2025 - Баянзүрх, Сүхбаатар, Чингэлтэй дүүргийн Иргэний хэргийн анхан шатны тойргийн шүүхийн Шийдвэр

Үйл явдал

Гэрээний үүрэг гүйцэтгэх болон барьцаа хөрөнгөөр үүргийн гүйцэтгэл хангуулах маргаан. Нэхэмжлэгч байгууллага нь хариуцагч талтай хаврын тариалалтад зориулсан дизель түлш болон үрийн буудай нийлүүлэх гэрээ байгуулсан боловч хариуцагч үүргээ биелүүлээгүй тул гэрээний үлдэгдэл төлбөр болон алданги, мөн гэрээнд барьцаалан тавьсан газрыг барьцаа хөрөнгө болгон ашиглахыг шаардсан.

Талуудын байр суурь

• Нэхэмжлэгч: Гэрээний дагуу төлөх ёстой үлдэгдэл төлбөр болон алдангийг гаргуулах, гэрээнд заасан газрыг барьцаа хөрөнгө болгон ашиглах шаардлагатай гэж үзсэн.
• Хариуцагч: Ган гачиг, мөндөр цохилт зэрэг давагдашгүй хүчин зүйл тохиолдсон тул төлөх боломжгүй болсон, мөн Засгийн газрын тогтоолоор өр авлагаас чөлөөлөгдсөн гэж үзэн нэхэмжлэлийг хүсэхгүй болгохыг шаардсан.

Шийдвэр ба үндэслэл

Шүүх нэхэмжлэлийг бүхэлд нь хэрэгсэхгүй болгох шийдвэр гаргасан.

• Нэхэмжлэгч нь гэрээний үүрэг үүсэх хугацаанаас хойш олон жил өнгөрсний дараа нэхэмжлэл гаргасан тул хөөн хэлэлцэх хугацаа хэтэрсэн гэж үзнэ, учир нь гэрээний үүрэг 2016 онд үүсэхээр байсан боловч нэхэмжлэл 2025 онд гаргагдсан байна.
• Хариуцагч нь хөөн хэлэлцэх хугацаа дууссан үед үүрэг гүйцэтгэхээс татгалзах эрхтэй тул нэхэмжлэлийг хэрэгсэхгүй болгох үндэслэлтэй байна (Иргэний хууль 82.1).
• Нэхэмжлэгч тал нь тариалан эрхлэлтийг дэмжих сангийн эрх, үүрэг болон шаардлага гаргасан байдал зэргийг нотлох баримтаар баталж чадаагүй тул шаардлага үндэслэлгүй байна.

Хууль зүйн гол дүгнэлт

• Гэрээний үүрэгтэй холбоотой хөөн хэлэлцэх хугацаа дууссан тохиолдолд үүрэг гүйцэтгэгч нь үүргээ биелүүлэхээс татгалзах эрхтэй (Иргэний хууль 82.1).
• Гэрээний дагуу шаардлага гаргах эрх үүсэж байгаа эсэх, шаардлага гаргасан эсэх нь нотлох баримтаар батлагдаагүй бол нэхэмжлэлийн шаардлага үндэслэлгүй болно.
• Гэрээний үүрэг биелэгдэхгүй байсан ч хөөн хэлэлцэх хугацаа дууссан бол түүний дараах шаардлага нь хууль зүйн хүчин төлөвгүй байна (Иргэний хууль 75.2.1).