Дээврээс унасан цас мөс хүн гэмтээж, машин эвдвэл хэн хариуцах вэ?
Дээврээс унасан цас мөсөөс хүн гэмтэх, машин эвдрэх тохиолдолд орон сууцны дундын өмчлөлийн эд хөрөнгийг хариуцагч холбоо, мэргэжлийн байгууллага, өмчлөгч хэн хариуцах, нөхөн төлбөрөө хэрхэн шаардах талаарх хууль зүйн практик зөвлөгөө.
Таны асуултад хуулийн дагуу юу гэж заасныг мэдээрэй.
Дээврээс унасан цас, мөснөөс болж хүн гэмтэх, эсвэл машин эвдрэх тохиолдолд уг орон сууцны байшингийн дундын өмчлөлийн эд хөрөнгийг хариуцаж буй сууц өмчлөгчдийн холбоо, эсхүл засвар үйлчилгээний гэрээтэй мэргэжлийн байгууллага гэм хорыг нөхөн төлөх үүрэг хүлээнэ. Хэрэв өмчлөгч, эзэмшигч өөрөө дээврээ зохих ёсоор арчилж хамгаалаагүйгээс осол гарсан бол хариуцлагыг тэр өөрөө хүлээнэ. Доорх нийтлэлд хэн, ямар үндэслэлээр, хэрхэн хариуцах талаар практик алхам алхмаар тайлбарлав.
Өвлийн улиралд олон давхар байрны дээврээс мөс, цухуйсан мөсөн шулбас унах нь түгээмэл тохиолддог. Ийм осол хүний эрүүл мэндэд халдах, эсвэл зогсоолд байсан машиныг гэмтээхэд хүрвэл хохирогч ихэвчлэн "хэнд хандахаа" мэддэггүй. Энэхүү эрх зүйн асуудлыг Иргэний хуулийн гэм хор учруулсны хариуцлагын болон орон сууцны дундын өмчлөлийн заалтууд тодорхой зохицуулдаг.
Хууль зүйн үндэслэл
Гэм хор учруулсны ерөнхий хариуцлага
Иргэний хуулийн үндсэн зарчим нь: хэн нэгэн бусдын эрх, амь нас, эрүүл мэнд, эд хөрөнгөд хууль бусаар санаатай буюу болгоомжгүй үйлдлээр гэм хор учруулсан бол уг гэм хорыг хариуцан арилгах үүрэгтэй. Энэ нь Иргэний хууль, 497-д заасан. Тэгэхээр асуулт нь "хэн гэм хор учруулсан" гэдэгт л байна.
Гэм хор учруулсан этгээд өөрийн буруугаас болоогүй гэдгээ нотолбол хариуцлагаас чөлөөлөгдөнө. Харин цас мөс унасан тохиолдолд дээврийг зохих ёсоор цэвэрлээгүй нь ихэвчлэн болгоомжгүй байдлын илрэл болдог.
Байгууллага, ажил олгогчийн хариуцлага
Дээврийг цэвэрлэх ажлыг гүйцэтгэж байгаа ажилтан хөдөлмөрийн гэрээ буюу албан тушаалын дагуу хүлээсэн үүргээ гүйцэтгэх явцад бусдад гэм хор учруулсан бол хариуцлагыг тухайн ажилтныг ажиллуулж байгаа ажил олгогч хүлээнэ. Үүнийг Иргэний хууль, 498 зохицуулна. Практикт энэ нь цас мөс цэвэрлэх ажлыг гэрээгээр гүйцэтгэж байгаа мэргэжлийн байгууллагын хувьд чухал ач холбогдолтой.
Барилга байгууламжаас учирсан гэм хор
Иргэний хууль, 500-д байшин барилга бүтэн буюу хэсэгчлэн нурсны улмаас учирсан гэм хорыг тухайн барилгыг өмчлөгч буюу эзэмшигч хариуцахаар заасан. Мөн гэнэтийн буюу давагдашгүй хүчний онцгой нөхцөл байдал, эсхүл хохирогчийн буруутай үйл ажиллагааны улмаас байшингаас ямар нэг зүйл унасан, хаягдсан буюу асгарсны улмаас гэм хор учирсан бол өмчлөгч, эзэмшигч хариуцлага хүлээхгүй гэж тусгасан. Өөрөөр хэлбэл цас мөс унах нь давагдашгүй хүчний үр дагавар биш, харин арчилгааны дутагдал гэж үзвэл хариуцлага хүлээлгэнэ.
