Тогтоол №9246

### 📄 ХЭРГИЙН ТОВЧ ТАНИЛЦУУЛГА - **Үйл явдал**: Б.О нь тендерийн үнэлгээний хорооны нарийн бичгийн даргаар ажиллаж байхдаа тендерийн шаардлага хангаагүй “Эерэг туйл” ХХК-ийг шалгаруулж, 556,903,508 төгрөгийн төсөвт өртөгтэй цэцэрлэгийн барилгын ажлыг өөрийн эзэмшлийн компаниар гүйцэтгүүлэхээр хахууль авсан, мөн Ш.Э-ээс 35,000,000 төгрөгийг хахуульд авсан. Ш.Э нь “Эерэг туйл” ХХК-д давуу байдал бий болгон тендерт шалгаруулсны төлөө Б.О-д барилгын ажлыг хахуульд өгч, 35,000,000 төгрөгийг хахуульд өгсөн. - **Нэхэмжлэгч**: Прокурор Б.О-г Эрүүгийн хуулийн 22.4.3, Ш.Э-г 22.5.1-д зааснаар яллах дүгнэлт үйлдсэн. - **Хариуцагч**: Шүүгдэгч Б.О, Ш.Э нар нь хэрэгсэхгүй болгосон үйлдлүүдээс гадна, хөөн хэлэлцэх хугацаа дууссан үндэслэлээр эрүүгийн хариуцлагаас чөлөөлөгдсөн. ### 🏛️ АНХАН ШАТ - **Өдөр**: 2019-03-04, **Дугаар**: 216 - **Шийдвэр**: Б.О, Ш.Э нарт холбогдох хэргийн зарим үйлдлийг хэрэгсэхгүй болгож, үлдсэн хэргийг хөөн хэлэлцэх хугацаа дууссан үндэслэлээр эрүүгийн хариуцлагаас чөлөөлж, Б.О-оос 35,000,000 төгрөгийг гаргуулж улсын орлого болгосон. - **Үндэслэл**: Эрүүгийн хэрэг хянан шийдвэрлэх тухай хуулийн 34.19.1.1, Эрүүгийн хуулийн 22.4.3, 22.5.1, 1.10.1.2, 1.9.1, 7.5.1. ### 🔁 ДАВЖ ЗААЛДАХ ШАТ - **Өдөр**: 2020-02-06, **Дугаар**: 177 - **Гомдлол гаргагч**: Ш.Э - **Гомдлолын шалтгаан**: Давж заалдах гомдол гаргах хугацааг сэргээсэн. - **Шийдвэр**: Анхан шатны шүүхийн шийтгэх тогтоолыг хүчингүй болгож, хэргийг Нийслэлийн прокурорын газарт буцаасан. - **Үндэслэл**: Эрүүгийн хэрэг хянан шийдвэрлэх тухай хуулийн 14.1.4, 14.2.1, 14.5.1. ### ⚖️ ХЯНАЛТЫН ШАТ - **Өдөр**: 2020-05-04, **Дугаар**: 2014250007138 - **Гомдлол гаргагч**: Шүүгдэгч Б.О - **Гомдлолын шалтгаан**: Давж заалдах шатны шүүх Эрүүгийн хуулийг буруу хэрэглэж, Эрүүгийн хэрэг хянан шийдвэрлэх тухай хуулийг ноцтой зөрчсөн. - **Шийдвэр**: Давж заалдах шатны шүүхийн магадлалыг хэвээр үлдээж, Б.О-ийн гомдлыг хэрэгсэхгүй болгосон. ### 📚 ҮНДЭСЛЭЛ - Анхан шатны шүүх хэргийн үйл баримтад хууль зүйн дүгнэлт хийхдээ гэмт хэргийн шинжийг зөв тодорхойлж, хэргийн зүйлчлэлийг зөв тогтоогоогүй. - Эрүүгийн хуулийг буруу тайлбарлаж хэрэглэсэн алдааг давж заалдах шатны шүүх зөвтгөлгүйгээр хэргийг шийдвэрлэсэн нь үндэслэл бүхий байна. - Б.О-ийн албан тушаалын байдалд хууль зүйн зөв дүгнэлт өгөөгүй, түүний үйлдлийг 2002 болон 2015 оны Эрүүгийн хуулиуд дахь албан тушаалын болон авлигын гэмт хэргийн бүлгүүдэд хамаарах эсэх талаар дүгнэлт хийгээгүй. - Эрүүгийн хуулийн зүйл, хэсэг, заалт, түүний агуулгыг буруу тайлбарласан нь мөрдөн шалгах ажиллагаанд хамаарах алдаа юм. - Б.О-ийн үйлдлийг хахууль авах эсвэл өөр гэмт хэргийн шинжийг агуулж байгаа эсэх талаар дүгнэлт хийх шаардлагатай. - Хэргийн нотолбол зохих байдлууд бүрэн тогтоогдоогүй, шалгагдах ёстой нөхцөл байдлууд шалгагдаагүй байна. - Эдгээр нөхцөл байдлууд нь Эрүүгийн хэрэг хянан шийдвэрлэх тухай хуулийн 1.7 дугаар зүйлд заасан "хэргийн бодит байдлыг тогтоох"-д чухал ач холбогдолтой. - Анхан шатны шүүхийн шийдвэр хуульд заасан шаардлагыг хангаагүй. - Хяналтын шатны шүүх бүрэлдэхүүн давж заалдах шатны шүүхийн магадлалыг хэвээр үлдээж, Б.О-ийн гомдлыг хэрэгсэхгүй болгох нь зүйтэй гэж үзсэн.

