Тогтоол №9468

ХЭРГИЙН ТАНИЛЦУУЛГА: Нэхэмжлэгч нь газар, орон сууц худалдах-худалдан авах болон бэлэглэлийн гэрээг хүчин төгөлдөр бусд тооцуулж, үл хөдлөх эд хөрөнгийг өөрийн нэр дээр шилжүүлж, мөн үндэслэлгүй хөрөнгөжсөн мөнгө гаргуулах, хариуцагч нь зээлийн төлбөрийг нэхэмжилсэн. АНХАН ШАТ: Газар, орон сууц худалдах-худалдан авах болон бэлэглэлийн гэрээг хүчин төгөлдөр бусд тооцож, үл хөдлөх эд хөрөнгийг нэхэмжлэгчийн өмчлөлд шилжүүлж, хариуцагчаас тодорхой хэмжээний мөнгө гаргуулж, нэхэмжлэгчээс мөнгө гаргуулж шийдвэрлэсэн. ДАВЖ ЗААЛДАХ ШАТ: Нэхэмжлэгчийн өмгөөлөгч нь анхан шатны шүүхийн шийдвэрийн зарим хэсгийг хүчингүй болгож, нэхэмжлэлийн шаардлагаас бусад хэсгийг хангаж өгөхийг хүссэн. ҮНДЭСЛЭЛ: Нэхэмжлэгч болон хариуцагч нарын хооронд зээлийн гэрээгээр үл хөдлөх эд хөрөнгө барьцаалсан боловч улсын бүртгэлд бүртгүүлээгүй тул хүчин төгөлдөр бус гэж үзсэн. Хүчин төгөлдөр бус гэрээний үндсэн дээр байгуулагдсан дараах гэрээг мөн хүчин төгөлдөр бус гэж үзсэн. Зээлдэгч нь зээлийн гэрээний үүргээ бүрэн биелүүлээгүй нь эд хөрөнгөө буцаан шилжүүлэн авахаас татгалзах үндэслэл болохгүй. Шүүх нь зээлүүлсэн, төлсөн хэмжээг нарийвчлан тооцож, улмаар шүүхийн шийдвэрт өөрчлөлт оруулсан.

### 📄 ХЭРГИЙН ТОВЧ ТАНИЛЦУУЛГА - **Үйл явдал**: Нэхэмжлэгч А.О-оос зээлсэн мөнгөний барьцаанд хашаа байшингаа М.С-ын нэр дээр шилжүүлж, зээлээ төлж дууссан ч эд хөрөнгөө буцаан авч чадаагүй, мөн үндэслэлгүйгээр хүү, алданги нэхэмжилж илүү мөнгө төлсөн гэх маргаан үүссэн. - **Нэхэмжлэгч**: Г.Х нь хэлцлийг хүчин төгөлдөр бусд тооцуулж, үл хөдлөх эд хөрөнгийн гэрчилгээг өөрийн нэр дээр шилжүүлэхийг даалгах, үндэслэлгүй хөрөнгөжсөн 42,429,000 төгрөг гаргуулах. - **Хариуцагч**: А.О нь зээлсэн мөнгөө бүрэн төлөөгүй тул эд хөрөнгийг шилжүүлэх боломжгүй, М.С нь хэлцэлд оролцоогүй тул хариуцагч биш гэж маргасан. ### 🏛️ АНХАН ШАТ - **Өдөр**: 2020-11-06, **Дугаар**: 183/ШШ2020/03034 - **Шийдвэр**: Худалдах-худалдан авах гэрээг хүчин төгөлдөр бусд тооцож, үл хөдлөх эд хөрөнгийг нэхэмжлэгчийн өмчлөлд буцаан шилжүүлэхийг хариуцагч А.О-д даалгаж, 42,429,000 төгрөг гаргуулах нэхэмжлэлийн шаардлагыг хэрэгсэхгүй болгосон. - **Үндэслэл**: Иргэний хуулийн 56.1.1, 56.1.2, 56.1.10, 56.5-д зааснаар худалдах-худалдан авах гэрээг хүчин төгөлдөр бусд тооцсон, Иргэний хуулийн 492.1.1-д заасан үндэслэл тогтоогдоогүй тул үндэслэлгүй хөрөнгөжсөн шаардлагыг хэрэгсэхгүй болгосон. ### ⚖️ ДАВЖ ЗААЛДАХ ШҮҮХИЙН ШИЙДВЭР - **Өдөр**: 2021-01-20, **Дугаар**: 210/МА2021/00142 - **Гомдлол гаргагч**: Нэхэмжлэгч Г.Х, түүний өмгөөлөгч Н.