Тогтоол №2637

ХЭРГИЙН ТАНИЛЦУУЛГА: "Т м" ХХК нь Татварын ерөнхий газрын байцаагчдын 2017 оны татварын актаар Аж ахуйн нэгжийн орлогын албан татварын тухай хуулийн холбогдох заалтыг зөрчсөн гэж үзэн, нийт 904.7 сая төгрөгийн нөхөн татвар, торгууль, алданги төлүүлэхээр шийдвэрлэснийг хүчингүй болгуулах нэхэмжлэл гаргасан. Гол маргаан нь хамаарал бүхий компаниас авсан зээлийг "хөрөнгө оруулагчийн зээл" гэж тооцсон болон жишиг хүүгээр тооцоолсон нь хууль ёсны эсэхэд байв. Нэхэмжлэгч нь хамаарал бүхий компаниас зээл авсан бөгөөд үүнийг бүртгэлдээ "толгой компанийн өглөг" хэмээн бүртгэсэн. Хоёр компани нь ижил группийн охин компаниуд юм.

АНХАН ШАТ: Нийслэл дэх Захиргааны хэргийн анхан шатны шүүх нэхэмжлэгч "Т м" ХХК-ийн нэхэмжлэлийг бүхэлд нь хэрэгсэхгүй болгосон. Шийдвэрт Захиргааны ерөнхий хууль, Татварын ерөнхий хууль, Аж ахуйн нэгжийн орлогын албан татварын тухай хууль, Нягтлан бодох бүртгэлийн тухай хуулийн холбогдох заалтуудыг үндэслэжээ.

ДАВЖ ЗААЛДАХ ШАТ: Захиргааны хэргийн давж заалдах шатны шүүх анхан шатны шүүхийн шийдвэрийг хэвээр үлдээж, нэхэмжлэгчийн гомдлыг хангахгүй орхисон. Шүүх нэхэмжлэгчийг гадаадын хөрөнгө оруулалттай, үндэстэн дамнасан корпорацийн харьяа компани тул хөрөнгө оруулагчийн ойлголтыг зөвхөн Компанийн тухай хуулиар үгчлэн тайлбарлах боломжгүй гэж дүгнэжээ.

ХЯНАЛТЫН ШАТ: Нэхэмжлэгчийн төлөөлөгчид доод шатны шүүхүүд хуулийг буруу тайлбарлаж, хэрэглээгүй эсвэл буруу хэрэглэсэн хэмээн гомдол гаргасан. Гомдлоор татварын байцаагч "хөрөнгө оруулагч" ойлголтыг дур зоргоор тогтоосон, ААНОАТТХ-ийн 14.3 зөвхөн хувьцаа эзэмшигчийн олгосон зээлд хамаардаг, хамаарал бүхий этгээдийг хөрөнгө оруулагчтай адилтгахгүй, жишиг хүүгийн аргачлал хуулийн хүчин төгөлдөр бус байсан гэж маргасан. Дээд шүүх доод шатны шүүхийн шийдвэрүүдийг хэвээр үлдээж, гомдлыг хангахгүй орхисон.

ҮНДЭСЛЭЛ: Хяналтын шатны шүүх маргаан бүхий татварын акт хууль ёсны гэсэн доод шатны шүүхүүдийн дүгнэлтийг үндэслэлтэй гэж үзэв. Аж ахуйн нэгжийн орлогын албан татварын тухай хуулийн 14.3-т заасан "хөрөнгө оруулагч" гэх "тодорхой бус ойлголт"-ыг тухайн татварын хуулийн дотоод системчлэлээр тайлбарлах ёстой, бусад хуулиар хязгаарлахгүй. Татвар төлөгч нь хамаарал бүхий компаниас авсан зээлээ бүртгэлдээ зээл гэж тусгалгүй "толгой компанийн өглөг"-т "санхүүжилт" гэж бүртгэсэн бөгөөд зээл олгогч компани болон нэхэмжлэгч нь ижил группт харьяалагддаг тул ашиг хүртэгч нь тухайн групп байна. Иймээс, зээлийг "хөрөнгө оруулагчийн зээл"-тэй адилтган үзэж, татвар ногдуулсан нь хууль ёсны. Нэхэмжлэгчээс зээлийн гэрээгээ ирүүлээгүй, зээлдүүлэгч нь хамаарал бүхий этгээд болох нь тогтоогдсон тул татварын байцаагчид Аж ахуйн нэгжийн орлогын албан татварын тухай хуулийн 11.1-ийг үндэслэн жишиг хүүгээр тооцсон нь үндэслэлтэй бөгөөд энэ нь татвар төлөгчийн эрх зүйн байдлыг дордуулаагүй. Сангийн сайдын "Жишиг үнэ хэрэглэх аргачлал" нь захиргааны хэм хэмжээний акт биш, учир нь татвар төлөгчдөд шинэ эрх, үүрэг үүсгээгүй тул Захиргааны ерөнхий хуулийн дагуу бүртгүүлэх шаардлагагүй. Тиймээс, доод шатны шүүхүүдийн шийдвэр, магадлал хууль ёсны бөгөөд үндэслэл бүхий байна.