ХЭРГИЙН ТАНИЛЦУУЛГА: Албан тушаалын байдлаа урвуулан ашиглаж, тендер шалгаруулахдаа хууль бус гэрээ байгуулж, хээл хахууль авсан, өгсөн гэх хэрэгт холбогдсон этгээдүүдийн хэргийг давж заалдах шатны шүүхэд хэлэлцэв. АНХАН ШАТ: Шүүгдэгч Э.Мыг хахууль авсан, Ц.С, Ц.Б нарыг хээл хахууль өгсөн гэм буруутайд тооцож, ял оногдуулж, Ө.Т-г цагаатгасан. ДАВЖ ЗААЛДАХ ШАТ: Прокурор болон шүүгдэгч нар анхан шатны шүүхийн шийтгэх тогтоолыг эс зөвшөөрч гомдол гаргав. Прокурор Ө.Т-г цагаатгасан нь үндэслэлгүй, хуулийг буруу хэрэглэсэн гэж үзэв. Шүүгдэгчид мөнгөний зориулалт, гэрээ байгуулсан байдал нь хээл хахууль биш гэж тайлбарлав. ҮНДЭСЛЭЛ: Анхан шатны шүүх хэргийг бүхэлд нь хянахдаа Эрүүгийн хуулийг буруу хэрэглэсэн, хуулийг ноцтой зөрчсөн нь шүүхийн шийдвэрт нөлөөлсөн байж болзошгүй тул шийтгэх тогтоолыг хүчингүй болгож, хэргийг дахин хэлэлцүүлэхээр анхан шатны шүүхэд буцаав.

### 📄 ХЭРГИЙН ТОВЧ ТАНИЛЦУУЛГА - **Үйл явдал**: Б.О нь тендерийн үнэлгээний хорооны нарийн бичгийн даргаар ажиллаж байхдаа албан үүрэг, бүрэн эрхээ урвуулан ашиглаж, "Э" ХХК-ийн тендерийн шаардлага хангаагүй материалыг бүрэн хангасан мэтээр үнэлүүлж, тус компанийг тендерт шалгаруулан, үүний хариуд Ш.Э-ээс 35 сая төгрөгийн хахууль авсан. Ш.Э нь "Э" ХХК-ийг тендерт шалгаруулахын тулд Б.О-д хахууль өгч, гэмт хэрэг үйлдэхэд хатгагчаар оролцсон. - **Нэхэмжлэгч**: Улсын яллагч Б.О, Ш.Э нарыг Эрүүгийн хуулийн 22.1.2, 22.4.4, 22.5.1-д заасан гэмт хэргүүдэд тус тус зүйлчлэн яллах дүгнэлт үйлджээ. - **Хариуцагч**: Шүүгдэгч Ш.Э нь анхан шатны шүүхийн шийтгэх тогтоолыг эс зөвшөөрч, хэргийг нэмэлт мөрдөн байцаалтад буцаахыг хүссэн. ### 🏛️ АНХАН ШАТ - **Өдөр**: 2022-05-31, **Дугаар**: 2022/ШЦТ/581 - **Шийдвэр**: Шүүгдэгч Б.О, Ш.Э нарыг гэм буруутайд тооцож, Б.О-д нийтийн албанд томилогдох эрхийг 7 жил хасаж, 18.000.000 төгрөгөөр, Ш.Э-д нийтийн албанд томилогдох эрхийг 4 жил хасаж, 11.000.000 төгрөгөөр торгох ял шийтгэсэн. - **Үндэслэл**: Б.О-ын үйлдлийг Эрүүгийн хуулийн 22.1.2 (албан тушаалаа урвуулан ашиглах), 22.4.4 (хахууль авах) заалтуудаар, Ш.