Тогтоол №121065

### 📄 ХЭРГИЙН ТОВЧ ТАНИЛЦУУЛГА - **Үйл явдал**: Хаан банк нь хариуцагч С.С, Ж.Б нартай байгуулсан зээлийн гэрээнүүдийг хугацаанаас өмнө цуцалж, нийт 17,335,958.47 төгрөгийг гаргуулахаар нэхэмжилсэн. - **Нэхэмжлэгч**: "Хаан банк" ХХК нь зээлийн гэрээг цуцалж, нийт 17,335,958.47 төгрөгийг гаргуулахыг шаардсан. - **Хариуцагч**: С.С, Ж.Б нар үндсэн зээлийн төлбөр болох 10,719,161.77 төгрөгийг төлөхийг зөвшөөрч, зээлийн хүү, нэмэгдүүлсэн хүүгийн төлбөрийг төлөхийг эс зөвшөөрсөн. ### 📌 НОТЛОХ БАРИМТУУД - Хариуцагч нар 2016 оны 06 дугаар сарын 28-ны өдөр 9,500,000 төгрөгийн, 2017 оны 04 дүгээр сарын 13-ны өдөр 12,000,000 төгрөгийн цалингийн зээлийг Хаан банкнаас авсан. - Зээлийн төлбөрийг хуваарийн дагуу төлөөгүй, нийт 6,161,200 төгрөг төлсөн байна. - Нэхэмжлэгч банк зээл буцаан дуудах мэдэгдлийг 2019 оны 05 дугаар сарын 14, 2019 оны 06 дугаар сарын 05-ны өдрүүдэд хүргүүлсэн боловч үр дүнд хүрээгүй. - 2020 оны 10 дугаар сарын 21-ний байдлаар үндсэн зээлийн төлбөр 10,719,161.77 төгрөг, зээлийн хүү 6,206,658.97 төгрөг, нэмэгдүүлсэн хүү 403,237.73 төгрөг, нийт 17,329,058.47 төгрөгийн үлдэгдэл төлбөр байгаа. ### 🏛️ ШҮҮХИЙН ШИЙДВЭР - **Өдөр**: 2020-11-27, **Дугаар**: 210/МА2020/00742 - Хаан банк ХХК, С.С, Ж.Б нарын хооронд байгуулсан 2017 оны 04 дүгээр сарын 13-ны өдрийн ЗГ201743007868 тоот зээлийн гэрээг хугацаанаас өмнө цуцалж, хариуцагч С.С, Ж.Б нараас нийт 17,329,058.47 төгрөгийг гаргуулж, нэхэмжлэгч Хаан банк ХХК-д олгосон. - 2016 оны 06 дугаар сарын 28-ны өдрийн ЗГ201642679524 тоот зээлийн гэрээг хугацаанаас өмнө цуцлах тухай шаардлагыг хэрэгсэхгүй болгосон. - Хариуцагч нараас улсын тэмдэгтийн хураамж 314,795 төгрөгийг гаргуулж, нэхэмжлэгчид олгосон. ### 📚 ҮНДЭСЛЭЛ - Иргэний хуулийн 451.1-д зааснаар зээлдэгч нь гэрээнд заасан хугацаанд мөнгөн хөрөнгө, хүүг буцаан төлөх үүрэгтэй. - Иргэний хуулийн 453.1-д зааснаар зээлдэгч зээлээ хугацаанд нь төлөөгүй бол хэтэрсэн хугацааны хүү, гэрээнд заасан бол нэмэгдүүлсэн хүү төлөх үүрэгтэй. - Хариуцагч нар зээлийн гэрээгээр хүлээсэн үүргээ удаа дараа зөрчсөн тул Иргэний хуулийн 225.1-д зааснаар нэхэмжлэгч зээлийн гэрээнээс татгалзах эрхтэй. - 2016 оны 06 дугаар сарын 28-ны өдрийн зээлийн гэрээ нь дараагийн зээлийн гэрээ байгуулагдахад дуусгавар болсон тул түүнийг цуцлах шаардлагыг хэрэгсэхгүй болгосон. - Хариуцагч нарын ажлаас халагдсан, цалингийн орлого бага гэсэн тайлбар нь зээл, зээлийн хүүг төлөхөөс чөлөөлөх үндэслэл болохгүй.