Орчин тойрондоо аюултай зүйлээс учирсан гэм хор
Иргэний хууль, 502-т барилга байгууламжийн хийц, зохион байгуулалтыг дур мэдэн өөрчилсөн, эсхүл түүнд байрлуулсан аюултай бодисын улмаас бусдад гэм хор учирсан бол хариуцна гэж заасан. Түүнчлэн онцгой аюул учруулж болох барилга байгууламжийг өмчлөгч, эзэмшигч нь гэм буруутай байсан эсэхээс үл хамааран хариуцна (502.2). Энэ нь цас мөсний хуримтлалаас үүдэх аюулын хувьд өмчлөгчийн хариуцлагыг бэхжүүлдэг.
Дундын өмчлөлийн эд хөрөнгийн хариуцлага
Орон сууцны байшингийн дээвэр, цахилгаан шат зэрэг нь дундын өмчлөлийн эд хөрөнгөд хамаарна. Сууц өмчлөгчдийн холбооны эрх зүйн байдал, нийтийн зориулалттай орон сууцны байшингийн дундын өмчлөлийн эд хөрөнгийн тухай, 15-д сууц өмчлөгчид дундын өмчлөлийн эд хөрөнгийг дундаа хамтран өмчилнө гэж заасан. Харин түүний засвар, үйлчилгээг холбоо болон гэрээт мэргэжлийн байгууллага хариуцаж, зардлыг Сууц өмчлөгчдийн холбооны эрх зүйн байдал, нийтийн зориулалттай орон сууцны байшингийн дундын өмчлөлийн эд хөрөнгийн тухай, 16-д заасны дагуу хуваарилна.
Мэргэжлийн байгууллагын үүргийг Орон сууцны тухай, 14-т тодорхой заасан. Тухайлбал, орон сууц болон дундын өмчлөлийн эд хөрөнгөд учирсан хохирол, гэмтлийг арилгах талаар гэрээгээр хүлээсэн үүргээ биелүүлээгүйгээс учирсан хохирлыг тухайн гэрээт мэргэжлийн байгууллага хариуцна (14.7). Мөн Сууц өмчлөгчдийн холбооны эрх зүйн байдал, нийтийн зориулалттай орон сууцны байшингийн дундын өмчлөлийн эд хөрөнгийн тухай, 19-д мэргэжлийн байгууллага дундын өмчлөлийн эд хөрөнгийн хэвийн ажиллагаанд байнгын хяналт тавьж, жилд 2-оос доошгүй удаа урьдчилан сэргийлэх үзлэг хийх үүрэгтэй гэж заасан нь дээврийн аюулгүй байдлын хяналттай шууд холбоотой.
Барилгын өмчлөгч, эзэмшигчийн үүрэг
Барилгын тухай /шинэчилсэн найруулга/, 46-д барилга байгууламжийн ашиглалтын явцад өмчлөгч, эзэмшигч нь барилгын дээвэр, адрын хучилт болон бусад бүтээц дээр бороо, цас, мөс, хог, шороо, тоосонцор болон бусад эд зүйлс хуримтлагдан даац хэтэрч осол гарахаас урьдчилан сэргийлэх үүрэгтэй гэж тодорхой заасан. Энэ заалт нь цас мөс унасны хариуцлагыг тогтооход хамгийн чухал үндэслэл болдог.
Практик алхамууд
Хохирол учирсан тохиолдолд дараах дарааллыг баримтлахыг зөвлөж байна.
1. Хохирлоо баримтжуулах
Хамгийн түрүүнд өөрийгөө болон бусдыг аюулгүй газар шилжүүлнэ. Дараа нь хохирол учирсан газрыг гэрэл зураг, бичлэгээр дэлгэрэнгүй баримтжуулна: дээврийн байдал, унасан цас мөс, гэмтсэн машин, хүний гэмтэл зэргийг олон өнцгөөс авна. Өдөр, цаг, байршлыг тэмдэглэж, боломжтой бол гэрч нарын мэдээллийг цуглуулна.
