Тогтоол №28023

ХЭРГИЙН ТАНИЛЦУУЛГА: Нэхэмжлэгч орон сууцны хамтран өмчлөгчөөр тогтоолгох, орон сууцанд оруулсан хөрөнгийг тогтоолгох шаардлага гаргасан. Хариуцагч хамтын амьдралын үед худалдан авсан орон сууц нь зөвхөн өөрийн хөрөнгө бөгөөд нэхэмжлэгчийн нэхэмжлэлийг бүхэлд нь эсэргүүцсэн. АНХАН ШАТ: Иргэний хуулийн 108 дугаар зүйлийн 108.1-д заасныг үндэслэн нэхэмжлэгчийг орон сууцны хамтран өмчлөгчөөр тогтоож, хариуцагч, нэхэмжлэгч тус тусад нь оруулсан хөрөнгийг тогтоосон. ДАВЖ ЗААЛДАХ ШАТ: Хариуцагч анхан шатны шүүхийн шийдвэрийг эс зөвшөөрч, орон сууцыг дангаар худалдан авсан, зээл авсан мөнгөө буцаан төлсөн гэх үндэслэлээр гомдол гаргасан. Нэхэмжлэгч тал зээлийн харилцаа үүсээгүй, нэхэмжлэлийн шаардлагыг хэвээр үлдээхийг хүссэн. ҮНДЭСЛЭЛ: Хоёр талын тайлбарт хамтын амьдрал, хөрөнгө худалдан авалт, зээл авалт зэрэгтэй холбоотой мэдээлэл байгаа боловч, зээлийн харилцаа үүссэн нь тогтоогдоогүй. Нэхэмжлэгчийн цалингийн зээл авч, улмаар орон сууц худалдан авахад оруулсан нь тогтоогдсон. Орон сууцны нийт үнийн дийлэнх хэсгийг нэхэмжлэгч, хариуцагч нар хамтран гаргасан нь тогтоогдож, хамтын өмчлөх хууль зүйн үндэслэлтэй гэж үзэн анхан шатны шүүхийн шийдвэрийг хэвээр үлдээсэн.

ХЭРГИЙН ТАНИЛЦУУЛГА: Хамтран амьдарч байсан хоёр иргэний хооронд орон сууц болон автомашины өмчлөл, хөрөнгө оруулалтын талаарх маргааныг шийдвэрлэх. Нэхэмжлэгч нь орон сууцны хамтран өмчлөгчөөр тогтоолгож, оруулсан хөрөнгөө тооцуулах, хариуцагчаас тодорхой мөнгийг гаргуулах шаардлага гаргасан. Хариуцагч нь хамтран өмчлөх хууль зүйн үндэслэлгүй, зээлийн харилцаа үүссэн гэж маргасан. АНХАН ШАТ: Шүүх нь Иргэний хуулийн 108 дугаар зүйлийн 108.1-д заасныг баримтлан, орон сууцыг нэхэмжлэгчийн хамтран өмчлөхөөр тогтоож, хариуцагч болон нэхэмжлэгчийн оруулсан хөрөнгийг тус тусад нь тогтоосон. Мөн улсын тэмдэгтийн хураамжийн зардлыг хариуцагчаас гаргуулахаар шийдвэрлэсэн. ҮНДЭСЛЭЛ: Талуудын хамтын амьдралын хугацаанд хамтын хэрэгцээнд мөнгө зарцуулж, хөдөлмөрийн үр шимээр хөрөнгө бий болгосон нь нотлох баримтаар тогтоогдсон. Орон сууц худалдан авахад оруулсан хөрөнгийг Иргэний хуулийн 108 дугаар зүйлийн 108.5-д заасныг удирдлага болгон хувь тэнцүүлэн тогтоож, хамтын өмчлөлийг хүлээн зөвшөөрсөн. Хариуцагчийн тайлбарласан зээлийн харилцаа нь нотлох баримтаар тогтоогдоогүй.