Э-ийн үйлдлийг Эрүүгийн хуулийн 22.1.2 (хатгагч), 22.5.1 (хахууль өгөх) заалтуудаар тус тус зүйлчилсэн. ### ⚖️ ДАВЖ ЗААЛДАХ ШҮҮХИЙН ШИЙДВЭР - **Өдөр**: 2022-08-16, **Дугаар**: 2022/ДШМ/813 - **Гомдлол гаргагч**: Шүүгдэгч Ш.Э - **Гомдлолын шалтгаан**: Хэргийг мөрдөн байцаалтад буцааж дахин шалгуулах, шинжээчийн дүгнэлтүүд зөрүүтэй байгааг шалгуулах. - **Шийдвэр**: Анхан шатны шүүхийн шийтгэх тогтоолыг хэвээр үлдээж, Ш.Э-ийн давж заалдах гомдлыг хэрэгсэхгүй болгосон. ### 📚 ҮНДЭСЛЭЛ - Давж заалдах шатны шүүх хэргийн бүх ажиллагаа, шийдвэрийг бүхэлд нь хянаж үзсэн. - Эрүүгийн хэрэг хянан шийдвэрлэх тухай хуулийн 16.2-т заасан нотолбол зохих байдлууд хангалттай шалгагдсан, оролцогчийн эрхийг хязгаарласан зөрчил тогтоогдоогүй. - Шүүгдэгч Б.О нь тендерийн үнэлгээний хорооны нарийн бичгийн даргын хувьд Төрийн болон орон нутгийн өмчийн хөрөнгөөр бараа, ажил, үйлчилгээ худалдан авах тухай хууль, Сангийн сайдын тушаал зэргийг зөрчиж "Э" ХХК-ийг тендерт хууль бусаар шалгаруулж, Ш.Э-ээс 35 сая төгрөгийн хахууль авсан нь гэрчүүдийн мэдүүлэг, бичгийн баримтуудаар тогтоогдсон. - Ш.Э нь "Э" ХХК-ийг тендерт шалгаруулахын тулд санхүүгийн тайлангаа өсгөж засварласан, мөн Б.О-д хахууль өгсөн нь нотлогдсон. - Б.О нь Боловсрол, Соёл шинжлэх ухааны яамны Барилга захиалагчийн албаны хяналтын инженер, тендерийн үнэлгээний хорооны нарийн бичгийн даргын хувьд нийтийн албан тушаалтан бөгөөд "эрх мэдэл албан тушаалын байдлаа урвуулан ашиглах", "хахууль авах" гэмт хэргүүдийн, Ш.Э нь "Э" ХХК-ийн захирлын хувьд "хахууль өгөх", "хатгагч"-ийн субъектын шинжийг тус тус хангасан. - Шинжээчийн дүгнэлтүүд зөрүүтэй гэх асуудал нь прокуророос дахин шинжээч томилж, тусгай мэдлэгийн хүрээнд гаргасан дүгнэлт тул хуульд нийцсэн гэж үзсэн. - Хэргийг мөрдөн шалгах ажиллагаа хийлгүүлэхээр прокурорт буцаах эрх хэмжээ давж заалдах шатны шүүхэд хуулиар хязгаарлагдсан. - Анхан шатны шүүхийн ял оногдуулсан нь гэмт хэргийн нийгмийн аюулын шинж чанар, хэр хэмжээ, гэм буруугийн хэлбэрт тохирсон.

