2025 - Баянзүрх, Сүхбаатар, Чингэлтэй дүүргийн Иргэний хэргийн анхан шатны тойргийн шүүхийн Шийдвэр

Үйл явдал

Худалдах, худалдан авах болон түрээсийн гэрээний харилцаа — урьдчилгаа төлбөр буцаан авах болон түрээсийн төлбөр тооцох маргаан. Нэхэмжлэгч нь авто зогсоолыг худалдан авах тохиролцооны хүрээнд нийт 16 сая төгрөгийн урьдчилгаа төлсөн боловч худалдан авах гэрээг хэрэгжүүлж чадаагүй тул үлдэгдэл мөнгийг буцаан авах хүсэлт гаргасан. Хариуцагч нь тухайн хугацаанд авто зогсоолыг ашигласан түрээсийн төлбөрийг суутгах шаардлагатай гэж үзэн сөрөг нэхэмжлэл гаргасан.

Талуудын байр суурь

• Нэхэмжлэгч: Худалдах, худалдан авах гэрээний харилцаа үүссэн, урьдчилгаа төлбөр төлсөн тул үлдэгдэл мөнгийг бүрэн буцаан авах ёстой гэж үзэв.
• Хариуцагч: Нэхэмжлэгч нь авто зогсоолыг урт хугацаанд эзэмшиж, ашигласан тул түрээсийн төлбөрийг урьдчилгаа төлбөрөөс сутгах ёстой гэж үзэв.

Шийдвэр ба үндэслэл

Шүүх нэхэмжлэгчийн үндсэн нэхэмжлэлийг хэсэгчилэн хүлээн зөвшөөрч, хариуцагчийн сөрөг нэхэмжлэлийг хэрэгсэхгүй болгосон.

• Нэхэмжлэгч нь авто зогсоолыг 2020 оноос 2022 оны 8 сар хүртэл эзэмшиж, ашигласан байсан тул ашигласан хугацааны түрээсийн төлбөрийг төлөх үүрэгтэй, учир нь худалдах, худалдан авах гэрээний дагуу талууд гэрээний гүйцэтгэлийг биет байдлаар нь гүйцэтгэж, гэрээ биелсэнээс олсон ашгийг харилцан буцааж өгөх үүрэгтэй (Иргэний хууль 243.1).
• Хариуцагч нь нэхэмжлэгчийн төлсөн урьдчилгаа төлбөрөөс авто зогсоолыг эзэмшиж ашигласан хугацааны түрээсийн төлбөрийг суутгасан нь үндэслэлтэй, учир нь биелүүлэх хугацаа нь болсон, хоёр этгээдийн хоорондох ижил төрлийн харилцан шаардлагыг хооронд нь тооцож үүргийг дуусгавар болгож болно (Иргэний хууль 238.1).
• Хариуцагчийн нэхэмжилсэн түрээсийн төлбөрийн тооцоолол нь нэхэмжлэгч болон түүний дүүгийн ашигласан хугацааг зөв тооцсон бус, нэхэмжлэгч өөр этгээдийн ашигласан хугацааг хариуцах үндэслэлгүй тул хариуцагчийн сөрөг нэхэмжлэлийн шаардлага бүрэн үндэслэлгүй болсон.

Хууль зүйн гол дүгнэлт

• Худалдах, худалдан авах гэрээний дагуу хөрөнгө худалдан авч чадаагүй тохиолдолд талууд гэрээний гүйцэтгэлийг биет байдлаар нь гүйцэтгэж, гэрээ биелсэнээс олсон ашгийг харилцан буцааж өгөх үүрэгтэй (Иргэний хууль 243.1).
• Хоёр этгээдийн хоорондох ижил төрлийн харилцан шаардлагыг хооронд нь тооцож, үүргийг дуусгавар болгож болно (Иргэний хууль 238.1).
• Хөрөнгийг эзэмшиж, ашигласан хугацааны төлбөрийг урьдчилгаа төлбөрөөс суутгах нь гэрээний гүйцэтгэл болон хоёр талын харилцан шаардлагыг тооцох үндэслэл болно (Иргэний хууль 205.1).