Тогтоол №24649

### 📄 ХЭРГИЙН ТОВЧ ТАНИЛЦУУЛГА - **Үйл явдал**: Нэхэмжлэгч нь хадам эцэг, нөхөр нарын хууль бус эзэмшлээс орон сууц чөлөөлүүлэхээр нэхэмжилсэн. Хариуцагч нь орон сууц худалдах-худалдан авах гэрээг хүчин төгөлдөр бусад тооцуулах сөрөг нэхэмжлэл гаргасан. - **Нэхэмжлэгч**: Б.Б. нь үл хөдлөх эд хөрөнгийг бусдын хууль бус эзэмшлээс албадан гаргуулах. - **Хариуцагч**: А.А., Б.Т. нар нь худалдах-худалдан авах гэрээг хүчин төгөлдөр бусад тооцуулах, үл хөдлөх хөрөнгийг буцаан авах. ### 🏛️ АНХАН ШАТ - **Өдөр**: 2023-03-31, **Дугаар**: 0/ШШ2023/00048 - **Шийдвэр**: Нэхэмжлэлийг хэрэгсэхгүй болгож, сөрөг нэхэмжлэлийг хангасан. - **Үндэслэл**: Иргэний хуулийн 106.5-д зааснаар нэхэмжлэлийг хэрэгсэхгүй болгож, Иргэний хуулийн 243.1, 56.1, 56.5-д зааснаар орон сууц худалдах-худалдан авах гэрээг хүчин төгөлдөр бусад тооцож, өмчлөх эрхийн бүртгэлийг хүчингүй болгон, үл хөдлөх хөрөнгийг А.А., Б.Т. нарт шилжүүлж, Б.Б.-аас 7,250,000 төгрөгийг А.А.-д гаргуулж олгосон. ### ⚖️ ДАВЖ ЗААЛДАХ ШҮҮХИЙН ШИЙДВЭР - **Өдөр**: 2023-06-06, **Дугаар**: 210/МА2025/00XXX - **Гомдлол гаргагч**: Нэхэмжлэгчийн өмгөөлөгч - **Гомдлолын шалтгаан**: Анхан шатны шүүх хэрэг хянан шийдвэрлэх ажиллагааны журам зөрчсөн, нотлох баримтын шаардлага хангаагүй баримтыг шүүхийн шийдвэрийн үндэслэл болгосон. - **Шийдвэр**: Анхан шатны шүүхийн шийдвэрт найруулгын өөрчлөлт оруулж, бусад заалтыг хэвээр үлдээсэн. ### 📚 ҮНДЭСЛЭЛ - Давж заалдах шатны шүүх анхан шатны шүүх хэрэг хянан шийдвэрлэх ажиллагааг хуульд заасан журмын дагуу явуулж, талууд мэтгэлцэх эрхийг бүрэн хэрэгжүүлсэн гэж дүгнэсэн. - Хэрэгт цугларсан нотлох баримтад тулгуурлан маргааны үйл баримт болон зүйлийг зөв тогтоож, Иргэний хуулийн холбогдох зохицуулалтыг зөв тайлбарлан хэрэглэсэн нь Иргэний хэрэг шүүхэд хянан шийдвэрлэх тухай хуулийн 116.2 дахь хэсэгт заасан шаардлагад нийцсэн байна. - Нэхэмжлэгч Б.Б. нь улсын бүртгэлээр тухайн үл хөдлөх эд хөрөнгийн өмчлөгч мөн боловч хариуцагчийн эзэмшлийг хууль бус гэж үзэх үндэслэл хэрэгт авагдсан баримтаар тогтоогдохгүй тул нэхэмжлэлийн шаардлагыг хэрэгсэхгүй болгосон нь Иргэний хуулийн 106.1-д нийцнэ. - Зохигчдын хооронд байгуулагдсан орон сууц худалдах-худалдан авах гэрээ нь тодорхой үр дүнд хүрэх зорилгоор бус, банкнаас ипотекийн зээл авахын тулд дүр үзүүлэн хийсэн хэлцэл болох нь хэргийн үйл баримт, зохигчдын тайлбар, гэрчүүдийн мэдүүлэг, дансны хуулгуудаар тогтоогдсон. - Иймд тус хэлцэл нь Иргэний хуулийн 56.1.2-т заасан