ХЭРГИЙН ТАНИЛЦУУЛГА: Нэхэмжлэгч Б.С хариуцагч Б.А-тай хамтран амьдарч байхдаа орон сууц худалдан авсан. Хариуцагч орон сууцыг нэхэмжлэгчийн зөвшөөрөлгүйгээр зарсан бөгөөд нэхэмжлэгчид 15,000,000 төгрөг өгсөн. Нэхэмжлэгч орон сууцыг 50,000,000 төгрөгөөр зарагдсан гэж үзэн түүний хувьд ногдох 25,000,000 төгрөгөөс үлдэгдэл 10,000,000 төгрөг, мөн хамтран амьдарсан хугацаанд олсон орлогоос 2,000,000 төгрөг буюу нийт 12,000,000 төгрөг гаргуулахаар нэхэмжилжээ. Хариуцагч орон сууцыг 40,000,000 төгрөгөөр зарсан, нэхэмжлэгчид 15,000,000 төгрөг төлснөөр асуудал шийдэгдсэн, нэхэмжлэлийн бусад шаардлага үндэслэлгүй гэж маргасан. АНХАН ШАТ: Шүүх Иргэний хуулийн 108.1, 487.1-д заасныг баримтлан хариуцагчаас 10,000,000 төгрөг гаргуулж нэхэмжлэгчид олгож, нэхэмжлэлийн шаардлагаас 2,000,000 төгрөгийг хэрэгсэхгүй болгосон. ДАВЖ ЗААЛДАХ ШАТ: Хариуцагч нэхэмжлэгчээс орон сууцанд илүү мөнгө оруулсан, орон сууцыг 50,000,000 төгрөгөөр зараагүй, гэрчийн мэдүүлгийг харгалзаагүй зэрэг үндэслэлээр анхан шатны шүүхийн шийдвэрийг хүчингүй болгуулахаар гомдол гаргасан. ҮНДЭСЛЭЛ: Давж заалдах шатны шүүх анхан шатны шүүхийн шийдвэрийг хууль ёсны бөгөөд үндэслэл бүхий байна гэж үзсэн. Талууд хамтран амьдарч байхдаа нэг өрөө орон сууц худалдан авсан бөгөөд уг орон сууцыг 50,000,000 төгрөгөөр худалдсан орон сууц худалдах, худалдан авах гэрээ хэрэгт авагдсан баримтаар тогтоогдсон. Уг гэрээнд зааснаар 50,000,000 төгрөгөөр худалдагдсан тул гэр бүлийн хамтран өмчлөх дундын эд хөрөнгийн орлогыг талууд хэн нь хэдэн төгрөг төлснөөс үл хамааран адил тэнцүү хуваах эрхтэй. Гэрчийн мэдүүлэг нь гэрээг үгүйсгэх хэмжээний баримт болоогүй бөгөөд хариуцагч баримтаар няцааж чадаагүй. Талуудын гарын үсэг зурсан орон сууц худалдах, худалдан авах гэрээг Иргэний хуулийн 40.1, 43.2.1-д заасан хүсэл зоригийн илэрхийлэл бүхий бичгийн хэлцэл гэж үзсэн. Иймд анхан шатны шүүхийн шийдвэрийг хэвээр үлдээж, хариуцагчийн давж заалдах гомдлыг хангахгүй орхисон.

ХЭРГИЙН ТАНИЛЦУУЛГА: Нэхэмжлэгч нь хариуцагчтай хамтын амьдралтай байсныг тогтоолгож, хамтын амьдралын үед бий болсон эд хөрөнгийг хамтран өмчлөх, өөрт ногдох хэсгийг гаргуулах шаардлага гаргасан. АНХАН ШАТ: Х amenazas нь хамтын амьдралтай байсныг тогтоож, хариуцагчаас тодорхой хэмжээний мөнгө гаргуулах, зарим нэхэмжлэлийг хэрэгсэхгүй болгох шийдвэр гаргасан. ДАВЖ ЗААЛДАХ ШАТ: Хариуцагч нь хэрэг хянан шийдвэрлэх журмыг зөрчсөн, нотлох баримтыг буруу үнэлсэн гэж гомдол гаргасан. Нэхэмжлэгч нь хэрэгсэхгүй болгосон хэсгийг эс зөвшөөрч гомдол гаргасан. ҮНДЭСЛЭЛ: Нэхэмжлэгч, хариуцагч нарыг гэрлэлтээ батлуулэлгүй хамтын амьдралтай байсныг тогтоосон нь үндэслэлтэй. Гэрлэлтээ батлуулаагүй хамтын амьдралтай байсан тохиолдолд эд хөрөнгийн харилцааг Иргэний хуулийн 119, 487 дугаар зүйлээр зохицуулна. Нэхэмжлэгч нь орон сууц худалдан авахад хөрөнгө оруулсан болохыг нотолж чадаагүй, хариуцагч нь орон сууц худалдан авахад өөрийн орлогоороо голлон зарцуулсан нь нотлогдсон. Нэхэмжлэгч нь хамтын амьдралын үед зарцуулсан хөрөнгөө болон хөдлөх хөрөнгийг нотлох баримтаар хангалттай нотлож чадаагүй. Хариуцагч нь нэхэмжлэгчийн оруулсан хөрөнгийг хязгаарлагдмал хэмжээнд зөвшөөрсөн. Давж заалдах шатны шүүх нь анхан шатны шүүхийн шийдвэрт өөрчлөлт оруулж, нэхэмжлэлийн зарим хэсгийг хангасан.

