Согтуугаар жолоо барих шийтгэл: торгууль, баривчилгаа, эрх хасах нөхцөл
Согтуугаар жолоо барихад оногдуулах эрүүгийн ба зөрчлийн шийтгэлийг хуулийн заалт, шүүхийн практикт үндэслэн тайлбарлав. Эрх хасах, торгууль, хорих ялын нөхцөл.
Таны асуултад хуулийн дагуу юу гэж заасныг мэдээрэй.
Согтуугаар жолоо барихад оногдуулах шийтгэлийг жолоодох эрхийн байдал, өмнө нь эрх хассан үндэслэл, осол ба хохирлын нөхцөлөөр ялгана. Осол гараагүй гэдэг нь эрүүгийн хариуцлагаас автоматаар чөлөөлөх үндэслэл биш. Согтуугаар жолоодсон, эсхүл зохих шалгалтаас зайлсхийсний улмаас эрхээ хасуулсан хүн дахин согтуугаар жолоодох, шалгуулахаас зайлсхийх нь тусдаа эрүүгийн зохицуулалттай.
Торгууль, баривчилгаа, эрүүгийн ял ямар ялгаатай вэ?
Зөрчлийн тухай хууль, Эрүүгийн хууль-ийн тухайн үйлдэлд хамаарах хэсгийг хэрэглэнэ. Зөрчлийн торгууль, эрүүгийн торгох ял нь өөр төрлийн хариуцлага. Баривчлах шийтгэл, хорих ял ч мөн адил биш.
Эрхээ хасуулсан үед дахин согтуугаар жолоодсон бол
Эрүүгийн хуулийн 27.10.5-д үндсэн ялын дараах сонголт бий:
- 2,700–14,000 нэгжийн буюу 2.7–14 сая төгрөгийн торгох ял;
- 240–720 цаг нийтэд тустай ажил;
- 6 сар–3 жил зорчих эрх хязгаарлах;
- 6 сар–3 жил хорих ял.
Эдгээр нь бүгдийг зэрэг оногдуулах жагсаалт биш. Хуулийн тухайн хэсэгт заасан 1–3 жилийн жолоодох эрх хасах нэмэгдэл ял болон үндсэн ялын сонголтыг ялгаж ойлгоно. Үүнийг Тээврийн цагдаагийн алба, Улсын ерөнхий прокурорын газар тайлбарласан.
Эрхээ хэзээ ч авч байгаагүй, хугацаа нь дууссан, эсхүл согтуугаар жолоодсон үндэслэлээр хасуулсан байдал адил биш. 27.10.5-ын тайлбар дахь эрх хассан үндэслэлийг Улсын дээд шүүхийн шийдвэр-т онцолсон. Тиймээс өмнөх шийтгэвэр, шийтгэх тогтоолын үндэслэл болон эрх хассан хугацааг шалгах шаардлагатай.
Осол гарсан бол шийтгэлийг тусад нь тогтооно
Хүндэвтэр хохиролтой ослын ердийн заалтад дурдсан ялыг согтуугаар үйлдсэн осолд шууд хуулж тооцож болохгүй. Согтуурал нь хүндрүүлсэн бүрэлдэхүүнд хамаарч болох тул Эрүүгийн хуулийн 27.10-ын холбогдох хэсгийг хохирол, шалтгаант холбоо, шинжээчийн дүгнэлттэй хамт хэрэглэнэ. Нас барсан хүнтэй ослыг ч осолгүй согтуугаар жолоодсон тохиолдлын торгуулиар шийдэхгүй.
Шийдвэрээ уншихдаа шалгах зүйлс
- Ямар хууль, зүйл, хэсгээр хариуцлага хүлээлгэсэн бэ?
- Жолоодох эрхийн өмнөх төлөв, эрх хассан үндэслэлийг зөв тогтоосон уу?
- Торгууль ба эрх хасах хугацааг тус тус заасан уу?
- Баривчилгаа, зорчих эрх хязгаарлах, хорихын аль нь бичигдсэн бэ?
- Шийдвэр гардуулсан өдөр, гомдол гаргах журам юу вэ?
Хэрэв өмнөх эрүүгийн ял эдэлж дуусаагүй бол ял нэгтгэх асуудал үүсэж болно. Зөрчлийн шийтгэвэр ба эрүүгийн шийтгэх тогтоолыг нэг төрлийн шийдвэр мэт тооцож болохгүй. Эрх хасах хугацааны эхлэх өдөр, дуусах өдрийг өөрийн шийдвэрийн тогтоох хэсэг болон хуулийн зохицуулалттай тулгана.
Түгээмэл асуултууд
Осол гараагүй бол зөвхөн торгуулаад өнгөрөх үү?
Заавал тийм биш. Эрүүгийн хуулийн 27.10.5-ын нөхцөл бүрдвэл осол, хохиролгүй байсан ч эрүүгийн хариуцлага үүсэж болно. Эрүүгийн шинжгүй тохиолдолд Зөрчлийн тухай хуулийн холбогдох заалтыг хэрэглэнэ.
400 нэгж хэдэн төгрөг вэ?
Зөрчлийн торгуулийн нэг нэгж 1,000 төгрөг тул 400 нэгж нь 400,000 төгрөг. Гэхдээ энэ дүнг бүх согтуугаар жолоодсон тохиолдолд ижил хэрэглэнэ гэсэн үг биш.
Эрхээ хасуулсан үед дахин согтуугаар жолоодвол 2.7 сая төгрөгөөр торгох нь баталгаатай юу?
Үгүй. 27.10.5-д торгох ялаас гадна нийтэд тустай ажил, зорчих эрх хязгаарлах, хорих сонголт бий. Ямар ял, хэмжээ оногдуулахыг шүүх тухайн хэргийн нөхцөлөөр шийднэ.
Баривчлах шийтгэл зөвхөн торгуулиа төлөөгүй үед үүсэх үү?
Үгүй. Согтуугаар жолоодсон зөрчлийн тухай заалт өөрөө баривчлах шийтгэлийн сонголтыг агуулдаг. Үүнийг торгууль биелүүлээгүйтэй холбоотой бусад зохицуулалттай хольж болохгүй.
Согтуугаар осол гаргаж хүний биед гэмтэл учруулсан бол дээрх торгуулийг хэрэглэх үү?
Осолгүй зөрчлийн торгуулийг шууд хэрэглэхгүй. Гэмтлийн зэрэг, согтуурал, шалтгаант холбоо болон бусад нөхцөлөөр Эрүүгийн хуулийн 27.10-ын холбогдох хэсгийг тогтооно.