Говь-Алтай аймгийн Эрүү, Иргэний хэргийн давж заалдах шатны шүүхийн Магадлал

Үйл явдал

Хамтран ажиллах гэрээний үүргээ биелүүлээгүй, ашиг болон барааны үнийн үлдэгдлийг хуваарилах маргаан. Нэхэмжлэгч нь хариуцагч нартай хамтран ашиг олох зорилгоор цагаан идээ худалдан авч, тээвэрлэн борлуулахаар тохиролцсон байна. Гэвч борлуулалтын явцад мөнгөн хөрөнгө шилжүүлэх үйл ажиллагаа зогссон бөгөөд барааны үнийн үлдэгдэл болон хүүг гаргуулж өгөхгүй байгаа тул маргаан үүссэн байна.

Талуудын байр суурь

• Нэхэмжлэгч: Хариуцагч нараас цагаан идээний үнийн үлдэгдэл болон хүүг гаргуулна гэж шаардсан байна.
• Хариуцагч: Барааг үндсэн үнээр нь зарж тооцоо хийсэн тул нэмэлт мөнгө өгөх үүрэггүй, мөн нэхэмжлэлийн шаардлага болон барааны хэмжээ, үнийн дүн нотлогдохгүй байна гэж маргасан.

Шатуудын шийдвэр

Анхан шатны шүүх нэхэмжлэлийн шаардлагыг хэсэгчлэн хангаж, хариуцагч Н.Н-с ойролцоогоор 5 сая төгрөгийн үлдэгдэл болон хүүг гаргуулж, хариуцагч Д.Ц-д холбогдох хэсгийг хэрэгсэхгүй болгосон. Давж заалдах шатны шүүх анхан шатны шийдвэрийг хэвээр үлдээсэн. Учир нь нэхэмжлэгч тал мөнгөн хөрөнгийн талаарх тайлбараа нотолсон боловч хариуцагч тал үлдэгдэл бараа, төлбөр тооцоог няцаах нотлох баримт ирүүлж чадаагүй тул хариуцагч тал няцаан үгүйсгэх үүргээ биелүүлээгүй гэж үзсэн. Мөн талуудын харилцаа нь зээлийн гэрээний шинжтэй биш, харин хамтран ажиллах гэрээний шинжтэй байсан тул гэрээнд алданги хэрэглэх талаар бичгээр тохиролцоогүй байгаа нь хүү шаардах эрхгүй байх үндэслэл болсон.

Хууль зүйн гол дүгнэлт

• Ашиг олох зорилгоор хоёр этгээд хамтран ажиллахаар хүсэл зоригоо илэрхийлж, нэг нь хөрөнгө, нөгөө нь үйлчилгээ үзүүлсэн тохиолдолд хамтран ажиллах гэрээ байгуулсан гэж үзнэ (Иргэний хууль 476.1, 477.2).
• Хамтран ажиллах гэрээ дуусгавар болсны дараа үлдэх хөрөнгийг хуваарилах ёстой бөгөөд хариуцагч тал үлдэгдэл бараа, ашгийн тооцоог няцаах нотлох баримт ирүүлээгүй бол нэхэмжлэлийн шаардлагыг няцааж чадахгүй (Иргэний хууль 480.3).
• Нэхэмжлэгч тал нэхэмжлэлийн шаардлага, тооцоог нотолсон тул хариуцагч тал няцаан үгүйсгэж нотолж чадаагүй бол нотогдсон гэж үзнэ (Иргэний хэрэг шүүхэд хянан шийдвэрлэх тухай хууль 25.2).