2. Цагдаа болон холбогдох байгууллагад мэдэгдэх
Цагдаагийн байгууллагад дуудлага өгч ослын газрын үзлэг хийлгэж акт үйлдүүлнэ. Хүн гэмтсэн бол эмнэлгийн байгууллагад хандаж, эрүүл мэндийн баримт бичгийг заавал авна. Эдгээр баримт нь цаашид нөхөн төлбөр шаардахад үндэс болно.
3. Хариуцагчийг тодорхойлох
Тухайн байшингийн сууц өмчлөгчдийн холбоо, эсхүл засвар үйлчилгээний гэрээтэй мэргэжлийн байгууллагыг тодорхойлно. Барилгын эзэмшигч, ашиглагчийн мэдээллийг орон нутгийн засаг захиргаа, холбооноос лавлана.
4. Бичгээр шаардлага гаргах
Хариуцагч байгууллагад хохирлын хэмжээг (машины засварын тооцоо, эмнэлгийн зардал, алдсан орлого) тодорхойлон бичгээр шаардлага гаргана. Шаардлагад баримт бичгийн хуулбарыг хавсаргаж, хариу өгөх хугацааг заана.
5. Шүүхэд гомдол гаргах
Хэрэв хариуцагч сайн дураараа нөхөн төлөхөөс татгалзвал шүүхэд иргэний нэхэмжлэл гаргана. Машины хувьд Иргэний хууль, 510-д зааснаар гэм хор учруулахаас өмнө байсан байдалд сэргээх буюу учирсан хохирлыг мөнгөөр нөхөн төлүүлэхээр шаардана. Хүний эрүүл мэндэд учирсан гэм хорын хувьд Иргэний хууль, 505-д заасан зардлуудыг, мөн Иргэний хууль, 511-д заасан эдийн бус гэм хорыг шаардаж болно.
6. Хөөн хэлэлцэх хугацааг анхаарах
Бусдын эд хөрөнгөд гэм хор учруулснаас үүсэх шаардлагын хөөн хэлэлцэх хугацаа таван жил байна. Үүнийг Иргэний хууль, 75-д заасан. Хугацааг шаардах эрх үүссэн, өөрөөр хэлбэл хохирол учирсан тухай мэдсэн үеэс эхлэн тоолно гэдгийг Иргэний хууль, 76 тогтоосон.
Шүүхийн практик
Цас мөс унасны улмаас учирсан гэм хорын маргаан ихэвчлэн "хариуцагч нь дундын өмчлөлийн эд хөрөнгийг зохих ёсоор арчилж хамгаалаагүй" гэдгээр шийдвэрлэгддэг. Шүүх дараах нөхцөл байдлыг харгалзан үздэг:
- Дээврийн цэвэрлэгээний хуваарь, бичлэг байгаа эсэх;
- Урьдчилан сэргийлэх үзлэг хийсэн эсэх;
- Анхааруулах тэмдэг, хаалт байрлуулсан эсэх;
- Хохирогчийн өөрийн буруу орсон эсэх.
Хохирогч өөрөө санаатай буюу илтэд болгоомжгүй хандсан, эсхүл урьдчилан сэргийлэх оролдлого хийгээгүйгээс өөрт нь гэм хор учирсан бол хариуцагчийг хариуцлагаас чөлөөлж болно гэж Иргэний хууль, 498-д заасан. Мөн хохирогчийн хэтэрхий болгоомжгүй үйлдэл хохирлын хэмжээг нэмэгдүүлсэн бол хариуцах гэм хорын хэмжээг багасгаж болно (Иргэний хууль, 514).
Жишээлбэл, "Анхааруулах хаалт, тэмдэг байсан ч хохирогч зөрчсөн" эсвэл "хохирогч машинаа цас мөс унах аюултай газар зогсоосон" зэрэг нөхцөл байдал хариуцлагын хэмжээг өөрчилж болно. Иймээс шүүхэд нотлох баримтаа бүрэн гаргах нь чухал.
Түгээмэл асуултууд
Дээврээс унасан цас мөс машиныг маань эвдлээ, хэнд хандаж нөхөн төлбөр шаардах вэ?
Юуны өмнө хохирол учирсан газрыг зураг, бичлэгээр баримтжуулж, цагдаагийн байгууллагад дуудлага өгч акт үйлдүүлнэ. Дараа нь тухайн орон сууцны байшингийн дундын өмчлөлийн эд хөрөнгийг хариуцаж байгаа сууц өмчлөгчдийн холбоо, эсхүл засвар үйлчилгээний гэрээтэй мэргэжлийн байгууллагад бичгээр шаардлага гаргана. Хариу өгөхгүй бол иргэний хэрэг шүүхэд гомдол гаргаж гэм хорыг нөхөн төлүүлэх эрхтэй.
