Сүхбаатар аймгийн Эрүү, Иргэний хэргийн давж заалдах шатны шүүхийн Магадлал

Үйл явдал

Түрээсийн гэрээний үүрэг биелүүлээгүйгээс үүдэлтэй хохирлыг давагдашгүй хүчин зүйл болох зудтай холбон хамааралтай эсэх, эрсдэлийг хэн хариуцах тухай маргаан үүсэв. Нэхэмжлэгч нь түрээслүүлсэн 300 толгой малын үнэ болон ноолуурын үнийг гаргуулж өгөхийг шаардсан бол хариуцагч нь цас зуд, байгалийн гамшигт үзэгдэл гарсан тул түрээсийн үүргээс чөлөөлөгдөх ёстой гэж үзсэн.

Талуудын байр суурь

• Нэхэмжлэгч: Гэрээний дагуу түрээслүүлсэн мал болон ноолуурын үнэ цэнийг зах зээлийн ханшаар үнэлүүлэн гаргуулна гэж үзэж байна.
• Хариуцагч: Цаг агаарын хүнд нөхцөл байдал, цас зуд болсноос мал хорогдсон тул гэнэтийн давагдашгүй хүчний шинжтэй нөхцөл байдал үүссэн гэж үзэж байна.

Шатуудын шийдвэр

Анхан шатны шүүх хариуцагчийг хохирлын бүрэн хэмжээг төлөх үүрэг хүлээлгэсэн бол давж заалдах шатны шүүх анхан шатны шийдвэрт өөрчлөлт оруулж, хариуцагчийн хариуцлагыг хязгаарлан, хохирлын 60 хувийг гаргуулж олгох шийдвэр гаргав. Учир нь зуд болсныг давагдашгүй хүчин зүйл гэж үзэх боловч гэрээний талууд эрсдэлийг хуваарилаагүй, мөн зуд болох магадлалтай байсныг мэдэх боломжтой байсан тул малаа өвс тэжээлээр хангах, сэргийлэх арга хэмжээ авах үүргээ хангалттай биелүүлээгүй нь хариуцагчийн хайнга хариуцлагагүй байдал гэж үзсэн тул хохирлын зарим хэсгийг хариуцагчид ногдуулсан.

Хууль зүйн гол дүгнэлт

• Гэрээнд эрсдэлийг тусгайлан хуваарилаагүй бол гэнэтийн давагдашгүй хүчний шинжтэй нөхцөл байдлын улмаас өмчлөлийн зүйл, түүний үр төл устсан эрсдэлийг өмчлөгч хариуцах зарчим мөрдөгдөнө (Иргэний хууль 101.7).
• Давагдашгүй хүчин зүйл гэдэг нь хүний хүсэл зоригоос гадуурх, урьдчилан таамаглах боломжгүй нөхцөл байдал байх ёстой тул зуд болох магадлалтай үед сэргийлэх арга хэмжээ авах боломжтой байсан бол түүнийг бүрэн давагдашгүй хүчин гэж үзэх үндэслэлгүй (Иргэний хууль 221.2).
• Түрээсийн гэрээний харилцаанд эд хөрөнгийг хөлслөх гэрээний журам мөрдөгдөх тул гэрээ дуусгавар болоход эд хөрөнгийг бүрэн бүтэн буцааж өгөх үүрэг хүлээдэг (Иргэний хууль 318.5, 289.1.5).