Зээлийн мэдээллийн сан дахь буруу бүртгэлийг хэрхэн засуулах вэ?
Зээлийн мэдээллийн санд буруу, хуурамч бүртгэл орсон бол засах эрх, шаардах журам, нотлох баримтын жагсаалт, гомдол гаргах алхмыг хууль зүйн үндэслэлтэй тайлбарлав.
Таны асуултад хуулийн дагуу юу гэж заасныг мэдээрэй.
Оршил
Зээлийн мэдээллийн санд таны тухай худал, буруу мэдээлэл бүртгэгдсэн бол та тухайн мэдээллийг шинэчлэх, засуулахыг мэдээлэл нийлүүлэгч (банк, ББСБ гэх мэт) болон зээлийн мэдээллийн үйлчилгээ үзүүлэх этгээдээс шаардах бүрэн эрхтэй. Энэ эрх нь хуулиар шууд олгогдсон бөгөөд хүсэлт гаргах, эх сурвалжид тулгуурлан засвар хийлгэх, шаардлагатай бол Монголбанкинд гомдол гаргах, гэм хор учирсан бол шүүхэд нэхэмжлэх хүртэлх боломжийг хамарна.
Гэхдээ нэг чухал ялгааг эхнээс нь тодруулъя: зөвхөн худлаа, буруу, эх сурвалжид нийцээгүй мэдээллийг л засуулна. Таны бодит хугацаа хэтэрсэн төлөлтийн түүх үнэн зөв бүртгэгдсэн бол түүнийг "устгах" үндэслэл хуульд байхгүй. Тиймээс эхлээд "алдаа мөн үү, эсвэл бодит түүх мөн үү" гэдгээ зөв ялгах нь хамгийн эхний алхам юм.
Хууль зүйн үндэслэл
Энэ асуудлыг "Зээлийн мэдээллийн тухай" хууль болон холбогдох бусад хуулиар зохицуулна.
Таны эрх, үүрэг
ЗЭЭЛИЙН МЭДЭЭЛЛИЙН ТУХАЙ, 22-т зааснаар зээлдэгч:
- өөрийн зээлийн лавлагааг хүссэн үедээ үзэж, хяналт тавих, тухайн лавлагааг жилд нэг удаа үнэ төлбөргүй авах;
- сан дахь мэдээлэл үнэн зөв, бүрэн гүйцэд бус тохиолдолд мэдээлэл нийлүүлэгч болон зээлийн мэдээллийн үйлчилгээ үзүүлэх этгээдээс шинэчлэхийг шаардах эрхтэй.
Хэрэглэгчийн хувьд ч мөн адил эрх бий. ЗЭЭЛИЙН МЭДЭЭЛЛИЙН ТУХАЙ, 21-д зааснаар зээлийн мэдээлэл илт буруу бол түүнийг нэн даруй шинэчлэх, засварлахыг шаардаж, санаатайгаар буруу мэдээлэл өгсний улмаас хохирол учирсан бол хохирлыг барагдуулахыг шаардах эрхтэй.
Мэдээлэл нийлүүлэгчийн үүрэг
Гол хариуцлага нь мэдээллийг санд нийлүүлдэг банк, ББСБ дээр байна. ЗЭЭЛИЙН МЭДЭЭЛЛИЙН ТУХАЙ, 20-д зааснаар мэдээлэл нийлүүлэгч:
- зээлийн мэдээллийн үнэн зөвийг нягтлан шалгаж, бодитой, тодорхой, эх сурвалжид нийцсэн мэдээллийг нийлүүлэх;
- мэдээллийг дутуу, алдаатай нийлүүлсэн тохиолдолд түүнийг засах, гүйцээх, нэмэлт оруулах арга хэмжээг нэн даруй авах;
- нийлүүлсэн мэдээллийн эх сурвалжид эргэлзээтэй байдал үүссэн бол зээлдэгч болон холбогдох бусад байгууллагад хүсэлт гаргаж, хамтран ажиллах үүрэгтэй.
Үнэн зөв байдлыг хэн магадлах вэ
Зээлийн мэдээллийн тухай, 7-д зааснаар зээлийн мэдээллийн үнэн зөв эсэхийг зээлдэгч, мэдээлэл нийлүүлэгч магадлана. Мөн зээлийн мэдээллийн эх сурвалж буруу ташаа, бүрэн бус мэдээлэл агуулж байна гэж үзвэл зээлийн мэдээллийн үйлчилгээ үзүүлэх этгээд мэдээлэл нийлүүлэгчид нэн даруй мэдэгдэж шалгуулан, зөрчлийг арилгуулах үүрэгтэй.
