2025 - Баянзүрх, Сүхбаатар, Чингэлтэй дүүргийн Иргэний хэргийн анхан шатны тойргийн шүүхийн Шийдвэр

Үйл явдал

Худалдах-худалдан авах гэрээний үүрэг биелүүлээгүйгээс үүдэлтэй эд материалын хохирол болон гэрээний үлдэгдэл төлбөр, алданги гаргуулах маргаан. Худалдан авагч тал жонш нийлүүлэх гэрээ байгуулж урьдчилгаа төлбөр хийсэн боловч худалдагч тал гэрээнд заасан хэмжээний жонш нийлүүлж чадаагүй тул талууд гэрээний үүрэг гүйцэтгэх тухай шинэ хэлцэл хийсэн байна.

Талуудын байр суурь

• Нэхэмжлэгч: Худалдагч тал гэрээний үүргээ биелүүлээгүй, шинээр хийсэн хэлцэлд заасан үлдэгдэл төлбөр болон хугацаа хэтэрсэн тул тохиролцсон алдангийг төлөх ёстой гэж үзэв.
• Хариуцагч: Жонш нийлүүлсэн баримт байгаа бөгөөд үлдэгдэл төлбөр нь бага тул алданги төлөх үндэслэлгүй, мөн жонш олборлох үйл ажиллагаа тасралттай байсан тул алданги тооцохгүй гэж маргав.

Шийдвэр ба үндэслэл

Шүүх нэхэмжлэлийн шаардлагыг хангаж шийдвэрлэв. Талууд жонш худалдах, худалдан авах гэрээ байгуулж, урьдчилгаа төлбөр хийсэн тул Иргэний хууль 243.1-ийн дагуу худалдах-худалдан авах гэрээний харилцаа үүссэн байна. Хариуцагч тал гэрээний үүрэг бүрэн гүйцэтгэгдээгүй тул талууд гэрээний үүрэг гүйцэтгэлийг хангуулах тухай хэлцэл хийсэн байна. Хариуцагч тал гэрээний үлдэгдэл төлбөр болон алданги төлөхөөс татгалзсан боловч шүүх хуралдааны явцад хариуцагчийн татгалзал баримтаар тогтоогдохгүй, тухайн хэлцэлд нийлүүлсэн жоншийг пүүлсэн гэх мэдээлэл тусгагдаагүй тул хэлцэл хүчин төгөлдөр гэж үзэв. Иймд талуудын хооронд хийсэн хэлцэл болон Иргэний хууль 232.4, 232.6-д заасны дагуу гэрээний үлдэгдэл төлбөр болон алдангийг гаргуулж олгох үндэслэлтэй байна.

Хууль зүйн гол дүгнэлт

• Худалдах-худалдан авах гэрээний үүрэг биелээгүй тохиолдолд талууд гэрээний үүрэг гүйцэтгэх тухай шинэ хэлцэл хийсэн бол тухайн хэлцэл нь гэрээний үлдэгдэл төлбөр, алданги тооцох үндэслэл болно (Иргэний хууль 243.1).
• Гэрээний үүрэг гүйцэтгэх хугацаа хэтэрсэн тохиолдолд талууд харилцан тохиролцсон алдангийн хэмжээг тооцох нь хууль ёсны эрх ашгийг хамгаална (Иргэний хууль 232.4, 232.6).