2025 - Баянзүрх, Сүхбаатар, Чингэлтэй дүүргийн Иргэний хэргийн анхан шатны тойргийн шүүхийн Шийдвэр

Үйл явдал

Гэрээний үүрэг биелүүлж, төлбөр тооцоо хийх маргаан — зээлээр худалдах, худалдан авах гэрээний үлдэгдэл төлбөр болон алданги авах тухай. Нэхэмжлэгч байгууллага нь хариуцагчтай байгуулсан бордоо, улаан буудай болон түлшний зээлээр худалдах, худалдан авах гурван гэрээний дагуу ойролцоогоор 27 сая төгрөгийн үлдэгдэл болон алданги гаргуулах нэхэмжлэл гаргасан.

Талуудын байр суурь

• Нэхэмжлэгч: Гэрээний дагуу төлбөр төлөгдөөгүй тул үлдэгдэл болон алдангийг гаргуулах ёстой, мөн талуудын тохиролцоо нь гэрээний үүрэг бүрэн биелэх хүртэлх ерөнхий хугацааг тогтоосон тул хөөн хэлэлцэх хугацаа дуусаагүй гэж үзэж байна.
• Хариуцагч: Бордоо болон улаан буудайны төлбөрийг бүрэн төлж дуусгасан, түлшийг бодитоор хүлээж аваагүй тул төлбөр шаардах эрхгүй, мөн гэрээний үүрэгтэй холбоотой шаардлага гаргах хөөн хэлэлцэх хугацаа дууссан гэж үзэж байна.

Шийдвэр ба үндэслэл

Нэхэмжлэлийг бүхэлд нь хэрэгсэхгүй болгох шийдвэр гаргав.

• Түлшний гэрээний үүрэг биелсэн эсэх болон бордоо, улаан буудайны төлбөр төлөгдсөн эсэх тухайн эд хөрөнгийг хүлээлцсэн акт эсвэл төлбөр төлсөн баримт хэрэгт хавсаргаагүй байсан тул нэхэмжлэгч тал нотолгооны үүргээ биелүүлж чадаагүй гэж үзлээ.
• Түлшний гэрээнд барьцаа хөрөнгө барьцаалах тухай заалт байсан боловч бусад гэрээнүүдэд ийм заалт байхгүй байсан тул тэдгээрийг гэрээ байгуулсан өдрөөс хүчин төгөлдөр болсон гэж үзэв (Иргэний хууль 263).
• Нэхэмжлэгч тал 2025 оны 2 дугаар сарын 4-ний өмнө шаардлага гаргасан тухай баримтыг ирүүлээгүй, мөн гэрээний үүрэгтэй холбоотой шаардлага гаргах гурван жилийн хөөн хэлэлцэх хугацаа дууссан гэж үзсэн тул шаардах эрхгүй гэж дүгнэв (Иргэний хууль 74.1, 75.2.1).

Хууль зүйн гол дүгнэлт

• Гэрээний үүрэг биелсэн эсэх, төлбөр төлөгдсөн эсэх болон эд хөрөнгө хүлээлцсэн эсэхийг нотлох үүрэг нь нэхэмжлэл гаргаж буй талд хамаарна (Нотолгооны үүрэг).
• Гэрээний үүрэгтэй холбоотой шаардлага гаргах хөөн хэлэлцэх хугацаа нь гурван жил байдаг тул тухайн хугацаанаас хойш шаардлага гаргасан тохиолдолд шаардах эрхгүй болно (Иргэний хууль 75.2.1).
• Гэрээний заалтаар талууд гэрээний хугацааг тодорхойлсон ч энэ нь хуульд заасан хөөн хэлэлцэх хугацааны хязгаарлалтыг арилгах үндэслэл болохгүй (Иргэний хууль 75.3).