Өөрчлөлт орсныг хэзээ хүргэх вэ
Зээлийн мэдээллийн тухай, 18-д зааснаар зээлийн мэдээлэлд нэмэлт, өөрчлөлт орсон бол мэдээлэл нийлүүлэгч тухайн өөрчлөлтийг ажлын гурван өдрийн дотор зээлийн мэдээллийн үйлчилгээ үзүүлэх этгээдэд хүргүүлэх үүрэгтэй. Үйлчилгээ үзүүлэгч өөрчлөлтийг хүлээн авсан даруйд санд оруулж, мэдээллийг шинэчилнэ.
Ямар мэдээлэл санд байх ёстой
Илүү засах ёстой мэдээллээ тодорхойлоход Зээлийн мэдээллийн тухай, 6-д заасан жагсаалт тусална. Үүнд гэрээний дугаар, огноо, хүү, хүлээгдэж буй зээл, төлбөрийн дүн, гэрээний хугацааг хэтрүүлж гүйцэтгэсэн эсхүл гүйцэтгээгүй байгаа зээл, төлбөрийн дүн зэрэг багтана.
Хориглосон мэдээлэл
Зээлийн мэдээллийн тухай, 8-д зааснаар зээлдэгчийн арьсны өнгө, нийгмийн гарал, шашин шүтлэг, эрүүл мэндийн тухай мэдээлэл зэргийг зээлийн мэдээлэлд оруулахыг хориглоно. Ийм мэдээлэл орсон бол энэ нь шууд зөрчил болно.
Хадгалах хугацаа
Зээлийн мэдээллийн тухай, 19-д зааснаар зээлийн мэдээллийг санд хүлээн авсан өдрөөс хойш 10 жилийн хугацаанд хадгална. Лавлагаанд сүүлийн таван жилийн зээлийн мэдээллийг тусгана (Зээлийн мэдээллийн тухай, 11).
Зөрчлийн хариуцлага
ЗӨРЧЛИЙН ТУХАЙ /Шинэчилсэн найруулга/, 11.31-д зээлийн мэдээллийн тухай хууль зөрчсөн тохиолдолд хүлээлгэх торгуулийн хэмжээг заасан. Тухайлбал, хориглосон мэдээлэл оруулсан, мэдээлэл цуглуулах, нийлүүлэх шаардлага зөрчсөн, мэдээллийг санаатайгаар буруу ташаа нийлүүлсэн зэрэг үйлдэлд торгууль ногдуулна.
Практик алхамууд
Дараах дарааллаар ажиллавал хамгийн үр дүнтэй.
Алхам 1: Зээлийн лавлагаагаа авч шалгах
Эхлээд өөрийн зээлийн лавлагааг авч, бүртгэл бүрийг гэрээ, төлбөрийн баримттай харьцуул. Аль мэдээлэл буруу байгааг (гэрээний дугаар, огноо, дүн, төлөгдсөн байдал) баримттай нь тулгаж тодорхойл. Жилд нэг удаа үнэ төлбөргүй авах эрхээ ашигла.
Алхам 2: "Алдаа" ба "бодит түүх"-ийг ялгах
- Алдаа гэдэг нь: таны авч хэрэглээгүй зээл бүртгэгдсэн, төлсөн зээл төлөгдөөгүй гэж харагдаж байгаа, дүн, огноо, гэрээний дугаар буруу, өөр хүний мэдээлэл таны нэр дээр орсон зэрэг.
- Бодит түүх гэдэг нь: таны үнэхээр хугацаа хэтэрч төлсөн зээл зөв бүртгэгдсэн байх.
Эхний тохиолдолд засуулна. Хоёр дахь тохиолдолд устгуулах үндэслэл хуульд байхгүй, харин зөв эсэхийг нь шалгаж, эргэлзвэл мэдэгдэх эрхтэй.
Алхам 3: Нотлох баримт бэлтгэх
Дараах материалыг цуглуул (checklist):
- Зээлийн лавлагааны хуулбар (аль бүртгэл буруу байгааг тэмдэглэсэн)
- Холбогдох зээлийн гэрээ, нэмэлт гэрээ
- Төлбөр төлсөн баримт (банкны хуулга, баримт, гүйлгээний баталгаа)
- Зээл хаагдсан тухай банкны тодорхойлолт (байвал)
- Хувийн баримт бичгийн хуулбар
- Иргэний бүртгэлийн дугаар, холбоо барих мэдээлэл
Алхам 4: Мэдээлэл нийлүүлэгчид бичгээр хүсэлт гаргах
Зээлийг олгосон банк, ББСБ-д (мэдээлэл нийлүүлэгч) дараах агуулгатай бичгээр хүсэлт гарга:
- Аль бүртгэл, ямар шалтгаанаар буруу гэж үзэж байгаагаа тодорхой бичих;
- Хавсаргасан нотлох баримтаа жагсаах;
- Мэдээллийг засах, шинэчлэхийг шаардах;
- Хариу ирүүлэх хугацааг тодорхой зааж, хүлээн авсан баримтаа (тамга, огноо, эсвэл цахим хүсэлтийн баталгаа) хадгалах.