дүр үзүүлэн хийсэн хэлцэл тул хүчин төгөлдөр бус байх хэлцэлд тооцогдоно. - Хүчин төгөлдөр бус хэлцлийн дараа хийсэн хэлцэл болгоныг хүчин төгөлдөр бус гэж үзэхгүй бөгөөд банктай хийсэн зээлийн болон барьцааны гэрээнүүд нь хүчин төгөлдөр хэлцэл гэж үзсэн. - Нотлох баримтын шаардлага хангаагүй гэх гомдлын талаар: Төрийн болон төрийн бус байгууллага, хуулийн этгээд бичмэл нотлох баримтыг өөрийн байгууллагын архивын "хуулбар үнэн" гэсэн тэмдэг дарж баталгаажуулсан нь Иргэний хэрэг шүүхэд хянан шийдвэрлэх тухай хуулийн 44.4-т нийцнэ. - Гэрчийг нүүрэлдүүлэн мэдүүлэг авсан болон тэмдэглэлийг шүүх хуралдааны нарийн бичгийн дарга хөтөлсөн нь хэрэг хянан шийдвэрлэх ажиллагааны журмыг зөрчөөгүй. - Иргэний хуулийн 56 дугаар зүйлд заасан хэлцэлүүд нь анх хийсэн үеэсээ эхлэн хүчин төгөлдөр бус байдаг тул заавал шүүхээр хүчин төгөлдөр бус гэж тогтоогдох шаардлагагүй. - Бие даасан шаардлага гаргаагүй гуравдагч этгээдийн эрх ашгийг шүүхийн шийдвэр нөлөөлөхгүй тул уг гомдлыг хангах үндэслэлгүй. - Анхан шатны шүүхээс зохигчдын хооронд үүссэн үйл баримтыг зөв тогтоож, эрх зүйн үндэслэл бүхий дүгнэлт хийсэн боловч шийдвэрийн тогтоох хэсэг агуулгын хувьд ойлгомжгүй, үг үсгийн алдаатай бичигдсэн байх тул давж заалдах шатны шүүхээс найруулга зүйн өөрчлөлт оруулсан.

### 📄 ХЭРГИЙН ТОВЧ ТАНИЛЦУУЛГА - **Үйл явдал**: А.Б нь Н.У-аас орон сууц худалдан авсан боловч Н.У нь орон сууцаа чөлөөлөхгүй, өмчлөгчийн эрхийг хохироож байна гэх үндэслэлээр нэхэмжлэл гаргасан. Хариуцагч Н.У нь орон сууцыг зээлийн барьцаанд түр шилжүүлсэн тул худалдах, худалдан авах гэрээг хүчин төгөлдөр бусд тооцуулах сөрөг нэхэмжлэл гаргасан. - **Нэхэмжлэгч**: А.Б, Орон сууц чөлөөлүүлэх - **Хариуцагч**: Н.У, Орон сууц худалдах, худалдан авах хэлцлийг хүчин төгөлдөр бусд тооцуулах ### 🏛️ АНХАН ШАТ - **Өдөр**: 2019-10-07, **Дугаар**: 102/ШШ2019/02629 - **Шийдвэр**: Нэхэмжлэлийн шаардлагыг хангаж, орон сууцыг хууль бус эзэмшлээс чөлөөлөхийг хариуцагчид даалгаж, сөрөг нэхэмжлэлийг хэрэгсэхгүй болгосон. - **Үндэслэл**: Иргэний хуулийн 106.1-д зааснаар өмчлөгч хөрөнгөө бусдын хууль бус эзэмшлээс шаардах эрхтэй. ### ⚖️ ДАВЖ ЗААЛДАХ ШҮҮХИЙН ШИЙДВЭР - **Өдөр**: 2019-12-16, **Дугаар**: 210/МА2019/00002 - **Гомдлол гаргагч**: Хариуцагч Н.