичгээр байгуулж, төхөөрөмжүүдийг нийлүүлсэн тул гэрээний үүргээ биелүүлсэн, харин хариуцагч нь төлбөрийн үүргээ гүйцэтгээгүй байна. Хариуцагч нь төлбөрөө хугацаанд төлж чадаагүй нь санхүүгийн хүндрэл гэх гарцаагүй байдалтай холбоотой гэж тайлбарласан боловч энэ нь гэрээний үүргээ биелээгүй байх үндэслэл болохгүй тул алдангиас чөлөөлөх үндэслэлгүй байна. Мөн гэрээний 4.4 заалтаар хугацаа хэтэрсэн хоног тутамд алданги төлөхөөр тохиролцсон тул алданги тооцох нь зөв. Алдангийн хэмжээ нь Иргэний хууль 232.4-т заасны дагуу гүйцэтгэлийн үнийн дүнгийн 50 хувиас хэтэрч болохгүй тул тохиролцсон алдангийн дүнг хүлээн зөвшөөрөв.

Хууль зүйн гол дүгнэлт

• Гэрээгээр хүлээсэн үүргээ биелүүлсэн тал нь үлдэгдэл төлбөр болон тохиролцсон алдангийг гаргуулж авах эрхтэй (Иргэний хууль 243.1, 232).
• Санхүүгийн хүндрэл, гарцаагүй байдал нь гэрээний үүргээ хугацаанд биелүүлээгүй байх болон алданги төлөхөөс чөлөөлөгдөх үндэслэл болохгүй (Иргэний хууль 232.4).
• Талууд алдангийн хэмжээ, хувь хэмжээгээр тохиролцсон бол тэрхүү нөхцөлийг дагаж мөрдөх ёстой (Иргэний хууль 232.4).