ЗЭЭЛИЙН МЭДЭЭЛЛИЙН ТУХАЙ, 20-д зааснаар мэдээлэл нийлүүлэгч алдаатай мэдээллийг засах үүрэгтэй. Өөрчлөлт орсныг ажлын гурван өдрийн дотор санд хүргэх ёстой.
Алхам 5: Үр дүнг лавлагаагаар баталгаажуулах
Засвар хийгдсэний дараа дахин лавлагаа авч, бүртгэл зөв болсон эсэхийг шалга. Зөвхөн амаар "зассан" гэсэн хариултад итгэхгүй, сангийн бодит лавлагаагаар баталгаажуул.
Алхам 6: Засвар хийхгүй бол Монголбанкинд гомдол гаргах
Мэдээлэл нийлүүлэгч засвар хийхээс татгалзвал Төв банк /монголбанк/-ны тухай, 25³-д зааснаар Монголбанк зээлийн мэдээллийн сангийн үйл ажиллагаатай холбоогдон гарсан аливаа гомдлыг хянан шалгах, мэдээллийг засч, үнэн зөв болгох үүргийг холбогдох этгээдэд өгөх эрхтэй. Гомдолдоо хүсэлтийн хуулбар, хариу, нотлох баримтаа хавсарга.
Алхам 7: Хохирол учирсан бол шүүхэд нэхэмжлэх
Буруу мэдээллээс болж зээл авах боломж хязгаарлагдсан, нэр төр гутаагдсан зэрэг хохирол учирсан бол Иргэний хууль, 497-д зааснаар гэм хор учруулсан этгээд гэм хорыг арилгах үүрэгтэй. Нэр төр, алдар хүндийг гутаасан мэдээ тараасан бол Иргэний хууль, 511-ийн дагуу эдийн бус гэм хорыг мөнгөн хэлбэрээр арилгуулахыг шаардаж болно.
Шүүхийн практик
Зээлийн мэдээллийн сан дахь буруу бүртгэлтэй холбоотой шүүхийн шийдвэрээс дараах жишээг дурдаж болно.
Хуурамч зээлийн бүртгэлийг хасуулсан шийдвэр. Тогтоол #10419-д иргэн өөрийн авч хэрэглээгүй зээлийн гэрээний мэдээллийг зээлийн мэдээллийн сангийн бүртгэлээс хасуулахыг нэхэмжилсэн. Хяналтын шатны шүүх ЗЭЭЛИЙН МЭДЭЭЛЛИЙН ТУХАЙ, 20-д зааснаар мэдээлэл нийлүүлэгч зээлийн мэдээллийн үнэн зөвийг нягтлан шалгаж, алдаатай мэдээллийг залруулах үүрэгтэй гэж үзэж, зээлийн мэдээллийг сангаас хассан мэдээлэл нийлүүлэхийг даалгасан. Энэ нь эх сурвалжид нийцээгүй бүртгэлийг засуулах боломжийг харуулна.
Буруу бүртгэлээс нэр төрд учирсан гэм хорыг гаргуулсан шийдвэр. Тогтоол #9283-д банк зээлийн мэдээллийн санд буруу мэдээлэл оруулсны улмаас иргэний нэр төр, алдар хүнд гутаагдсан гэж үзэж, Иргэний хууль, 497, Иргэний хууль, 511-д заасан үндэслэлээр мөнгөн нөхөн төлбөр гаргуулсан. Энэ нь буруу бүртгэлээс бодит хохирол учирвал шүүхэд нэхэмжих боломжийг батална.
Анхааруулга. Буруу бүртгэлийг засах эрхийг хязгаарлах гэсэн оролдлогыг шүүх дэмжээгүй. Тогтоол #3346-д хуулиар тогтоосон зээлийн мэдээллийн сангийн бүрдэлд хязгаарлалт хийх эрх холбогдох этгээдэд олгогдоогүй гэж үзсэн. Энэ нь санд байх ёстой мэдээллийг бүрэн, үнэн зөв байлгах зарчмыг баталж байна. Үүний зэрэгцээ хугацаа хэтэрсэн төлөлтийн үнэн зөв мэдээллийг сангаас хасах боломжгүй гэдгийг ч анхаарах хэрэгтэй — Зээлийн мэдээллийн тухай, 6-д гэрээний хугацааг хэтрүүлж гүйцэтгэсэн төлбөрийн дүнг бүртгэх ёстой гэж заасан.
