2025 - Баянзүрх, Сүхбаатар, Чингэлтэй дүүргийн Иргэний хэргийн анхан шатны тойргийн шүүхийн Шийдвэр

Үйл явдал

Гэм хор учруулснаас гаргуулсан эд хөрөнгийн хохирол — нотариатч буруугаар өв залгамжлах эрхийн гэрчилгээ олгосноос үүдэлтэй зээлийн хохирол. Нотариатч нь өвлүүлэгчийн хувийн байдлыг бүрэн шалгаагүй, албан ёсны биш гараар бичсэн тодорхойлолтод үндэслэн өвлөх эрхийн гэрчилгээ олгосон байна. Үүний улмаас тухайн гэрчилгээг үндэслэн зээл авсан нэхэмжлэгч нарт зээлийн үндсэн төлбөр болон хүүгийн хохирол учруулсан байна.

Талуудын байр суурь

• Нэхэмжлэгч: Нотариатч нь Нотариатын тухай хууль болон зааврыг дагаж мөрдөөгүй, өвлөгчийн лавлагааг шалгахгүй, баримт бичгийг буруу баталгаажуулсан тул үүнээс үүдэн гарсан зээлийн үндсэн төлбөр, хүү, алдангийг нөхөн төлүүлэх ёстой гэж үзэв.
• Хариуцагч: Өв залгамжлах эрхийн гэрчилгээг хүчингүйд тооцуулах шаардлагыг хүлээн зөвшөөрсөн тул хохирлыг нөхөн төлөх тал дээр үндэслэлтэй гэж үзэв.

Шийдвэр ба үндэслэл

Шүүх нэхэмжлэлийн шаардлагын зарим хэсгийг хэрэгсэхгүй болгож, ойролцоогоор 10 сая төгрөгийн хохирлыг хариуцагчаас нэхэмжлэгч нарт олгох шийдвэр гаргав.

• Нэхэмжлэгчийн шаардаж буй сэтгэцэд учирсан эдийн бус хохирол нь Иргэний хууль 230.2-т тусгайлан заасан тохиолдолд хамаарахгүй тул энэ шаардлага нь хууль зүйн үндэслэлгүй байна.
• Хохирлыг тооцохдоо нэхэмжлэгчийн нэхэмжилсэн 3,5 хувийн хүү нь хэт өндөр, эргэлзээтэй тул шүүх хэргийн баримтад үндэслэн зээлийн үлдэгдэл болон арилжааны банкны дундаж хүүг (жилд 18 хувь) ашиглан бодит хохирлыг тооцох нь зүйтэй гэж үзэв.
• Хохирлыг тооцох хугацааны хувьд хариуцагч өв залгамжлах эрхийн гэрчилгээг хүчингүйд тооцуулах шаардлагыг хүлээн зөвшөөрсөн өдрөөс эхлэн тооцох ёстой тул нэхэмжлэлийн зарим хугацааг хэрэгсэхгүй болгосон.

Хууль зүйн гол дүгнэлт

• Сэтгэцэд учирсан хохирлыг мөнгөн хэлбэрээр арилгах нь зөвхөн хуульд тусгайлан заасан тохиолдолд боломжтой тул эдийн бус хохирлыг мөнгөн хэлбэрээр нэхэмжлэх нь үндэслэлгүй (Иргэний хууль 230.2).
• Гэм хор учруулсан этгээд нь эд хөрөнгөд учруулсан бодит хохирол болон олох ёстой байсан орлогыг нөхөн төлөх үүрэгтэй (Иргэний хууль 497.1).
• Хохирлын хэмжээг тооцохдоо нэхэмжлэгчийн нэхэмжилсэн хүүгийн хувь нь бодит байдалтай нийцэхгүй, эргэлзээтэй байсан тул шүүх хэргийн баримт болон зах зээлийн дундаж үзүүлэлтэд үндэслэн бодит хохирлыг тогтооно.