### 📄 ХЭРГИЙН ТОВЧ ТАНИЛЦУУЛГА - **Үйл явдал**: Нэхэмжлэгч, хариуцагч нар хамтран амьдарч байхдаа орон сууц худалдан авч, дундын өмчлөлд бүртгүүлсэн бөгөөд салсны дараа нэхэмжлэгч орон сууцны үнийн ногдох хэсэг болон зээлсэн мөнгийг шаардсан. - **Нэхэмжлэгч**: У нь хариуцагч А-аас орон сууцны зах зээлийн үнэлгээний өөрт ногдох хэсэг болон зээлсэн мөнгө нийт 96,900,000 төгрөгийг гаргуулахыг шаардсан. - **Хариуцагч**: А нь нэхэмжлэлийг эс зөвшөөрч, өөрөө урьдчилгаа төлбөрийг буцаан төлж, ипотекийн зээлийг дангаараа төлсөн тул нэхэмжлэгчийн шаардлага үндэслэлгүй, харин ч нэхэмжлэгч өөрт нь мөнгө төлөх ёстой гэж маргасан. ### 🏛️ АНХАН ШАТ - **Өдөр**: 2025-08-14, **Дугаар**: 192/ШШ2025/06299 - **Шийдвэр**: Хариуцагч А-аас 89,016,000 төгрөг гаргуулж, нэхэмжлэгч У-т олгож, нэхэмжлэлийн 7,884,000 төгрөгийг хэрэгсэхгүй болгосон. - **Үндэслэл**: Иргэний хуулийн 108.8, 281.1, 487.1-д зааснаар талууд орон сууцыг 50/50 хувиар тэнцүү өмчлөх эрхтэй бөгөөд зах зээлийн үнэлгээ, зээлийн үлдэгдэл, хариуцагчийн төлсөн мөнгийг тооцон шийдвэрлэсэн. ### 🔁 ДАВЖ ЗААЛДАХ ШАТ - **Өдөр**: 2025-11-17, **Дугаар**: 210/МА2025/01928 - **Гомдлол гаргагч**: Хариуцагч - **Гомдлолын шалтгаан**: Анхан шатны шүүхийн шийдвэрийг эс зөвшөөрсөн. - **Шийдвэр**: Анхан шатны шүүхийн шийдвэрийг хүчингүй болгож, хэргийг дахин шийдвэрлүүлэхээр анхан шатны шүүхэд буцаасан. - **Үндэслэл**: Нэхэмжлэгч ямар хэлцлийн үндсэн дээр хамтран өмчлөгчөөр бүртгүүлсэн, хариуцагч хэнээс, ямар гэрээгээр орон сууцыг худалдан авсан нь тодорхойгүй тул хэргийн үйл баримт бүрэн тогтоогдоогүй гэж үзсэн. ### ⚖️ ХЯНАЛТЫН ШАТ - **Өдөр**: 2026-04-07, **Дугаар**: 001/ШХТ2026/00426 - **Гомдлол гаргагч**: Нэхэмжлэгч - **Гомдлолын шалтгаан**: Давж заалдах шатны шүүхийн магадлал хууль хэрэглээний зөрүү үүсгэсэн, хэрэг хянан шийдвэрлэх ажиллагааны журмыг ноцтой зөрчсөн. - **Шийдвэр**: Давж заалдах шатны шүүхийн магадлалыг хүчингүй болгож, хэргийг дахин хэлэлцүүлэхээр давж заалдах шатны шүүхэд буцаасан. ### 📚 ҮНДЭСЛЭЛ - Давж заалдах шатны шүүх анхан шатны шүүхийн шийдвэрийг хүчингүй болгохдоо ИХШХШТХ-ийн 168.1.1, 167.1.5-д заасан үндэслэлийг тодорхой заагаагүй. - Анхан шатны шүүх ямар хуулийг буруу тайлбарлаж хэрэглэсэн, эсхүл хэрэг хянан шийдвэрлэх ажиллагааны ямар ноцтой зөрчил гаргасан нь магадлалд тодорхойгүй байна. - Хэрэгт цугларсан нотлох баримтыг үнэлэх асуудалтай холбогдуулан шийдвэрийг хүчингүй болгосон нь хуулийн шаардлагад нийцээгүй. - Анхан шатны шүүх хэрэг хянан шийдвэрлэх ажиллагааны ноцтой зөрчил гаргаагүй байх тул давж заалдах шатны шүүх хэрэгт цугларсан баримтад тулгуурлан хэргийг өөрөө эцэслэн шийдвэрлэх боломжтой байсан.