Түгээмэл асуултууд
Зээлийн мэдээллийн сан дахь мэдээллийг жилд хэдэн удаа үнэ төлбөргүй авах вэ?
Зээлдэгч өөрийн зээлийн лавлагааг хүссэн үедээ үзэж, хяналт тавих, тухайн лавлагааг жилд нэг удаа үнэ төлбөргүй авах эрхтэй. Үүнийг ЗЭЭЛИЙН МЭДЭЭЛЛИЙН ТУХАЙ, 22 зохицуулна.
Мэдээлэл буруу байвал хэнд, хэрхэн шаардлага гаргах вэ?
Зээлийн мэдээллийн сан дахь мэдээлэл үнэн зөв, бүрэн гүйцэд бус бол зээлдэгч мэдээллийг шинэчлэхийг мэдээлэл нийлүүлэгч болон зээлийн мэдээллийн үйлчилгээ үзүүлэх этгээдээс шаардах эрхтэй. ЗЭЭЛИЙН МЭДЭЭЛЛИЙН ТУХАЙ, 20-д мэдээлэл нийлүүлэгч алдаатай мэдээллийг нэн даруй засах үүрэгтэй гэж заасан.
Хугацаа хэтэрсэн төлөлтийн үнэн зөв бүртгэлийг устгуулж болох уу?
Болохгүй. Зөвхөн худал, буруу, эх сурвалжид нийцээгүй мэдээллийг засуулна. Бодит хугацаа хэтэрсэн төлөлтийн түүх үнэн зөв бол түүнийг устгах үндэслэлгүй. Гэхдээ уг бүртгэл зөв эсэхийг лавлагаагаар шалгаж, эргэлзвэл ЗЭЭЛИЙН МЭДЭЭЛЛИЙН ТУХАЙ, 21-д заасны дагуу мэдэгдэх эрхтэй.
Мэдээлэл нийлүүлэгч засвар хийхгүй бол хаана гомдол гаргах вэ?
Зээлийн мэдээллийн сангийн үйл ажиллагаатай холбоотой гомдлыг Монголбанк хянан шалгаж, мэдээллийг засч, үнэн зөв болгох үүргийг холбогдох этгээдэд өгдөг (Төв банк /монголбанк/-ны тухай, 25³). Мөн хууль зөрчсөн бол ЗӨРЧЛИЙН ТУХАЙ /Шинэчилсэн найруулга/, 11.31-ийн дагуу хариуцлага хүлээлгэх үндэслэлтэй.
Буруу мэдээллээс болж хохирол учирвал нэхэмжлэх боломжтой юу?
Тийм. Иргэний хууль, 497-д зааснаар хууль бусаар гэм хор учруулсан этгээд гэм хорыг арилгах үүрэгтэй. Тогтоол #9283-ын жишээгээр зээлийн мэдээллийн санд буруу мэдээлэл оруулсны улмаас нэр төр, алдар хүнд гутаагдсан гэж үзэж, мөнгөн нөхөн төлбөр гаргуулсан.
Дүгнэлт
Зээлийн мэдээллийн сан дахь буруу бүртгэлийг засуулах нь таны хуулиар олгогдсон эрх юм. Гол дүгнэлтүүд:
- Эхлээд лавлагаагаа авч шалга — жилд нэг удаа үнэ төлбөргүй.
- "Алдаа" ба "бодит түүх"-ийг ялга — зөвхөн худал, буруу, эх сурвалжид нийцээгүй мэдээллийг засуулна.
- Нотлох баримтаа бүрдүүл — гэрээ, төлбөрийн баримт, банкны тодорхойлолт.
- Мэдээлэл нийлүүлэгчид бичгээр хүсэлт гарга, хариуг хүлээн авсан баримтаа хадгал. Өөрчлөлтийг ажлын гурван өдрийн дотор хүргэх ёстой.
- Үр дүнг лавлагаагаар баталгаажуул.
- Засвар хийхгүй бол Монголбанкинд гомдол гарга, шаардлагатай бол шүүхэд нэхэмжлэ.
Хамгийн чухал практик зөвлөмж: үнэн зөв түүхийг устгахыг бүү шаард, харин худал, буруу мэдээллийг эх сурвалжид тулгуурлан засуулахыг шаард. Ингэснээр таны шаардлага хууль зүйн хувьд үндэслэлтэй болж, зээл авах боломжид ч бодитоор нөлөөлнө.