### 📄 ХЭРГИЙН ТОВЧ ТАНИЛЦУУЛГА - **Үйл явдал**: Нэхэмжлэгч банк нь хариуцагч нараас зээлийн гэрээний үүргээ биелүүлээгүй тул зээлийн үндсэн болон хүүгийн төлбөр, нэмэгдүүлсэн хүүг гаргуулж, үүргийн гүйцэтгэлийг барьцаа хөрөнгөөр хангуулахыг шаардсан. - **Нэхэмжлэгч**: "Банк" нь хариуцагч нараас 19,458,219.28 төгрөг гаргуулах, үүргийн гүйцэтгэлийг барьцаа хөрөнгөөр хангуулахыг хүссэн. - **Хариуцагч**: "Д.*******" болон "Б." нар нь зээлийг авсан боловч гэр бүлийн маргаантай байгаа болон зээлийг Д.******* ашигласан тул нэхэмжлэлийг бүхэлд нь хүлээн зөвшөөрөхгүй гэж маргасан. ### 📌 НОТЛОХ БАРИМТУУД - Хариуцагч Б., Д.******* нар нь 2022-08-31-ний өдөр 2143001545 дугаартай зээлийн гэрээгээр 20,000,000 төгрөгийг жилийн 24% хүүтэй, 24 сарын хугацаатай авсан. - Зээлийн барьцаанд Дархан-Уул аймаг, Дархан сум, ******* тоот 28 м.кв талбай бүхий орон сууцны зориулалттай үл хөдлөх эд хөрөнгийг тавьсан. - Нэхэмжлэгч нь зээлийн гэрээний үүргийг зөрчсөн тул гэрээг цуцалж, 17,333,855.40 төгрөгийг гаргуулахыг шаардсан, нэмэгдүүлсэн нэхэмжлэлийн шаардлагаар нийт 19,458,219.28 төгрөг болсон. - Хариуцагч нар нь зээлийн гэрээ болон барьцааны гэрээг байгуулсан, зээлийн төлбөрийг олгосон, зээлийн үлдэгдэл 17,833,855 төгрөг байгаа талаар маргаагүй. - Хариуцагч Б. нь зээлийг Д.******* ашигласан бөгөөд өөрөө 6,840,700 төгрөгийг төлсөн гэж, хариуцагч Д.******* нь гэр бүлийн дундын эд хөрөнгийн маргаантай байгаа тул нэхэмжлэлийг зөвшөөрөхгүй гэж тайлбарласан. ### 🏛️ ШҮҮХИЙН ШИЙДВЭР - **Өдөр**: 2025-05-14, **Дугаар**: 135/2024/01125/и - Хариуцагч Б., Д.******* нараас зээлийн гэрээний үүрэгт 17,333,855 төгрөгийг гаргуулж, нэхэмжлэгч "Банк"-д олгож, үлдэх 2,124,364 төгрөгийн шаардлагыг хэрэгсэхгүй болгосон. - Хариуцагч нар шийдвэрийг сайн дураар биелүүлээгүй тохиолдолд, тэдний өмчлөлийн Дархан-Уул аймаг, ******* тоотод байрлах, 28 м.кв талбай бүхий орон сууцны зориулалттай үл хөдлөх эд хөрөнгөөр үүргийн гүйцэтгэлийг хангахыг даалгасан. - Хариуцагч нараас улсын тэмдэгтийн хураамжинд 314,820 төгрөгийг гаргуулж, нэхэмжлэгч "Банк"-д олгосон. ### 📚 ҮНДЭСЛЭЛ - Иргэний хуулийн 451.1, 452.2, 453.1-д зааснаар талуудын хооронд зээлийн гэрээний харилцаа үүссэн бөгөөд нэхэмжлэгч нь зээлийн төлбөр, хүү, нэмэгдүүлсэн хүүг шаардах эрхтэй. - Иргэний хуулийн 242.1, 242.3-т зааснаар хариуцагч Б., Д.******* нар нь зээлийн гэрээний хамтран үүрэг гүйцэтгэгчид тул үндсэн зээл, хүү, нэмэгдүүлсэн хүүг төлөх үүрэгтэй. - Хариуцагч нарын зээлийг ашиглаагүй, гэр бүлийн маргаантай байгаа гэх нөхцөл байдал нь зээлийн гэрээний үүргээс чөлөөлөгдөх үндэслэл болохгүй. - Зээлийн гэрээний 5.2.3-т зааснаар зээлдэгч гэрээний үүргийг зөрчсөн тохиолдолд банк гэрээг нэг талын санаачилгаар цуцалж, төлбөрийг шаардах эрхтэй. Нэхэмжлэгчээс нэхэмжлэл гаргасан нь гэрээг цуцалсантай адил юм. - Нэхэмжлэл гаргасан үеэс гэрээ цуцлагдсан гэж үзэх тул гэрээ цуцлагдсанаас хойших хугацааны хүү, нэмэгдүүлсэн хүүгийн 2,124,364 төгрөгийн шаардлага үндэслэлгүй байна. - Иргэний хуулийн 153.1, 159.1, 174.1, 175.1-д зааснаар үүргийн гүйцэтгэлийг барьцааны үл хөдлөх эд хөрөнгөөр хангуулах нь хууль зүйн үндэслэлтэй.

