Хөвсгөл аймгийн Эрүү, Иргэний хэргийн давж заалдах шатны шүүхийн Магадлал

Үйл явдал

Тээврийн хэрэгсэл худалдах-худалдан авах гэрээний хүрээнд өгсөн урьдчилгаа төлбөрийг буцаан авах маргаан. Нэхэмжлэгч нь тээврийн хэрэгсэл худалдан авах зорилгоор хариуцагч нарт ойролцоогоор 13 сая төгрөгийн урьдчилгаа төлбөр өгсөн боловч худалдан авах ажиллагаа амжилтгүй болж, тээврийн хэрэгсэл нь өөр этгээдийн эзэмшилд очсон тул мөнгийг буцаан авах шаардлага гаргасан.

Талуудын байр суурь

• Нэхэмжлэгч: Тээврийн хэрэгсэл худалдан авах тохиролцоо хийж мөнгө өгсөн тул худалдах-худалдан авах гэрээ байгуулсан гэж үзэж, урьдчилгаа төлбөр болсон мөнгийг буцаан авах шаардлагатай гэж үзэж байна.
• Хариуцагч: Тээврийн хэрэгсэл худалдах-худалдан авах гэрээ байгуулсангүй, зөвхөн зуучлагч байсан тул мөнгийг буцаан төлөх үүрэг хүлээхгүй гэж үзэж байна. Мөн эд хөрөнгийн эзэмшигч өөр компани тул хариуцагч нар төлөх үүрэггүй гэж маргажээ.

Шатуудын шийдвэр

Анхан шатны шүүх нэхэмжлэлийн шаардлагыг хангаж шийдвэрлэсэн бол давж заалдах шатны шүүх анхан шатны шийдвэрийг хэвээр үлдээв. Учир нь хариуцагч нар нь тээврийн хэрэгсэлтэй холбогдох гэрээ, хэлцэл хийх эрх бүхий этгээд болох нь баримтаар тогтоогдоогүй, мөн хариуцагч нар өөрсдийн татгалзсан тайлбараа холбогдох баримтаар нотлох үүргээ биелүүлж чадаагүй тул нэхэмжлэгч мөнгийг буцаан шаардах эрхтэй гэж дүгнэв.

Хууль зүйн гол дүгнэлт

• Тээврийн хэрэгсэл худалдан авах зорилгоор мөнгө шилжүүлсэн боловч гэрээний үүрэг биелэгдээгүй тул хөрөнгө олж авсан этгээд болон үүрэг гүйцэтгэгч хооронд үүрэг үүсээгүй эсхүл хүчин төгөлдөр бус болсон тохиолдолд хөрөнгө шилжүүлсэн этгээд уг хөрөнгийг буцаан шаардах эрхтэй (Иргэний хууль 492.1.1).
• Өмчлөгч зөвшөөрөл, итгэмжлэл олгоогүй тохиолдолд өмчлөгч биш этгээд бусадтай эд хөрөнгөтэй холбогдох аливаа гэрээ, хэлцлийг хийх эрхгүй тул хариуцагч нар эд хөрөнгийн эзэмшигч компанитай холбоотой тайлбараа нотлохгүй бол хариуцагч нар төлөх үүрэгтэй (Иргэний хууль 101.1).
• Зохигч нь өөрийн шаардлага болон татгалзсан үндэслэлийн талаарх нотлох баримтаа өөрөө гаргаж өгөх, цуглуулах үүрэг хүлээх ёстой тул хариуцагч нар татгалзлаа нотлох баримт гаргаж ирүүлээгүй нь тэднийг төлөх үүргээс чөлөөлөх үндэслэл болохгүй (Иргэний хэрэг шүүхэд хянан шийдвэрлэх тухай хууль 25.2.2, 38.1).