Сүхбаатар аймаг дахь сум дундын анхан шатны шүүх /Иргэний хэрэг/ийн Шийдвэр

Үйл явдал

Түрээсийн гэрээ — түрээсийн эд хөрөнгийг бүрэн бүтэн буцааж өгөх үүрэг. Нэхэмжлэгч нь хариуцагчид 300 толгой бог малыг түрээслэж өгсөн бөгөөд гэрээний хугацаа дуусахад үлдэгдэл мал болон ноолуурыг хүлээн авах ёстой байсан. Хариуцагч нь цас зуд, мал хорогдсон гэх шалтгаанаар мал бүрэн буцааж өгч чадаагүй тул нэхэмжлэгч малын үнэ болон ноолуурын үнийг нэхэмжилсэн.

Талуудын байр суурь

• Нэхэмжлэгч: Түрээсийн гэрээний дагуу үлдэгдэл 150 толгой мал болон ноолуурын үнийг зах зээлийн ханшаар үнэлүүлэн гаргуулна гэж үзэж байна.
• Хариуцагч: Цаг агаарын хүнд нөхцөл байдал, цас зуд болсноос мал үхэж хорогдсон тул түрээсийн гэрээний үүргээс чөлөөлөгдөх ёстой гэж үзэж байна.

Шийдвэр ба үндэслэл

Шүүх нэхэмжлэлийн шаардлагын үндсэн хэсгийг хангаж, хариуцагчаас ойролцоогоор 16 сая төгрөгийн малын үнийг гаргуулж олгох шийдвэр гаргав.

• Хариуцагч нь цас зуд, мал хорогдсон гэх шалтгаанаар түрээсийн үүргээс чөлөөлөгдөх үндэслэлгүй, учир нь талууд гэрээгээр мал хорогдох эрсдэлийн талаар тусгайлан тохиролцоогүй бөгөөд Иргэний хууль 319.2-т зааснаар талууд өөрөөр тохиролцоогүй бол энэ нь үүргээс чөлөөлөх үндэслэл болохгүй тул хариуцагч гэрээний үүргээ биелүүлэх ёстой.
• Түрээсийн гэрээний хугацаа дуусахад эд хөрөнгийг хөлслүүлэгчид бүрэн бүтэн буцааж өгөх ёстой тул хариуцагч түрээслүүлсэн 150 толгой малын үнийг нэхэмжлэгчид төлөх үүрэгтэй (Иргэний хууль 289.1.5, 318.5).
• Нэхэмжлэгчийн ноолуур болон үнэлгээний зардлын нэхэмжлэл нь баримтлагдсан үнэлгээний тайланд тусгагдаагүй тул хэрэгсэхгүй болгосон.

Хууль зүйн гол дүгнэлт

• Түрээсийн гэрээний харилцаанд эд хөрөнгийг хөлслөх гэрээний журам мөн адил үйлчилдэг тул гэрээ дуусгавар болоход эд хөрөнгийг бүрэн бүтэн буцааж өгөх үүрэг хүлээдэг (Иргэний хууль 318.5, 289.1.5).
• Гэрээнд тусгайлан заагаагүй бол цаг агаарын нөхцөл байдал нь түрээслэгчийн эд хөрөнгийг хариуцах үүргээс чөлөөлөх үндэслэл болохгүй (Иргэний хууль 319.2).
• Түрээсийн гэрээний үүрэг нь хүчин төгөлдөр байсан тул нэхэмжлэгч нь гэрээний дагуу эд хөрөнгийн үнэ цэнийг нэхэмжлэх эрхтэй (Иргэний хууль 318.1).