Тогтоол №3244·Захиргаа · Хяналт шат
### 📄 ХЭРГИЙН ТОВЧ ТАНИЛЦУУЛГА
- **Үйл явдал**: Том татвар төлөгчийн газрын татварын улсын байцаагч нар “Б” ХХК-ийн 2018 оны 01 дүгээр сарын 01-ний өдрөөс 2021 оны 12 дугаар сарын 31-ний өдрийг дуусталх хугацааны албан татварын ногдуулалт, төлөлтийн байдалд хяналт шалгалт хийж, 2022 оны 09 дүгээр сарын 30-ны өдрийн нөхөн ногдуулалтын актаар нийт 459,228,991.13 төгрөгийн төлбөр ногдуулсан. Татварын маргаан таслах зөвлөлийн шийдвэрээр уг дүнг 366,861,084.65 төгрөг болгон бууруулсан.
- **Нэхэмжлэгч**: "Б" ХХК нөхөн ногдуулалтын актыг хүчингүй болгуулахыг шаардсан. 2019 онд тусгай зөвшөөрөлгүй этгээдэд төлбөр ногдуулсан нь Үндсэн хууль зөрчсөн, мөн Татварын алданги, торгуулиас чөлөөлөх тухай хуулийг буруу хэрэглэсэн гэж маргасан.
- **Хариуцагч**: Татварын байцаагч нар нэхэмжлэгчийг төмрийн хүдрийн баяжмалд ногдох үндсэн болон нэмэлт төлбөрийг дутуу тайлагнасан, 2020 онд "Х" тайлан ирүүлсэн нь ногдол үүсээгүй гэсэн утгатай бөгөөд хөндлөнгийн болон гаалийн мэдээллээр борлуулалт хийсэн нь тогтоогдсон тул нөхөн ногдуулсан нь зөв. Мөн алданги, торгуулиас чөлөөлөх тухай хууль нь шинээр илэрсэн зөрчилд хамаарахгүй гэж үзсэн.
### 🏛️ АНХАН ШАТ
- **Өдөр**: 2023-11-07, **Дугаар**: 128/ШШ2023/0817
- **Шийдвэр**: Нэхэмжлэлийн шаардлагыг бүхэлд нь хэрэгсэхгүй болгосон.
- **Үндэслэл**: Ашигт малтмалын тухай хуулийн 47.1.2, 47.2.1, 47.3.3, 47.5, 47.7, 47.11, 47.16.2 дахь заалтуудыг үндэслэсэн. Татварын ерөнхий хуулийн 41.1, Монгол Улсын Үндсэн хуулийн цэцийн тухай хуулийн 8.5, 8.6, Үндсэн хуулийн цэцэд маргаан хянан шийдвэрлэх ажиллагааны тухай хуулийн 36.4-ийг баримтлахад татварын байцаагч нарын акт нь хууль зүйн үндэслэлтэй байна.
### 🔁 ДАВЖ ЗААЛДАХ ШАТ
- **Өдөр**: 2024-02-01, **Дугаар**: 221/МА2024/0088
- **Гомдлол гаргагч**: Нэхэмжлэгч
- **Гомдлолын шалтгаан**: Анхан шатны шүүх хуулийг буруу тайлбарлаж, Үндсэн хууль зөрчсөн хуулийн хэм хэмжээг хэрэглэсэн.
- **Шийдвэр**: Анхан шатны шүүхийн шийдвэрийг хэвээр үлдээж, нэхэмжлэгчийн давж заалдах гомдлыг хангахгүй орхисон.
- **Үндэслэл**: Анхан шатны шүүхийн шийдвэр үндэслэлтэй байна.
### ⚖️ ХЯНАЛТЫН ШАТ
- **Өдөр**: 2024-04-09, **Дугаар**: 117
- **Гомдлол гаргагч**: Нэхэмжлэгч
- **Гомдлолын шалтгаан**: Давж заалдах шатны шүүхийн магадлал нь хууль зүйн дүгнэлт өгөөгүй, хүчингүй болсон хэм хэмжээг хэрэглэсэн, Татварын алданги, торгуулиас чөлөөлөх тухай хуулийг буруу тайлбарласан.
- **Шийдвэр**: Анхан болон давж заалдах шатны шүүхийн шийдвэр, магадлалыг хэвээр үлдээж, нэхэмжлэгчийн гомдлыг хангахгүй орхисон.
### 📚 ҮНДЭСЛЭЛ
- Монгол Улсын Үндсэн хуулийн цэцийн тухай хуулийн 8.5-д зааснаар хууль хүчингүй болсон үеэс хойш үйлчлэлээ алддаг тул маргаан бүхий цаг хугацаанд Ашигт малтмалын тухай хуулийн 47.1 дэх хэсэг хүчин төгөлдөр үйлчилж байсан гэж үзэхээр байна.
- Үндсэн хуулийн цэцийн шийдвэр нь Эрүүгийн хууль болон Зөрчлийн тухай хуулийн хүрээнд хариуцлагыг хөнгөрүүлэхээс бус татварын ногдуулалтад хамаарахгүй.
- Нэхэмжлэгч “Б” ХХК нь "Г" ХХК-аас төмрийн хүдэр худалдан авсныг, өмнө нь тухайн төмрийн хүдэрт төлбөр төлсөн болохыг нотолсон баримт байхгүй тул ашигт малтмалын нөөц ашигласны төлбөрийг хасаж тооцох үндэслэлгүй.
- Татварын алданги, торгуулиас чөлөөлөх тухай хуулийн 1-р зүйлд заасанчлан, нэхэмжлэгч 2020 оны 2 дугаар улиралд төмрийн баяжмалын борлуулалтыг тайлагнасан нь тус хуулийн үйлчлэлд хамаарч, алданги, торгуулиас чөлөөлөгдөх боломжтой. Гэхдээ энэхүү асуудал нь нэхэмжлэлийн шаардлагыг бүхэлд нь хэрэгсэхгүй болгосон шийдвэрийг хэвээр үлдээхэд саад болохгүй.