У-ын итгэмжлэгдсэн төлөөлөгч - **Гомдлолын шалтгаан**: Анхан шатны шүүхийн шийдвэр нь нотлох баримтыг дутуу үнэлж, Иргэний хуулийн 56 дугаар зүйлд заасан хүчин төгөлдөр бус хэлцлийн үндэслэлийг үл тоомсорлосон. - **Шийдвэр**: Анхан шатны шүүхийн шийдвэрийг өөрчилж, нэхэмжлэлийн шаардлагыг хэрэгсэхгүй болгож, сөрөг нэхэмжлэлийг хангасан. ### 📚 ҮНДЭСЛЭЛ - Талуудын хооронд худалдах, худалдан авах гэрээний дагуу 30,000,000 төгрөгийг шилжүүлээгүй нь тогтоогдсон. - Орон сууцны өмчлөх эрхийн гэрчилгээ А.Б-ийн нэр дээр шилжсэн боловч хариуцагч гэр бүлийн хамт уг байранд амьдарч байгаа. - Талуудын хүсэл зоригийн илэрхийлэл, үр дагаврыг харьцуулахад "Алтан эг" ББСБ болон "Юу Эн Ти Эн" ХХК-ийн хоорондох зээлийн гэрээний үүрэгт барьцаалагдсан орон сууцны өмчлөх эрхийг нэхэмжлэгчид шилжүүлэхдээ барьцааны агуулгаар, харин хариуцагч нь уг орон сууцыг фидуцийн шинжтэйгээр үүргийн гүйцэтгэлийг хангуулахаар тохиролцсон гэж үзэх нь Иргэний хуулийн 39.1-д нийцнэ. - Банк бус санхүүгийн үйл ажиллагааны тухай хуулийн 12.2-т зааснаар зээлийн барьцаалсан эд хөрөнгийг зээл төлүүлэх зорилгоор Банк бус санхүүгийн байгууллага өмчлөлдөө шилжүүлэхийг зөвшөөрөөгүй. - Талуудын хооронд худалдах, худалдан авах гэрээний үүрэг үүсээгүй, харин хариуцагч нь орон сууцыг нэхэмжлэгчийн өмчлөлд барьцааны агуулгаар шилжүүлсэн. - Иргэний хуулийн 56.1.2-т заасан "дүр үзүүлэн хийсэн" хүчин төгөлдөр бус хэлцэл гэж үзэх үндэслэлтэй. - Хүчин төгөлдөр бус хэлцэл нь хийсэн үеэсээ хүчин төгөлдөр бус байдаг тул нэхэмжлэлийн шаардлагыг хэрэгсэхгүй болгож, сөрөг нэхэмжлэлийг хангах нь зүйтэй.

### 📄 ХЭРГИЙН ТОВЧ ТАНИЛЦУУЛГА - **Үйл явдал**: Ч.Б- нь өөрийн өмчлөлийн орон сууцыг ах Ч.Бм-д зээл авах зорилгоор дүр үзүүлэн худалдах-худалдан авах гэрээ хийсэн боловч гэрээний мөнгийг аваагүй тул гэрээг хүчин төгөлдөр бус болохыг тогтоолгож, өмчлөх эрхээ сэргээхийг нэхэмжилжээ. - **Нэхэмжлэгч**: Ч.Б- нь орон сууц худалдах-худалдан авах гэрээг дүр үзүүлэн хийсэн, гэрээний мөнгийг аваагүй тул гэрээг хүчин төгөлдөр бус болохыг тогтоолгож, өмчлөгчөөр бүртгэхийг даалгах. - **Хариуцагч**: Ч.Бм-, Б.А- нар нь гэрээг хуулийн дагуу хийсэн, Ч.Б- нь 23,000,000 төгрөгийг хүлээн авсан тул нэхэмжлэлийг хэрэгсэхгүй болгох. Б.А- нь орон сууцыг шударгаар олж авсан хамтран өмчлөгч болохыг тогтоолгох сөрөг нэхэмжлэл гаргасан. ### 🏛️ АНХАН ШАТ - **Өдөр**: 2018-11-01, **Дугаар**: 1138 - **Шийдвэр**: Ч.Б-, Ч.Бм- нарын хооронд байгуулагдсан орон сууц худалдах-худалдан авах гэрээг хүчин төгөлдөр бус болохыг тогтоож, Ч.Бм-гаас 45,166,327 төгрөгийг гаргуулж Ч.Б-д олгож, Б.