ХЭРГИЙН ТАНИЛЦУУЛГА: Албан тушаал эрх мэдэл, хувийн ашиг сонирхлыг урвуулан ашиглаж, тендер шалгаруулалтад хууль бусаар нөлөөлж, их хэмжээний хохирол учруулсан, авлига авсан хэргүүд. АНХАН ШАТ: Гэмт хэргийн улмаас учирсан хохирол, хор уршгийн хэмжээг бодит баримтаар тогтоогоогүй, хохирлыг тодорхойлох нь зайлшгүй шаардлагатай гэсэн үндэслэлээр хэргийг прокурорт буцаасан. ДАВЖ ЗААЛДАХ ШАТ: Анхан шатны шүүхээс хэргийг прокурорт буцаасан нь хууль зүйн үндэслэлгүй, шүүхийн урьдчилсан хэлэлцүүлгийн шатанд гэм бурууг тогтоох боломжтой байсан тул анхан шатны шүүгчийн захирамжийг хүчингүй болгож, хэргийг дахин хэлэлцүүлэхээр буцаасан. ҮНДЭСЛЭЛ: Анхан шатны шүүх нь хэргийн бодит байдлыг тогтоох, гэм буруутай эсэхийг шийдвэрлэх боломжтой байсан тул нэмэлт мөрдөн шалгах ажиллагаа хийлгэхээр хэргийг прокурорт буцаах нь Эрүүгийн хэрэг хянан шийдвэрлэх тухай хуулийг ноцтой зөрчсөн. Хуулийн дагуу шүүх нь талуудын мэтгэлцээний үндсэн дээр хэргийн бодит байдлыг тогтоох үүрэгтэй.

ХЭРГИЙН ТАНИЛЦУУЛГА: Албан тушаалаа урвуулан ашиглаж, их хэмжээний хохирол учруулсан, хамтран гэмт хэрэг үйлдсэн гэх хэрэг. АНХАН ШАТ: Бусад байгууллагын худалдан авах ажиллагаанд хяналт тавих эрх хэмжээгүй байхад, тендерийг албадан өөрчилж, улсын өмчид их хэмжээний хохирол учруулсан, улсын өмчийг худалдах ажиллагаанд зохион байгуулалтын алдаа гаргаж, хууль бусаар борлуулсан хэмээн шүүгдэгчдийг гэм буруутайд тооцсон. ДАВЖ ЗААЛДАХ ШАТ: Гомдол гаргагч нар анхан шатны шүүхийн шийдвэрийг хууль хэрэглээний алдаатай, нотлох баримтыг бүрэн бус шалгасан, гэм буруугийн үндэслэл хангалтгүй гэж үзсэн. Шүүгдэгч нар үйлдсэн хэргийг бүлэглэн хийсэн гэх нь нотлогдоогүй, гүйцэтгэгч болон хамжигчийн үйлдэл тус тусад нь тогтоогдоогүй, тендерийн хуулийн заалтыг буруу тайлбарласан, шинжээчийн дүгнэлтийг алдаатай хэрэглэсэн зэрэг үндэслэлээр гомдол гаргасан. ҮНДЭСЛЭЛ: Давж заалдах шатны шүүхээс анхан шатны шүүхийн шийдвэрийг бүхэлд нь хүчингүй болгож, хэргийг прокурорт буцаасан. Үүнд: 1. Шүүгдэгч нь албан тушаалаа урвуулан ашиглаж, тендерийн зарлагдаагүй, ажлын хэсгийг төрийн өмчийн төлөөлөгчгүйгээр байгуулж, улсын өмчийг хууль бусаар худалдсан гэх хэргүүдэд холбогдсон. 2. Хэрэгт цугларсан нотлох баримтуудаар шүүгдэгчийн гэм буруу, бусдад учруулсан хохирлын хэмжээ, хамтран оролцогчдын хамаарал нь бүрэн тогтоогдоогүй. 3. Албан тушаалаа урвуулан ашиглаж, бусдад давуу байдал бий болгон их хэмжээний хохирол учруулсан гэмт хэрэгт хамтран оролцсон, урьдчилан амлаж бусдыг санаатай гэмт хэрэг үйлдэхэд дэмжлэг үзүүлсэн эсэхийг нарийвчлан тогтоох шаардлагатай. 4. Улсын өмчийг дуудлага худалдаагаар худалдах ажиллагаатай холбоотой зар мэдээг олон нийтэд хүргэх, тендерийг зохион байгуулах журмыг дагаж мөрдсөн эсэхэд эргэлзээтэй байдал тогтоогдсон. 5. Анхан шатны шүүх шүүгдэгч Р.Н-ын учирсан бодит хохирлын хэмжээг буруу тогтоосон, улсын өмчийг хураах, улсын орлого болгохдоо холбогдох хуулийг буруу тайлбарлан хэрэглэсэн. 6. Хэргийг бүхэлд нь хянан үзэхэд, Эрүүгийн хуулийг буруу хэрэглэсэн, Эрүүгийн хэрэг хянан шийдвэрлэх тухай хуулийг ноцтой зөрчсөн нь шүүхийн шийдвэрт нөлөөлсөн нь тогтоогдсон.