Захиргааны хэргийн давж заалдах шатны шүүхийн Магадлал

Үйл явдал

Гадаадын иргэн оршин суух зөвшөөрөл олгохоос татгалзсан нь хууль бус эсэх тухай захиргааны маргаан. Нэхэмжлэгч нь эрүүгийн хэрэгт гэрчээр оролцох шаардлагатай байгаа тул Монгол Улсад зайлшгүй байх зорилгоор Н4 ангиллын оршин суух зөвшөөрөл олгохыг хүссэн боловч захиргааны байгууллага уг хүсэлтийг хангахгүй болсон байна.

Талуудын байр суурь

• Нэхэмжлэгч: Эрүүгийн хэрэг хянан шийдвэрлэх ажиллагаанд гэрчээр оролцох үүрэг хүлээсэн тул хэргийг эцэслэн шийдвэрлэх хүртэл Монгол Улсад байх шаардлагатай, иймд оршин суух зөвшөөрөл олгох ёстой гэж үзсэн.
• Хариуцагч (захиргааны байгууллага): Оршин суух зөвшөөрөл олгох хүсэлтийг эрх бүхий байгууллагууд албан ёсоор ирүүлээгүй, зөвхөн иргэн өөрөө хүсэлт гаргасан тул журмын дагуу хангах боломжгүй гэж үзсэн.

Шатуудын шийдвэр

Анхан шатны шүүх нэхэмжлэлийг хэрэгсэхгүй болгож шийдвэрлэсэн бөгөөд давж заалдах шатны шүүх нэхэмжлэлийн шаардлагыг хангахгүй орхиж, анхан шатны шүүхийн шийдвэрийн хууль хэрэглээний зарим зөрүүг засаж, шийдвэрийг хэвээр үлдээв. Учир нь Н4 ангиллын оршин суух зөвшөөрөл олгох хүсэлтийг зөвхөн шүүх, прокурор, цагдаа, тагнуул зэрэг эрх бүхий этгээдүүд ирүүлдэг тул иргэн өөрөө хүсэлт гаргасан нь журмын дагуу биш (Гадаадын иргэн Монгол улсад оршин суух болон түүнийг бүртгэх журам 10.4). Мөн нэхэмжлэгчийг гэмт хэрэг, зөрчилд холбогдуулж шалгаагүй, зөвхөн гэрчээр оролцож байгаа нь түүнийг тухайн хэрэг маргааны улмаас зайлшгүй байх шаардлагатай иргэн гэж үзэх үндэслэл болохгүй (Гадаадын иргэн Монгол улсад оршин суух болон түүнийг бүртгэх журам 4.1.6.6).

Хууль зүйн гол дүгнэлт

• Оршин суух зөвшөөрөл олгох хүсэлтийг ирүүлэх эрх бүхий этгээдийг хуулиар тодорхойлсон байдаг тул иргэн өөрөө эсвэл түүний төлөөлөгч хүсэлт гаргах нь оршин суух зөвшөөрөл олгох үндэслэл болохгүй (Гадаадын иргэн Монгол улсад оршин суух болон түүнийг бүртгэх журам 10.4).
• Гэрч нь эрүүгийн хэрэг хянан шийдвэрлэх ажиллагаанд оролцох үүрэг хүлээсэн байсан ч тухайн хэрэг нь эрх бүхий байгууллагын албан ёсны хүсэлт гаргаагүй бол түүнийг зайлшгүй байх шаардлагатай иргэн гэж үзэх үндэслэлгүй (Гадаадын иргэн Монгол улсад оршин суух болон түүнийг бүртгэх журам 4.1.6.6).
• Гадаадын иргэн нь Монгол Улсын хууль тогтоомжийг сахин биелүүлэх, виз, оршин суух зөвшөөрлийн хугацаанд байх үүрэгтэй тул уг үүргээ биелүүлээгүй нь Монгол Улсаас албадан гаргах нөхцөл байдал үүсгэж болзошгүй (Гадаадын иргэний эрх зүйн байдлын тухай хууль 7.4, 7.4.1, 7.4.4, 37).