Хөвсгөл аймаг дахь сум дундын анхан шатны шүүх /Иргэний хэрэг/ийн Шийдвэр

Үйл явдал

Худалдах-худалдан авах гэрээ — тээврийн хэрэгслийн урьдчилгаа төлбөр буцаан авах маргаан. Нэхэмжлэгч нь тээврийн хэрэгсэл худалдан авах зорилгоор хариуцагч нарт ойролцоогоор 13 сая төгрөгийн урьдчилгаа төлбөр өгсөн боловч худалдан авах ажиллагаа амжилтгүй болж, тээврийн хэрэгсэл нь өөр этгээдийн эзэмшилд очсон тул өгсөн мөнгийг буцаан авах шаардлага гаргасан.

Талуудын байр суурь

• Нэхэмжлэгч: Тээврийн хэрэгсэл худалдан авах гэрээ байгуулсан гэж үзэж байгаа тул урьдчилгаа төлбөр болсон мөнгийг буцаан гаргуулах шаардлагатай гэж үзэж байна.
• Хариуцагч: Тээврийн хэрэгсэл худалдах-худалдан авах гэрээ байгуулсангүй, зөвхөн зуучлагч байсан тул мөнгийг буцаан төлөх үүрэг хүлээхгүй гэж үзэж байна.

Шийдвэр ба үндэслэл

Шүүх нэхэмжлэлийн шаардлагыг хангаж шийдвэрлэв. Хариуцагч нар нэхэмжлэгчээс тээврийн хэрэгсэл худалдан авах урьдчилгаа төлбөр болгон ойролцоогоор 13 сая төгрөгийг авсан нь баримтаар тогтоогдсон тул хариуцагч нар энэхүү мөнгийг үндэслэлгүйгээр хөрөнгөжсөн гэж үзнэ. Хариуцагч нар нь зуучлагч байсан гэх тайлбараа Иргэний хэрэг шүүхэд хянан шийдвэрлэх тухай хуулийн 25.2.2, 38.1-д заасны дагуу баримтаар нотлох үүргээ биелүүлж, зуучлалын гэрээ байгуулсан болохыг нотлохын тулд хариу хөлс, шанг өөртөө гаргуулахаар тохиролцсон баримт гаргаж ирж чадаагүй тул тэдний тайлбар нь гэрээний шинжийг үгүйсгэх үндэслэл болохгүй гэж дүгнэв. Нэхэмжлэгч нь мөнгийг буцаан авах нөхцөлгүйгээр, бусдаас тээврийн хэрэгсэл худалдан авах зорилгоор урьдчилгаа төлбөр өгсөн боловч хүсэл зориг нь биелэгдээгүй тул мөнгийг буцаан гаргуулах эрхтэй байна (Иргэний хууль 492.1.1).

Хууль зүйн гол дүгнэлт

• Талуудын хооронд төлбөрийн үүрэг хүлээсэн тохиролцоо байсан боловч тээврийн хэрэгсэл нь худалдан авах зорилгоор хүргэгдээгүй тул өгсөн урьдчилгаа төлбөрийг буцаан авах үндэслэлтэй (Иргэний хууль 492.1.1).
• Гэрээний шинжийг нотлохын тулд талууд харилцангийн үр ашга буюу хариу хөлс, шанг авах талаар тохиролцсон байх ёстой бөгөөд баримтгүй тайлбар нь гэрээний шинжийг үгүйсгэх үндэслэл болохгүй (Иргэний хэрэг шүүхэд хянан шийдвэрлэх тухай хууль 25.2.2, 38.1).
• Хариуцагч нар мөнгийг бусдад дамжуулсан гэх тайлбар нь өөрсдийн төлөх үүргээс чөлөөлөх үндэслэл болохгүй, учир нь нэхэмжлэгчтэй харилцан төлбөрийн үүрэг хүлээсэн баримт байхгүй тул хариуцагч нар үндэслэлгүйгээр хөрөнгөжсөн гэж үзнэ.