А-гийн сөрөг нэхэмжлэлийг хэрэгсэхгүй болгосон. - **Үндэслэл**: Иргэний хуулийн 56.1.1, 56.1.2 (хүчин төгөлдөр бус хэлцэл), 56.5 (хүчин төгөлдөр бус хэлцлийн үр дагавар), 110.1 (өмчлөх эрх) ### 🔁 ДАВЖ ЗААЛДАХ ШАТ - **Өдөр**: 2019-02-25, **Дугаар**: 33 - **Гомдлол гаргагч**: Хариуцагч - **Гомдлолын шалтгаан**: Анхан шатны шүүхийн шийдвэр хууль бус, үндэслэлгүй. - **Шийдвэр**: Анхан шатны шүүхийн шийдвэрийг хүчингүй болгож, Ч.Б-ын нэхэмжлэлийг бүхэлд нь хэрэгсэхгүй болгосон. - **Үндэслэл**: Иргэний хэрэг шүүхэд хянан шийдвэрлэх тухай хуулийн 59.3, нэхэмжлэлийн үндэслэл тогтоогдоогүй. ### ⚖️ ХЯНАЛТЫН ШАТ - **Өдөр**: 2019-04-22, **Дугаар**: 00515 - **Гомдлол гаргагч**: Нэхэмжлэгч - **Гомдлолын шалтгаан**: Давж заалдах шатны шүүх хэргийг бүхэлд нь хянаагүй, нотлох баримтыг буруу үнэлж, хуулийн үндсэн зарчмуудыг зөрчсөн. - **Шийдвэр**: Давж заалдах шатны шүүхийн магадлалын 1 дэх заалтад нэмэлт оруулж, бусад заалтыг хэвээр үлдээж, нэхэмжлэгчийн гомдлыг хангахгүй орхисон. ### 📚 ҮНДЭСЛЭЛ - Давж заалдах шатны шүүх үндсэн нэхэмжлэлийг хэрэгсэхгүй болгохдоо магадлалын тогтоох хэсэгт Иргэний хуулийн холбогдох зохицуулалтыг баримтлаагүй нь Иргэний хэрэг шүүхэд хянан шийдвэрлэх тухай хуулийн 118.5-д заасан шаардлагыг зөрчсөн. - Анхан шатны шүүх "45,166,322 төгрөг" гаргуулах нэхэмжлэл гараагүй, энэ талаар зохигч мэтгэлцээгүй байхад мөнгө гаргуулж шийдвэрлэсэн нь Иргэний хэрэг шүүхэд хянан шийдвэрлэх тухай хуулийн 115.2, 116.2-т заасантай нийцээгүй. - Иргэний хуулийн 56.1.2-т заасан “дүр үзүүлэн хийсэн хэлцэл хүчин төгөлдөр бус байна” гэх үндэслэл хэргийн баримтаар бүрэн тогтоогдоогүй. - Орон сууцанд хариуцагч Ч.Бм- 2008 оноос амьдарсан, зохигчийн хооронд 2010 оны 06 дугаар сарын 11-ний өдөр худалдах-худалдан авах гэрээ бичгээр байгуулагдан уг гэрээний дагуу орон сууцны өмчлөх эрх Ч.Бм-н нэр дээр улсын бүртгэлд бүртгэгдсэн, Б.А- 2014 оны 07 дугаар сарын 14-ний өдөр орон сууцны хамтран өмчлөгчөөр бүртгэгдсэн үйл баримт тогтоогдсон. - Давж заалдах шатны шүүх гэрээний зүйл болсон орон сууцны өмчлөх эрх болон бодит эзэмшил хариуцагч Ч.Бм-д шилжсэн байдал, банкнаас олгосон зээлийн мөнгийг нэхэмжлэгч Ч.Б- хүлээн авсныг нотлох баримтаар үнэлсэн нь Иргэний хэрэг шүүхэд хянан шийдвэрлэх тухай хуулийн 40.1, 40.2-т заасныг зөрчөөгүй. - Нэхэмжлэгч Ч.Б- нь зээлийн мөнгийг буцаан өгсөн гэх тайлбар нотлогдоогүй. Гэрч нарын мэдүүлэгт "Ч.Б-, Ч.Бм-д зээлийн мөнгийг өгсөн" гэх агуулга тусгагдаагүй. - Анхан шатны шүүх гэрчийн мэдүүлэг, хариуцагчийн өмнө гаргасан тайлбарыг маргааны зүйлд ач холбогдолтой баримт гэж үзэн нэхэмжлэлийг хангасан нь учир дутагдалтай.

