Орхон аймаг дахь сум дундын анхан шатны шүүх /Иргэний хэрэг/ийн Шийдвэр

Үйл явдал

Худалдах-худалдан авах гэрээ — зээлээр худалдаж авсан хөрөнгийн үлдэгдэл төлбөр болон хөрөнгийн чанарын маргаан. Нэхэмжлэгч нь хариуцагчид ачааны машин зарсан бөгөөд машины үлдэгдэл үнэ болох ойролцоогоор 9 сая төгрөгийг төлөөгүй гэж үзэн нэхэмжлэв. Хариуцагч нь машиныг эвдэрхий байсан тул тохиролцсон үнэ болон малын үнээр тооцож, мөнгийг нь төлсөн гэж тайлбарласан байна.

Талуудын байр суурь

• Нэхэмжлэгч: Машины үлдэгдэл үнэ болон эвдэрхий машиныг мөнгөнд нь солиод авах эсвэл үлдэгдэл мөнгийг гаргуулах шаардлага гаргасан.
• Хариуцагч: Машин эвдэрхий байсан тул засварлах зардлыг тооцож, малын үнээр тооцон нийт ойролцоогоор 10 сая төгрөгийг төлсөн тул нэхэмжлэлийг үгүйсгэсэн.

Шийдвэр ба үндэслэл

Шүүх нэхэмжлэлийн шаардлагыг хэрэгсэхгүй болгож шийдвэрлэв. Учир нь талууд машиныг зээлээр худалдахаар амаар тохиролцсон боловч Иргэний хууль 263.1-д заасан худалдах-худалдан авах гэрээг бичгээр хийх хуулийн шаардлагыг хангаагүй тул уг хэлцэл нь хүчин төгөлдөр бус байна (Иргэний хууль 56.1.8). Мөн нэхэмжлэгч нь хариуцагчийн төлсөн мөнгө болон машины эвдрэлийн талаарх тайлбарыг няцаах нотлох баримт гаргаж ирүүлээгүй тул Иргэний хэрэг шүүхэд хянан шийдвэрлэх тухай хуулийн 25.2.2, 38.1-д заасны дагуу нэхэмжлэлийн үндэслэл нотлогдохгүй байна. Түүнчлэн талуудын хооронд машины үнэ болон төлбөрийн хэмжээний талаар маргаантай байгаа бөгөөд үүнийг нотлох баримт хэрэгт байхгүй тул нэхэмжлэлийн шаардлагыг хангалтгүй гэж үзэв.

Хууль зүйн гол дүгнэлт

• Зээлээр худалдах-худалдан авах гэрээг хуулиар тогтоосон хэлбэрээр (бичгээр) хийгээгүй тохиолдолд тухайн хэлцэл нь хүчин төгөлдөр бус байна (Иргэний хууль 56.1.8).
• Иргэний хэрэгт нэхэмжлэгч нь өөрийн шаардлагыг нотлох баримтыг цуглуулж, гаргаж өгөх үүрэгтэй тул баримтгүй тайлбар нь нэхэмжлэлийг хангалттай гэж үзэх үндэслэл болохгүй (Иргэний хэрэг шүүхэд хянан шийдвэрлэх тухай хууль 25.2.2).
• Хэлцлийн үйл ажиллагаа болон төлбөрийн хэмжээний талаар талууд маргаантай байгаа бөгөөд үүнийг нотлох баримтгүй бол шүүх хэрэгсэхгүй болгох үндэслэл болно (Иргэний хэрэг шүүхэд хянан шийдвэрлэх тухай хууль 38.1).