Машины каско даатгалтай бол холбоонд нэхэмжлэл гаргах шаардлагагүй юу?
Каско даатгалаас төлбөр авсан нь гэм хор учруулсан этгээдээс нөхөн төлбөр шаардах эрхийг тань бүрэн хаахгүй. Гэхдээ даатгалын байгууллага төлсөн төлбөрийн хэмжээнд хариуцагчаас шаардах эрхтэй болдог. Тиймээс хохирлоо бүрэн нөхөхийн тулд даатгалын гэрээний нөхцөл, холбоотой зөвшилцөх боломжийг хуульчаар тодруулах нь зүйтэй.
Цас мөс унасны улмаас хүн гэмтсэн бол ямар зардлыг нөхөн төлүүлэх вэ?
Эрүүл мэндэд учирсан гэм хорын хариуцлагад хөдөлмөрийн чадвараа алдсанаас дутуу авсан цалин орлого, эмнэлгийн болон асарч сувилах, нэмэгдэл хоол, сувилал зэрэг зайлшгүй зардлыг нөхөн төлүүлэхээр шаардаж болно. Мөн сэтгэцэд учирсан хорыг мөнгөн хэлбэрээр арилгуулах эрхтэй.
Цас мөс унасны хохирлыг шаардах хугацааны хязгаар байгаа юу?
Бусдын эд хөрөнгөд гэм хор учруулснаас үүсэх үүрэгтэй холбоотой шаардлага гаргах хөөн хэлэлцэх хугацаа таван жил байна. Харин эрүүл мэндэд учруулсан гэм хорын шаардлагад хөөн хэлэлцэх ерөнхий хугацаа буюу арван жил хамаарна. Хугацааг шаардах эрх үүссэн, өөрөөр хэлбэл хохирол учирсан тухай мэдсэн үеэс эхлэн тоолно.
Орон сууцны дээврийг цэвэрлэх үүрэг хэнд хамаарах вэ?
Орон сууцны байшингийн дээвэр нь дундын өмчлөлийн эд хөрөнгөд хамаарна. Үүний ашиглалт, засвар үйлчилгээг сууц өмчлөгчдийн холбоо хариуцаж, гэрээгээр мэргэжлийн байгууллагаар гүйцэтгүүлж болно. Барилгын өмчлөгч, эзэмшигч нь дээвэр дээр цас, мөс, хог хуримтлагдан даац хэтэрч осол гарахаас урьдчилан сэргийлэх үүрэгтэй.
Дүгнэлт
Дээврээс унасан цас мөснөөс хүн гэмтэх, машин эвдрэх тохиолдолд хариуцлагыг тодорхойлох гол түлхүүр нь "дээврийг зохих ёсоор арчилж хамгаалсан эсэх" байдаг.
- Хариуцагч нь ихэвчлэн сууц өмчлөгчдийн холбоо, эсхүл засвар үйлчилгээний гэрээтэй мэргэжлийн байгууллага, эсхүл барилгын өмчлөгч, эзэмшигч байна.
- Баримтжуулалт — зураг, бичлэг, цагдаагийн акт, эмнэлгийн баримт нь нөхөн төлбөр шаардах суурь болно.
- Шаардлагаа бичгээр гаргаж, хариу өгөхгүй бол шүүхэд хандана.
- Хөөн хэлэлцэх хугацаа — эд хөрөнгийн хохиролд таван жил, эрүүл мэндийн хохиролд арван жил гэдгийг санана.
- Урьдчилан сэргийлэх — аюултай газар зогсолт хийхгүй байх, анхааруулах тэмдэг, хаалтыг дагах нь өөрийн хариуцлагыг бууруулна.
Хамгийн зөв зам нь хохирол учирсан даруйдаа баримт цуглуулж, холбогдох байгууллагад албан ёсоор хандах явдал юм. Эрх зүйн тодорхой маргаан гарвал мэргэжлийн хуульчийн зөвлөгөө авч, нотлох баримтаа бүрэн бэлтгэхийг зөвлөж байна.
