2025 - Баянзүрх, Сүхбаатар, Чингэлтэй дүүргийн Иргэний хэргийн анхан шатны тойргийн шүүхийн Шийдвэр

Үйл явдал

Худалдах, худалдан авах гэрээний үүрэг биелүүлэлт болон үлдэгдэл төлбөр, алданги авах маргаан. Нэхэмжлэгч тал орон сууцны барилга худалдах гэрээний дагуу 3 ширхэг орон сууц нийлүүлж, үл хөдлөх эд хөрөнгийн гэрчилгээг гаргаж өгсөн боловч хариуцагч тал төлбөрийн график болон үлдэгдэл төлбөрөө хугацаанд нь барагдуулаагүй байна. Хариуцагч тал гэрээний нэгэн орон сууцыг буцаан хүлээлгэн өгөх, нөгөөг нь газар шилжүүлэн төлбөрөө хаалгах хүсэлт гаргасан боловч үүнийг бүрэн гүйцэтгэж чадаагүй тул маргаан үүссэн.

Талуудын байр суурь

• Нэхэмжлэгч: Гэрээний дагуу нийлүүлсэн орон сууцны үлдэгдэл төлбөр болон гэрээний зөрчлөөс шалтгаалан тооцсон алдангийг гаргуулна гэж үзсэн.
• Хариуцагч: Төлбөрийн үлдэгдэл төлөх боломжгүй нөхцөл байдалтай байгаа, мөн гэрээний нэг хэсгийг буцаан хүлээлгэж өгөхөөр тохиролцсон тул алданги шаардах эрхгүй гэж маргасан.

Шийдвэр ба үндэслэл

Шүүх нэхэмжлэлийн төлбөрийн үлдэгдэл болон буцаан хүлээлгэсэн орон сууцны төлбөрийг гаргуулахаар шийдвэрлэв. Хариуцагч тал төлбөрийн үлдэгдэл төлөх талаар маргаагүй, мөн төлбөрийн хэмжээг хүлээн зөвшөөрсөн албан бичиг байгаа тул төлбөр төлөх үүрэг нь тогтоогдсон гэж үзсэн. Харин алдангийн шаардлагыг хэрэгсэхгүй болгосон. Учир нь талууд нэгэн орон сууцыг буцаан хүлээлгэн өгөх, өөр нэг орон сууцын төлбөрийг газар шилжүүлэн хаалгах талаар харилцан тохиролцож, гэрээний үүргээ биет байдлаар шилжүүлэн авсан тул үүрэг гүйцэтгэлийг хангах аргыг хэрэгжүүлэх боломжгүй болсон, иймд алданги шаардах эрхгүй гэж дүгнэв.

Хууль зүйн гол дүгнэлт

• Гэрээний нэг тал үүрэг биелүүлэлтээс татгалзаж, нөгөө тал нь гэрээний нөхцөлийг өөрчлөн үүргээ биет байдлаар шилжүүлэн авсан тохиолдолд үүрэг гүйцэтгэлийг хангах аргыг хэрэгжүүлэх боломжгүй болсон тул алданги шаардах эрхгүй (Иргэний хууль 232.1).
• Төлбөрийн үлдэгдэл төлөх үүрэг нь талуудын харилцан тохиролцоо болон баримтжуулсан албан бичгээр батлагдсан тул төлбөр төлөх үүрэг нь тогтоогдсон (Иргэний хууль 40.1).