Энхтуяа - **Гомдлолын шалтгаан**: Анхан шатны шүүхийн шийдвэр нь Иргэний хэрэг шүүхэд хянан шийдвэрлэх тухай хуулийн 40.1, 40.2, 116.2-т заасныг зөрчсөн, мөнгөн тооцооны алдаатай, хүү тооцсон нь үндэслэлгүй тул 42,429,000 төгрөг гаргуулах шаардлагыг хэрэгсэхгүй болгосон нь буруу гэсэн. - **Шийдвэр**: Анхан шатны шүүхийн шийдвэрийг хүчингүй болгож, хэргийг дахин шийдвэрлүүлэхээр мөн шүүхэд буцаасан. ### 📚 ҮНДЭСЛЭЛ - Анхан шатны шүүх нэхэмжлэлийн шаардлага, түүний үндэслэлийг тодруулалгүй шийдвэрлэсэн нь хууль ёсны бөгөөд үндэслэл бүхий байх шаардлагад нийцээгүй. - Маргааны зүйл болох үл хөдлөх эд хөрөнгө нь М.С-ын өмчлөлөөс А.О-ийн өмчлөлд шилжсэнээр Г.Х, М.С нарын хооронд байгуулагдсан хүчин төгөлдөр бус хэлцлийн үр дагаврыг арилгах боломжгүй болсон байхад, анхан шатны шүүх хүчин төгөлдөр бус гэж дүгнэн, нэхэмжлэгчийн өмчлөлд шилжүүлэхийг А.О-д даалгасан нь буруу. - Нэхэмжлэгч ямар үр дүн хүсч байгааг тодруулах, тухайлбал, дүр үзүүлэн хийсэн хэлцлийн үр дагаврыг арилгах боломжтой эсэх, бэлэглэлийн гэрээний хүчин төгөлдөр байдлын талаар мэтгэлцүүлэх нь хэргийг эцэслэн шийдвэрлэхэд ач холбогдолтой байсан. - Зээлийн гэрээний үүрэгтэй холбогдуулан үндэслэлгүй хөрөнгөжсөн гэх шаардлагыг шүүх "гэрээ хүчин төгөлдөр бусд тооцуулсантай холбоотой" гэж буруу тодорхойлсон нь Иргэний хуулийн 492.1.1-д нийцээгүй. - Давж заалдах шатны шүүх хэргийг эцэслэн шийдвэрлэх боломжгүй тул анхан шатны шүүхийн шийдвэрийг хүчингүй болгож, хэргийг дахин шийдвэрлүүлэхээр буцаах нь зүйтэй.

### 📄 ХЭРГИЙН ТОВЧ ТАНИЛЦУУЛГА - **Үйл явдал**: З.П нь М.Т-ээс орон сууц худалдан авч, өмчлөх эрхийг бүртгүүлсэн боловч М.Т байрыг чөлөөлж өгөхгүй байгаа тул нэхэмжлэл гаргасан. М.Т нь гэрээний үнийг аваагүй тул гэрээг хүчин төгөлдөр бусд тооцож, өмчлөх эрхийг тогтоолгохоор сөрөг нэхэмжлэл гаргасан. - **Нэхэмжлэгч**: З.П нь М.Т-ээс орон сууц худалдан авсан, үнийг төлсөн тул хууль бус эзэмшлээс чөлөөлүүлэхийг шаардсан. - **Хариуцагч**: М.Т нь орон сууцны үнийг аваагүй, З.П хуурч мэхэлсэн тул гэрээг хүчин төгөлдөр бусд тооцож, өөрийгөө өмчлөгчөөр тогтоолгохыг шаардсан. ### 🏛️ АНХАН ШАТ - **Өдөр**: 2024-06-14, **Дугаар**: 135/ШШ2024/00821 - **Шийдвэр**: М.Т-ийн эзэмшлээс орон сууцыг гаргуулж З.П-д олгож, М.Т-ийн сөрөг нэхэмжлэлийг хэрэгсэхгүй болгосон. - **Үндэслэл**: Иргэний хуулийн 56.5, 106.1, 243.1-д зааснаар З.П орон сууцны үнийг төлсөн нь үндэслэлтэй, өмчлөх эрх үүссэн. ### 🔁 ДАВЖ ЗААЛДАХ ШАТ - **Өдөр**: 2024-09-17, **Дугаар**: 209/МА2024/00075 - **Гомдлол гаргагч**: Хариуцагч М.Т - **Гомдлолын шалтгаан**: Анхан шатны шүүх хэргийн үйл баримтыг буруу дүгнэсэн. - **Шийдвэр**: Анхан шатны шүүхийн шийдвэрийг өөрчилж, талуудын хооронд байгуулсан хэлцлийг хүчин төгөлдөр бусд тооцож, М.Т-ийн өмчлөх эрхийг сэргээж, З.