Говь-Алтай аймаг дахь сум дундын анхан шатны шүүх /Иргэний хэрэг/ийн Шийдвэр

Үйл явдал

Хамтран ажиллах гэрээ — бараа бүтээгдэхүүн зарах үлдэгдэл болон ашиг хуваарилах маргаан. Нэхэмжлэгч нь хариуцагч нартай хамтран цагаан идээ худалдан авч, ашиг олох зорилгоор тээвэрлэн зарж борлуулахаар тохиролцсон байна. Гэвч барааг зарж дуусгасны дараа нэхэмжлэгч нь барааны үнийн үлдэгдэл болон хүүг гаргуулж өгөхийг шаардсан боловч хариуцагч тал үүнийг няцаасан тул маргаан үүссэн байна.

Талуудын байр суурь

• Нэхэмжлэгч: Хариуцагч нараас цагаан идээний үнийн үлдэгдэл болон хүүг гаргуулна гэж шаардсан байна.
• Хариуцагч: Барааг үндсэн үнээр нь зарж, тооцоогоо хийж байсан тул нэмэлт мөнгө өгөх үүрэггүй, мөн нэхэмжлэлийн шаардлага болон барааны хэмжээ, үнийн дүн нотлогдохгүй байна гэж маргасан.

Шийдвэр ба үндэслэл

Шүүх нэхэмжлэлийн шаардлагыг хэсэгчлэн хангаж, хариуцагч Н.Н-с ойролцоогоор 5 сая төгрөгийн үлдэгдэл болон хүүг гаргуулж, хариуцагч Д.Ц-д холбогдох хэсгийг хэрэгсэхгүй болгож шийдвэрлэв.

• Талууд ашиг олох зорилгоор хамтран ажиллахаар тохиролцсон, нэг тал нь мөнгөн хөрөнгө гаргаж, нөгөө тал нь тээвэрлэлт, борлуулалтын үйл ажиллагааг гүйцэтгэсэн тул талуудын хооронд хамтран ажиллах гэрээний харилцаа үүссэн гэж үзсэн (Иргэний хууль 476.1).
• Хариуцагч Н.Н нь нэхэмжлэгчийн гаргасан мөнгөн хөрөнгийн талаарх тайлбарыг няцааж, цагаан идээний үлдэгдэл болон тооцоог нотлох баримт ирүүлээгүй тул хариуцагч татгалзлаа нотлох үүргээ хэрэгжүүлээгүй, нэхэмжлэлийн шаардлагыг няцааж чадаагүй гэж дүгнэв (Иргэний хэрэг шүүхэд хянан шийдвэрлэх тухай хууль 25.2).
• Талуудын харилцаа нь зээлийн гэрээний шинжтэй биш, харин хамтран ажиллах гэрээний шинжтэй байсан тул хүү шаардах эрхгүй, учир нь гэрээ байгуулах үед үүргийн гүйцэтгэлийн алданги хэрэглэх талаар бичгээр тохиролцоогүй байна.
• Хариуцагч Д.Ц нь гэрээний харилцааны оролцогч биш, ямар нэгэн үүрэг хүлээгээгүй тул түүнд холбогдох хэсгийг хэрэгсэхгүй болгосон.

Хууль зүйн гол дүгнэлт

• Ашиг олох зорилгоор хоёр этгээд хамтран ажиллахаар хүсэл зоригоо илэрхийлж, нэг нь хөрөнгө, нөгөө нь үйлчилгээ үзүүлсэн тохиолдолд хамтран ажиллах гэрээ байгуулсан гэж үзнэ (Иргэний хууль 476.1, 477.2).
• Гэрээ дуусгавар болсны дараа үлдэх хөрөнгийг хуваарилах үүрэгтэй бөгөөд хариуцагч тал үлдэгдэл бараа, ашиг, төлбөр тооцоог няцаах нотлох баримт ирүүлээгүй бол нэхэмжлэлийн шаардлагыг няцааж чадахгүй (Иргэний хууль 480.3).
• Нэхэмжлэгч тал нэхэмжлэлийн шаардлага, тооцоог нотолсон тул хариуцагч тал няцаан үгүйсгэж нотолж чадаагүй бол нотогдсон гэж үзнэ (Иргэний хэрэг шүүхэд хянан шийдвэрлэх тухай хууль 25.2).