Оршил
Орон сууц худалдан авснаас хойш хэдэн жилийн дараа хананд цууралт үүсэх, сантехникийн шугам задрах, дээврээс ус алдах зэрэг "далд согог" илрэх тохиолдол цөөнгүй. Ихэнх иргэд барилгын компаниас өгсөн 1-3 жилийн баталгаат хугацаа дууссан бол "өнгөрсөн асуудал" гэж үзэн өөрийн зардлаар засварладаг. Гэвч Монгол Улсын хууль тогтоомжоор барилга байгууламжийн чанартай холбоотой гомдлын шаардлага гаргах тусгайлсан хугацаа байдаг бөгөөд энэ нь гэрээнд заасан баталгаат хугацаанаас ялгаатай ойлголт юм.
Хууль зүйн үндэслэл
Орон сууцны чанар, доголдолтой холбоотой харилцааг Иргэний хууль болон Хэрэглэгчийн эрхийг хамгаалах тухай хуулиар голлон зохицуулдаг.
-
Гомдлын шаардлага гаргах тусгай хугацаа: Иргэний Хууль 349.1-д зааснаар барилга, байшингийн хэвийн байдлаар хүлээн авах үед илрүүлэх боломжгүй байсан дутагдлын (далд согог) талаар ажил хүлээн авснаас хойш 3 жилийн дотор гомдлын шаардлага гаргах эрхтэй.
-
Худалдагчийн үүрэг: Иргэний Хууль 253.1-д зааснаар худалдсан эд хөрөнгө доголдолтой бол худалдагч уг доголдлыг арилгах үүрэгтэй. Үүнд ачих, тээвэрлэх, материалын үнэ зэрэг бүх зардлыг худалдагч хариуцна Иргэний Хууль 253.2.
-
Баталгаат хугацааны тоололт: Хэрэв гэрээнд баталгаат хугацаа заасан бол гомдол гаргах хугацааг тухайн доголдол илэрсэн өдрөөс эхлэн тоолно Иргэний Хууль 349.2.
-
Алданги тооцох: Доголдлыг арилгах хугацаа хэтэрвэл хоног тутамд үнийн дүнгийн 0.1 хувийн алданги нэхэмжлэх боломжтой Хэрэглэгчийн эрхийг хамгаалах тухай хууль 15.2.
Практик алхамууд
Хэрэв таны орон сууцанд далд согог илэрсэн бол дараах дарааллаар ажиллана уу:
1. Баримтжуулалт хийх
Доголдол илэрсэн даруйд фото зураг, видео бичлэгээр баталгаажуулна. Хэрэв ус алдсан бол СӨХ болон ашиглалтын компаниар акт тогтоолгох нь хамгийн чухал.
2. Мэргэжлийн шинжээч томилох
Тухайн гэмтэл нь ашиглалтын буруугаас болсон уу, эсвэл барилгын гүйцэтгэлийн шатанд гарсан алдаа (далд согог) юу гэдгийг тогтоохын тулд мэргэжлийн байгууллагаар дүгнэлт гаргуулна.
3. Гүйцэтгэгч компанид мэдэгдэх
Барилгын компанид албан ёсоор "Гомдлын шаардлага" хүргүүлнэ. Үүндээ Иргэний Хууль 349.1-ийн 3 жилийн хугацааг сануулж, засварлах хугацааг тодорхой зааж өгнө.
4. Хохирол үнэлэх
Хэрэв компани засвар хийхээс татгалзвал хөрөнгийн үнэлгээчин томилж, учирсан хохирлын мөнгөн дүнг тогтоолгоно. Үүнд засварын зардал болон тухайн үед ашиглах боломжгүй байсан хугацааны алдагдлыг багтааж болно.
Шүүхийн практик
Шүүхийн практикт орон сууцны инженерийн шугам сүлжээ, дундын өмчлөлийн эд хөрөнгөтэй холбоотой маргаан их байдаг. Жишээ нь:
- Тогтоол #993 дугаар шийдвэрээр инженерийн шугам сүлжээний өмчлөл, түүнийг ашиглах эрхтэй холбоотой маргааныг шийдвэрлэхдээ тухайн эд хөрөнгийг анхнаасаа хэн хувьчилж авсан, хэний мэдэлд байгааг тогтоох нь чухал гэдгийг дурдсан байдаг.
- Тогтоол #906 дугаар шийдвэрт ашиглалтын шаардлага хангахгүй болсон барилгыг акталж, устгах эсвэл шилжүүлэх асуудлыг Төрийн болон орон нутгийн өмчийн тухай хуулиар зохицуулдаг болохыг тайлбарласан.
Эдгээрээс харахад шүүх "хэн хариуцах ёстой" гэдэг дээр тухайн хөрөнгийн техникийн нөхцөл, ашиглалтын баримтуудыг голчлон судалдаг.
Дүгнэлт
Орон сууцны баталгаат хугацаа дууссан байлаа ч барилгын үндсэн хийц, инженерийн шугам сүлжээний далд согогийн талаар 3 жилийн дотор гомдол гаргах хууль ёсны эрх танд бий. Хамгийн гол нь доголдол илэрсэн даруйд СӨХ-өөр акт тогтоолгож, мэргэжлийн шинжээчийн дүгнэлт гаргуулах нь шүүх дээр ялах үндсэн нөхцөл болдог. Хэрэв барилгын компани үүргээ биелүүлэхгүй бол та засварын зардлыг мөнгөн хэлбэрээр нэхэмжлэхээс гадна алданги тооцох бүрэн боломжтой.
Анхааруулга: Энэхүү нийтлэл нь зөвлөмжийн шинжтэй бөгөөд тодорхой хэрэг маргаан дээр хуульчаас дэлгэрэнгүй зөвлөгөө авахыг зөвлөж байна.