П-ийн орон сууц чөлөөлүүлэх нэхэмжлэлийг хэрэгсэхгүй болгосон. М.Т-ээс 21,475,000 төгрөгийг гаргуулж З.П-д олгосон. - **Үндэслэл**: Иргэний хуулийн 56.1.4, 56.5, 106.1-д зааснаар З.П, М.Т нарын хэлцэл нь үнэн санаанаасаа бус, хөнгөмсгөөр хандсан хэлцэл тул хүчин төгөлдөр бус. ### ⚖️ ХЯНАЛТЫН ШАТ - **Өдөр**: 2024-12-05, **Дугаар**: 001/ШХТ2024/01587 - **Гомдлол гаргагч**: Нэхэмжлэгчийн өмгөөлөгч Д.А - **Гомдлолын шалтгаан**: Давж заалдах шатны шүүх нотлох баримтыг үнэлээгүй, хуулийг буруу хэрэглэж, нэхэмжлэлийн шаардлагаас давсан шийдвэр гаргасан. - **Шийдвэр**: Давж заалдах шатны шүүхийн магадлалын Тогтоох хэсгийн 1, анхан шатны шүүхийн шийдвэрийн Тогтоох хэсгийн 1, 2 дахь заалтыг өөрчилж, бусад заалтыг хэвээр үлдээсэн. ### 📚 ҮНДЭСЛЭЛ - Хоёр шатны шүүх хэрэгт авагдсан баримтын хүрээнд ач холбогдол бүхий үйл баримтыг адил тогтоосон боловч тэдгээрт суурилан хийсэн дүгнэлт ялгаатай байна. - Анхан шатны шүүх З.П, М.Т нарын хооронд байгуулсан худалдах-худалдан авах гэрээ болон З.П, Т.А нарын хооронд байгуулсан хөрөнгө оруулалтын зээлийн гэрээний уялдаа хамаарлын талаар зөв дүгнэлт хийж чадаагүй. - Давж заалдах шатны шүүх зохигчийн хооронд байгуулсан худалдах-худалдан авах гэрээний хэрэгжилтэд нэхэмжлэгч З.П ба хариуцагчийн хүү Т.Аын хооронд үүссэн хөрөнгө оруулалтын гэрээний харилцаа нөлөөлсөн болохыг зөв тодорхойлсон. - Зохигчийн хооронд байгуулсан худалдах-худалдан авах гэрээг хүчин төгөлдөр гэж үзсэн анхан шатны шүүхийн дүгнэлт үндэстэй. Тухайн үед талууд хэлцлийн агуулга, сэдэлт, хүсэл зориг, үр дагаврын тухайд алдаа гаргаагүй. - Нэхэмжлэгч З.П нь орон сууцны үнийг бүрэн төлсөн гэж 50,000,000 төгрөгийг хариуцагч М.Т-ийн хүү Т.А-ын дансанд шилжүүлсэн гүйлгээг үндэслэн маргасан. Гэвч Т.А нь уг мөнгийг хөрөнгө оруулалтын зорилгоор авсан бөгөөд З.П-д 28,625,000 төгрөгийг буцаан шилжүүлсэн байдаг. - М.Т нь хүү Т.А-ын үйл ажиллагаатай энэ гэрээг холбож ойлгоогүй, орон сууцны үнийг хүлээж аваагүй тул худалдах-худалдан авах гэрээний төлбөрт тооцохыг хүлээн зөвшөөрөх боломжгүй. - Иймд худалдах-худалдан авах гэрээ хүчин төгөлдөр боловч худалдан авагч нь гэрээний үнэ 50,000,000 төгрөгийг шилжүүлэх үүргээ биелүүлээгүй. - Иргэний хуулийн 225.1, 226.1.1-д заасны дагуу худалдагч М.Т гэрээнээс татгалзах эрхтэй. - Иргэний хуулийн 205.1-д заасны дагуу гэрээнээс татгалзсан бол талууд гэрээний гүйцэтгэлийг биет байдлаар нь харилцан буцааж өгөх үүрэгтэй. З.П орон сууцны өмчлөх эрхийг М.Т-д буцаан шилжүүлэх нь зүйтэй. - Давж заалдах шатны шүүх М.Т-ээс 21,475,000 төгрөгийг гаргуулж З.П-д олгохоор шийдвэрлэсэн нь нэхэмжлэлийн шаардлагад тусгагдаагүй боловч гомдол гаргагчийн эрх ашгийг дордуулахгүй зарчмын хүрээнд хэвээр үлдээсэн.