### 📄 ХЭРГИЙН ТОВЧ ТАНИЛЦУУЛГА - **Үйл явдал**: Б.Н нь 2013-05-31-ний өдөр “М” ХХК-тай орон сууц худалдах-худалдан авах гэрээ байгуулж, 110 сая төгрөг авсан. Гэвч Б.Н уг гэрээг зээлийн гэрээг халхавчилсан хүчин төгөлдөр бус хэлцэл хэмээн үзэж, орон сууцыг буцаан өгөхийг нэхэмжилсэн. Хариуцагч “М” ХХК нь орон сууцыг худалдан авсан гэж маргаж, Б.Н-ийн хууль бус эзэмшлээс чөлөөлүүлэх сөрөг нэхэмжлэл гаргасан. - **Нэхэмжлэгч**: Б.Н нь 2013-05-31-ний өдрийн орон сууц худалдах-худалдан авах гэрээг хүчин төгөлдөр бус хэлцэл болохыг тогтоолгож, орон сууцыг буцаан өгөхийг даалгах. Учир нь, энэ нь 110 сая төгрөгийн зээлийг халхавчилсан хэлцэл байсан. - **Хариуцагч**: “М” ХХК нь Б.Н-ийн нэхэмжлэлийг хэрэгсэхгүй болгож, орон сууцыг Б.Н-ийн хууль бус эзэмшлээс чөлөөлүүлэх. Учир нь, тус компани нь орон сууцыг 110 сая төгрөгөөр худалдан авсан бөгөөд зээлийн үйл ажиллагаа явуулах эрхгүй. ### 🏛️ АНХАН ШАТ - **Өдөр**: 2017-06-16, **Дугаар**: 181/ШШ2017/01792 - **Шийдвэр**: Нэхэмжлэлийг хангаж, 2013-05-31-ний өдрийн "Орон сууц худалдах-худалдан авах гэрээ"-г хүчин төгөлдөр бус болохыг тогтоож, орон сууцыг Б.Н-д буцаан өгөхийг даалгасан. Сөрөг нэхэмжлэлийг бүхэлд нь хэрэгсэхгүй болгосон. - **Үндэслэл**: Иргэний хуулийн 56.1, 56.1.3, 56.5-д зааснаар зохигчдод худалдах-худалдан авах гэрээ байгуулах хүсэл зориг байгаагүй нь тогтоогдсон. ### 🔁 ДАВЖ ЗААЛДАХ ШАТ - **Өдөр**: 2017-10-13, **Дугаар**: 2201 - **Гомдлол гаргагч**: Хариуцагч - **Гомдлолын шалтгаан**: Анхан шатны шүүх хуулийг буруу тайлбарлан хэрэглэсэн. - **Шийдвэр**: Анхан шатны шүүхийн шийдвэрт өөрчлөлт оруулж, Б.Н-ийн нэхэмжлэлийг бүхэлд нь хэрэгсэхгүй болгож, “М” ХХК-ийн сөрөг нэхэмжлэлийг хангасан. - **Үндэслэл**: Иргэний хуулийн 106.1-д зааснаар орон сууц хариуцагчийн өмчлөлд шилжсэн нь тогтоогдсон бөгөөд худалдах-худалдан авах гэрээг үгүйсгэх нөхцөл байдал тогтоогдоогүй. ### ⚖️ ХЯНАЛТЫН ШАТ - **Өдөр**: 2017-12-11, **Дугаар**: 00257 - **Гомдлол гаргагч**: Нэхэмжлэгч - **Гомдлолын шалтгаан**: Давж заалдах шатны шүүх хуулийг буруу тайлбарлан хэрэглэж, зохигчдын хооронд худалдах-худалдан авах