ХЭРГИЙН ТАНИЛЦУУЛГА: Банк зээлдэгч болон барьцаа гаргагчдаас зээлийн гэрээний үүргийг гаргуулж, барьцаа хөрөнгөөр баталгаажуулах тухай нэхэмжлэл гаргажээ. Зээлдэгч нар төлбөрөө хугацаанд нь хийгээгүй, банк гэрээг цуцалсан. Хариуцагчид хүүгийн тооцоолол, гэрээг хугацаанаас өмнө цуцалсан үндэслэл, зардлыг олгох талаар маргажээ. АНХАН ШАТ: Зээлийн гэрээг цуцалж, зээлдэгчдээс тодорхой хэмжээний мөнгө гаргуулах, бусад хариуцагч нарт холбогдох нэхэмжлэлийг хэрэгсэхгүй болгож, төлбөрийг барьцаа хөрөнгөөр хангуулах шийдвэр гаргасан. ДАВЖ ЗААЛДАХ ШАТ: Хариуцагч нь анхан шатны шүүхийн шийдвэрт заасан хүүгийн тооцоолол, хэмжээ, хууль хэрэглээг буруу хийсэн гэж гомдол гаргасан. ҮНДЭСЛЭЛ: Зээлдэгч нар зээлийн гэрээний хугацааг зөрчсөн нь тогтоогдож, банк гэрээг цуцлах эрхтэй байсан. Банкны зээл, хүүгийн тооцоолол хуульд нийцсэн. Зээлдэгч нар нь төлбөрөө хийх үүрэгтэй бөгөөд барьцаа хөрөнгө нь гэрээний шаардлагыг хангасан. Барьцаа гаргагч нар нь гэрээний дагуу үүргээ биелүүлэх боломжтой. Анхан шатны шүүхийн шийдвэр хууль ёсны бөгөөд үндэслэлтэй байсан тул давж заалдах гомдлыг хангахгүй орхисон.

ХЭРГИЙН ТАНИЛЦУУЛГА: Зээлдэгч нар нь зээлийн гэрээ байгуулж, тодорхой хэмжээний мөнгө зээл авч, хүүтэй хамт буцаан төлөх үүрэг хүлээсэн. Гэвч зээлдэгч нар нь зээлээ хугацаанд нь төлөөгүй бөгөөд нэхэмжлэгч банк нь гэрээг цуцалж, үлдсэн зээлийн төлбөрийг шаардсан. Хариуцагч нь хүү, нэмэгдүүлсэн хүүг хүлээн зөвшөөрөөгүй ч үндсэн зээлийн үлдэгдлийг хүлээн зөвшөөрсөн. АНХАН ШАТ: Хариуцагч О.***********аас 27,693,689.49 төгрөгийг гаргуулж нэхэмжлэгч *********** ХХК-нд олгож шийдвэрлэв. Нэхэмжлэгч нь хариуцагч О.***********од холбогдох хэргийг хэрэгсэхгүй болгосон. ҮНДЭСЛЭЛ: Зээлийн гэрээ нь Иргэний хуулийн холбогдох зүйл заалтыг хангасан, хүчин төгөлдөр хэлцэл болох нь тогтоогдсон. Зээлдэгч нь гэрээний үүргээ биелүүлээгүй тул банк нь гэрээг цуцлах эрхтэй. Хариуцагчийн хүү, нэмэгдүүлсэн хүүг төлөх боломжгүй гэх тайлбар нь зээлийн үүргээс чөлөөлөх үндэслэл болохгүй. Хууль, гэрээний дагуу үндсэн зээл, хүү, нэмэгдүүлсэн хүүг шаардах эрхтэй.

ХЭРГИЙН ТАНИЛЦУУЛГА: Банк нь зээлдэгч нарт зээл олгосон боловч зээлдэгчид төлбөрөө хийгээгүй тул зээлийн гэрээг цуцалж, үүрэг болон үүссэн хүүг гаргуулж, барьцаалсан хөрөнгөөр баталгааг хангуулахыг шаардсан. Зээлдэгч нь зээлийн мөнгөнөөс ашиглаагүй, төлбөрөө хийсэн боловч банк тооцоололд алдаа гаргасан гэж маргасан. АНХАН ШАТ: Иргэний хуулийн холбогдох зүйл заалтыг баримтлан зээлдэгч нараас зээлийн үлдэгдэл, хүү, нэмэгдүүлсэн хүүг гаргуулж, барьцаалсан орон сууцаар үүргийн гүйцэтгэлийг хангуулах шийдвэр гаргасан. ДАВЖ ЗААЛДАХ ШАТ: Хариуцагч тал анхан шатны шүүх хуулийг буруу тайлбарлаж, төлсөн мөнгийг зээлээс хасаагүй гэж гомдол гаргасан. Шүүх нь хэрэгт авагдсан нотлох баримтыг үндэслэн, зээлийн гэрээний дагуу үүргээ биелүүлээгүйг тогтоон, анхан шатны шүүхийн шийдвэрийг хэвээр үлдээсэн. ҮНДЭСЛЭЛ: Зээлдэгч нар нь зээлийн гэрээний хуваарьт заасны дагуу төлбөр төлөх үүргээ зохих ёсоор биелүүлээгүй нь баримтаар тогтоогдсон. Банк нь зээлдэгч гэрээгээ зөрчсөн гэж үзэж гэрээг цуцалсан бөгөөд энэ нь хуульд нийцсэн. Зээлдэгчийн төлсөн мөнгөнүүдийг үндсэн зээл болон хүүгийн төлбөрөөс хасч тооцоход шүүхийн шийдвэрт тооцооллын хувьд өөрчлөлт орохгүй тул гомдлыг хангахгүй орхисон.