ХЭРГИЙН ТАНИЛЦУУЛГА: Нэхэмжлэгч нь хариуцагчтай байгуулсан үл хөдлөх хөрөнгө худалдах, худалдан авах гэрээг хүчин төгөлдөр бус болохыг тогтоолгож, улмаар төлбөр гаргуулахээр нэхэмжилсэн. Хариуцагч нь гэрээг хүчин төгөлдөр гэж үзэж, нэхэмжлэлийг эс зөвшөөрч маргажээ. АНХАН ШАТ: Анхан шатны шүүх нь нэхэмжлэгчийн зарим шаардлагыг хангаж, хариуцагчаас тодорхой хэмжээний төлбөр гаргуулж, бусад шаардлагыг нь татгалзсан гэж үзэн шийдвэрлэжээ. ДАВЖ ЗААЛДАХ ШАТ: Хариуцагч нь анхан шатны шүүхийн шийдвэрийг бүхэлд нь эс зөвшөөрч, гэрээ хүчин төгөлдөр болох, хөрөнгийг захиран зарцуулах эрхтэй байсан гэж давж заалдсан. Нэхэмжлэгч нь гэрээг дүр үзүүлэн хийсэн, хүчин төгөлдөр бус хэлцэл байсан гэж анхан шатны шийдвэрийг хэвээр үлдээхийг хүссэн. ҮНДЭСЛЭЛ: Давж заалдах шатны шүүх нь анхан шатны шүүхээс гэрээний хүчин төгөлдөр эсэхэд дүгнэлт хийгээгүй, хэргийн үйл баримтыг бүрэн тогтоогоогүй, хуулийг буруу хэрэглэсэн гэж үзэн анхан шатны шүүхийн шийдвэрийг хүчингүй болгож, хэргийг дахин хэлэлцүүлэхээр анхан шатны шүүхэд буцаасан.

### 📄 ХЭРГИЙН ТОВЧ ТАНИЛЦУУЛГА - **Үйл явдал**: Нэхэмжлэгч Э.С нь хариуцагч Н.Б-д 2016 оны 01 дүгээр сарын 26-ны өдөр 50,000,000 төгрөгийг 3 сарын хугацаатай, сарын 4 хувийн хүүтэй зээлдүүлсэн боловч хугацаандаа төлөгдөөгүй тул үндсэн зээл, хүү, алданги нийт 84,000,000 төгрөгийг гаргуулахаар нэхэмжилжээ. Хариуцагч Н.Б нь зээлийн төлбөрт 10 гаруй сая төгрөг төлсөн гэж нэхэмжлэлийг эсэргүүцэж, зээлийн үүргийн барьцаа болгон байгуулсан үл хөдлөх хөрөнгө худалдах-худалдан авах гэрээг хүчин төгөлдөр бус болохыг тогтоолгохоор сөрөг нэхэмжлэл гаргасан. - **Нэхэмжлэгч**: Зээлийн гэрээний үндсэн үүрэг 50,000,000 төгрөг, зээлийн хүү 6,000,000 төгрөг, алданги 28,000,000 төгрөг, нийт 84,000,000 төгрөгийг хариуцагчаас гаргуулах. - **Хариуцагч**: Нэхэмжлэлийг хүлээн зөвшөөрөхгүй. 2016 оны 05 дугаар сарын 05-ны өдрийн үл хөдлөх хөрөнгө худалдах-худалдан авах гэрээг хүчин төгөлдөр бус болохыг тогтоолгох. ### 🏛️ АНХАН ШАТ - **Өдөр**: 2018-01-15, **Дугаар**: 182/ШШ2018/00096 - **Шийдвэр**: Нэхэмжлэлийн шаардлагаас 75,000,000 төгрөгийг хангаж, сөрөг нэхэмжлэлийн шаардлагыг бүхэлд нь хангасан. - **Үндэслэл**: Иргэний хуулийн 281.1, 232.4-т зааснаар зээлийн