гэрээ байгуулагдсан гэж үзсэн. - **Шийдвэр**: Давж заалдах шатны шүүхийн магадлалыг хэвээр үлдээж, нэхэмжлэгчийн гомдлыг хангахгүй орхисон. ### 📚 ҮНДЭСЛЭЛ - Нэхэмжлэгч нь хариуцагчаас 110 сая төгрөг зээлж, барьцаанд орон сууцны өмчлөх эрхийг шилжүүлсэн гэж маргасан ч, уг зээлийн гэрээ байгуулагдсаныг нотолж чадаагүй. - Хариуцагч нь орон сууцыг 110 сая төгрөгөөр худалдан авсан гэж тайлбарласан бөгөөд түүний компани нь даатгалын чиглэлээр үйл ажиллагаа явуулдаг тул зээл олгох эрхгүй. - Талуудын хооронд 2013-05-31-ний өдөр орон сууц худалдах-худалдан авах гэрээ байгуулагдсан нь тогтоогдсон. - Нэхэмжлэгч нь хариуцагчийн татгалзлыг үгүйсгэж чадаагүй бөгөөд гэрээг хүчин төгөлдөр бус гэж үзэх нөхцөл байдал тогтоогдоогүй. - Хариуцагчаас ирүүлсэн мэдэгдлүүд болон Б.Н-ийн шилжүүлсэн мөнгө нь зээлийн гэрээг нотлох хангалттай баримт биш гэж шүүх үзсэн. - Давж заалдах шатны шүүх Иргэний хуулийн 56, 57, 106, 243, 281 дүгээр зүйлийг зөв тайлбарлан хэрэглэсэн. - Б.Н-ийн 400,000 төгрөг шилжүүлсэн нь үгүйсгэгдээгүй тул түүнийг буцаан шаардахад энэ тогтоол саад болохгүй.

ХЭРГИЙН ТАНИЛЦУУЛГА: Нэхэмжлэгч нар орон сууцаа худалдсан боловч худалдан авагч мөнгөө төлөөгүй, улмаар байрыг нь бусдад барьцаалсан тул барьцааны гэрээг хүчин төгөлдөр бусд тооцуулах, барьцааны эрх дуусгавар болсныг тогтоолгох нэхэмжлэл гаргасан. АНХАН ШАТ: Нэхэмжлэгч нарын талд шийдвэрлэж, барьцааны гэрээг хүчин төгөлдөр бус хэлцэлд тооцсон. ДАВЖ ЗААЛДАХ ШАТ: Хариуцагч гомдол гаргаж, анхан шатны шүүхийн шийдвэрийг хүчингүй болгуулахыг хүссэн. Давж заалдах шатны шүүх анхны шийдвэрийг хүчингүй болгож, нэхэмжлэлийг хэрэгсэхгүй болгосон. ҮНДЭСЛЭЛ: Худалдах-худалдан авах гэрээгээр орон сууцны өмчлөх эрх шилжсэн, улсын бүртгэлд шилжилтийг хийсэн байна. Барьцааны гэрээ байгуулах үед барьцаалагч нь улсын бүртгэлд бүртгэгдсэн өмчлөгч байсан бөгөөд энэ бүртгэлийг буруу гэж мэдэх боломжтой байсан гэх нотлох баримтгүй. Худалдах-худалдан авах гэрээ хүчин төгөлдөр бус байсан нь барьцааны гэрээг хүчин төгөлдөр бус гэж үзэх үндэслэл болохгүй. Анхан шатны шүүхийн дүгнэлт нь хуульд нийцээгүй байна.