Нийслэл дэх Захиргааны хэргийн анхан шатны шүүхийн Шийдвэр

Үйл явдал

Захиргааны маргаан — Гадаадын иргэнд оршин суух зөвшөөрөл олгохоос татгалзсан нь хууль бус эсэх. Гадаадын иргэн эрүүгийн хэрэгт гэрчээр оролцох үүрэг хүлээсэн бөгөөд уг хэрэг хянан шийдвэрлэх шатандаа байгаа тул Монгол Улсад зайлшгүй байх шаардлагатай гэж үзэн оршин суух зөвшөөрөл олгох хүсэлт гаргасан боловч захиргааны байгууллага уг хүсэлтийг хангахгүй болсон байна.

Талуудын байр суурь

• Нэхэмжлэгч: Эрүүгийн хэрэг хянан шийдвэрлэх ажиллагаанд гэрчээр оролцох үүрэг хүлээсэн тул тухайн хэрэг эцэслэн шийдвэрлэгдэх хүртэл Монгол Улсад байх шаардлагатай, иймд оршин суух зөвшөөрөл олгох ёстой гэж үзэн шүүхэд хандсан.
• Хариуцагч (захиргааны байгууллага): Оршин суух зөвшөөрөл олгох хүсэлтийг эрх бүхий байгууллагууд (шүүх, прокурор, цагдаа гэх мэт) албан ёсоор хүсэлт гаргаагүй, зөвхөн иргэн өөрөө хүсэлт гаргасан тул журмын дагуу хангах боломжгүй гэж үзсэн.

Шийдвэр ба үндэслэл

Шүүх нэхэмжлэлийн шаардлагыг хэрэгсэхгүй болгож шийдвэрлэв. Учир нь Гадаадын иргэн Монгол улсад оршин суух болон түүнийг бүртгэх журмын 10.4-т заасны дагуу оршин суух зөвшөөрөл олгох хүсэлтийг зөвхөн шүүх, прокурор, авлигатай тэмцэх байгууллага, цагдаа, тагнуул, шүүхийн шийдвэр гүйцэтгэх байгууллагыг төлөөлөх эрх бүхий этгээд ирүүлсэн тохиолдолд шийдвэрлэхээр заасан тул нэхэмжлэгч өөрөө хүсэлт гаргасан нь журмын дагуу биш юм. Мөн тухайн иргэн нь эрүүгийн хэрэгт гэрчээр оролцох үүрэг хүлээсэн боловч уг хэргийн талаарх албан ёсны хүсэлт эрх бүхий байгууллагаас ирүүлээгүй байсан тул түүнийг "гэмт хэрэг, зөрчилд холбогдсон эсвэл шүүхээр шийдвэрлэгдэж байгаа хэрэг, маргааны улмаас зайлшгүй байх шаардлагатай" гэж үзэх үндэслэл хангаагүй байна.

Хууль зүйн гол дүгнэлт

• Оршин суух зөвшөөрөл олгох хүсэлтийг гаргах эрх бүхий этгээдийг (шүүх, прокурор, цагдаа гэх мэт) тодорхойлсон байдаг бөгөөд иргэн өөрөө эсвэл түүний төлөөлөгч хүсэлт гаргах нь хууль ёсны үндэслэл болохгүй (Гадаадын иргэн Монгол улсад оршин суух болон түүнийг бүртгэх журам 10.4).
• Зайлшгүй байх шаардлагатай гэдгийг зөвхөн эрх бүхий байгууллагууд тодорхойлж, төлөөлөх эрх бүхий этгээдээр дамжуулж хүсэлт гаргах боломжтой тул иргэний гаргасан хүсэлтийг үндэслэл болгож болохгүй (Гадаадын иргэн Монгол улсад оршин суух болон түүнийг бүртгэх журам 4.1.6.6).
• Гэрч нь эрүүгийн хэрэг хянан шийдвэрлэх ажиллагаанд оролцох үүрэг хүлээсэн байсан ч тухайн хэрэг нь эрх бүхий байгууллагын албан ёсны хүсэлт гаргаагүй бол түүнийг зайлшгүй байх шаардлагатай иргэн гэж үзэх үндэслэлгүй (Эрүүгийн хэрэг хянан шийдвэрлэх хууль 9.6).