гэрээний үүрэгт 50,000,000 төгрөг, алдангид 25,000,000 төгрөг гаргуулсан. Иргэний хуулийн 56.1.2-т зааснаар үл хөдлөх хөрөнгө худалдах-худалдан авах гэрээг хүчин төгөлдөр бус гэж тогтоосон. ### 🔁 ДАВЖ ЗААЛДАХ ШАТ - **Өдөр**: 2018-03-19, **Дугаар**: 721 - **Гомдлол гаргагч**: Хариуцагч - **Гомдлолын шалтгаан**: Анхан шатны шүүхийн шийдвэрийг хэвээр үлдээсэн. - **Шийдвэр**: Анхан шатны шүүхийн шийдвэрийг хэвээр үлдээсэн. - **Үндэслэл**: Иргэний хэрэг шүүхэд хянан шийдвэрлэх тухай хуулийн 162.4. ### ⚖️ ХЯНАЛТЫН ШАТ - **Өдөр**: 2018-06-11, **Дугаар**: 00481 - **Гомдлол гаргагч**: Хариуцагч - **Гомдлолын шалтгаан**: Зээлийн төлбөрт 4,000,000 төгрөг төлсөн болохыг нотлох баримтаар тогтоогдсон байхад шүүх хасч тооцоогүй, 75,000,000 төгрөгийг 72,000,000 төгрөг болгон өөрчлөх. - **Шийдвэр**: Анхан болон давж заалдах шатны шүүхийн шийдвэр, магадлалыг хэвээр үлдээж, хариуцагчийн гомдлыг хангахгүй орхисон. ### 📚 ҮНДЭСЛЭЛ - Анхан болон давж заалдах шатны шүүх зохигчийн хоорондох зээлийн гэрээний маргааныг хэрэгт авагдсан нотлох баримтад тулгуурлан Иргэний хуулийн холбогдох зохицуулалтын дагуу үндэслэл бүхий хянан шийдвэрлэсэн. - Хариуцагч Н.Б-г зээлийн төлбөрөөс 10 гаруй сая төгрөг төлсөн гэх тайлбараа баримтаар нотлоогүй нь Иргэний хэрэг шүүхэд хянан шийдвэрлэх тухай хуулийн 25.2.2, 38.1, 40.1, 40.2-т нийцсэн. - Нэхэмжлэгч тал Н.Б-г зээлийн төлбөрт 2,000,000 төгрөг төлсөн гэж тайлбарласныг шүүх хүлээн авч, төлбөрөөс хасч тооцсон нь зөв. Хариуцагч бэлнээр 2,000,000, дансаар 2,000,000 төгрөг төлснөө нотлоогүй. - Хоёр шатны шүүх зээлийн гэрээний хугацааг Иргэний хуулийн 198.1, 198.2-т зааснаар тайлбарлан, 1 сар гэж үзсэн нь зөв. - Талуудын хооронд байгуулсан үл хөдлөх эд хөрөнгө худалдах-худалдан авах гэрээг дүр үзүүлсэн хуурамч, хүчин төгөлдөр бус хэлцэл гэж үзэж, сөрөг нэхэмжлэлийг хангасан нь Иргэний хуулийн 56.1.2-т нийцсэн. - Шүүх хариуцагчаас зээлийн гэрээний үүрэгт 50,000,000 төгрөг, алдангид 25,000,000 төгрөг, нийт 75,000,000 төгрөг гаргуулсан нь Иргэний хуулийн 281.1, 232.4-т заасан зохицуулалтыг зөрчөөгүй. - Шүүх Иргэний хуулийн холбогдох зохицуулалтыг зөв тайлбарлан хэрэглэж, хэрэг хянан шийдвэрлэх ажиллагааг хуульд заасан журмын дагуу явуулсан.