Тогтоол №24637

### 📄 ХЭРГИЙН ТОВЧ ТАНИЛЦУУЛГА - **Үйл явдал**: Ч.Бат-Ирээдүй, Б.Төгсжаргал нар нь ХААН банкнаас 2014.05.05-ны өдөр орон сууцны зориулалтаар 96,000,000 төгрөгийн зээл авч, орон сууцаа барьцаалсан. Зээлдэгч нар зээлийн төлбөрийг хуваарийн дагуу төлөөгүй тул банк гэрээг хугацаанаас нь өмнө цуцалж, зээлийн төлбөр болон нэмэгдүүлсэн хүүг гаргуулах, барьцаа хөрөнгөөс үүргийн гүйцэтгэлийг хангуулахыг шаардсан. - **Нэхэмжлэгч**: ХААН банк ХХК нь зээлийн гэрээг хугацаанаас өмнө цуцалж, үндсэн зээл, хүү, нэмэгдүүлсэн хүүгийн хамт нийт 156,323,312.12 төгрөгийг гаргуулж, барьцаа хөрөнгөөр үүргийн гүйцэтгэлийг хангуулахыг шаардсан. - **Хариуцагч**: Ч.Бат-Ирээдүй, Б.Төгсжаргал нар нь зээлийн мөнгийг өөрсдөө аваагүй, захиран зарцуулаагүй, зээлийн хүү болон нэмэгдүүлсэн хүүгийн тооцоолол алдаатай тул төлөх боломжгүй гэж маргасан. ### 🏛️ АНХАН ШАТ - **Өдөр**: 2019-12-04, **Дугаар**: 101/ШШ2019/03432 - **Шийдвэр**: Зээлийн гэрээг хугацаанаас өмнө цуцалж, Ч.Бат-Ирээдүй, Б.Төгсжаргал нараас 140,100,682.73 төгрөгийг гаргуулж, нэхэмжлэлийн шаардлагаас 16,222,629.39 төгрөгт холбогдох хэсгийг хэрэгсэхгүй болгосон. Мөн шүүхийн шийдвэрийг сайн дураар биелүүлээгүй тохиолдолд барьцаа хөрөнгөөр үүргийн гүйцэтгэлийг хангуулахаар даалгасан. - **Үндэслэл**: Иргэний хуулийн 451.1, 453.1, 225.1, 158.1, 175.1. ### 🔁 ДАВЖ ЗААЛДАХ ШАТ - **Өдөр**: 2020-01-27, **Дугаар**: 211 - **Гомдлол гаргагч**: Нэхэмжлэгч - **Гомдлолын шалтгаан**: Нэмэгдүүлсэн хүүг буруу тооцож, бууруулсан. - **Шийдвэр**: Анхан шатны шүүхийн шийдвэрийн тогтоох хэсгийн 1 дэх заалтыг өөрчилж, Ч.Бат-Ирээдүй, Б.Төгсжаргал нараас 154,814,852 төгрөгийг гаргуулж, нэхэмжлэлийн шаардлагаас 1,508,460.12 төгрөгт холбогдох хэсгийг хэрэгсэхгүй болгож, бусад заалтыг хэвээр үлдээсэн. - **Үндэслэл**: Иргэний хуулийн 453.1, Банк, эрх бүхий хуулийн этгээдийн мөнгөн хадгаламж, төлбөр тооцоо, зээлийн үйл ажиллагааны тухай хуулийн 24.3. ### ⚖️ ХЯНАЛТЫН ШАТ - **Өдөр**: 2020-05-18, **Дугаар**: 00515 - **Гомдлол гаргагч**: Нэхэмжлэгч - **Гомдлолын шалтгаан**: Давж заалдах шатны шүүх нэмэгдүүлсэн хүүг гэрээнд заасан хэмжээгээр тооцоогүй, Иргэний хуулийг буруу тайлбарлан хэрэглэсэн. - **Шийдвэр**: Давж заалдах шатны шүүхийн магадлал, анхан шатны шүүхийн шийдвэрийн тогтоох хэсгийн 1 дэх заалтыг өөрчилж, Ч.Бат-Ирээдүй, Б.Төгсжаргал нараас 156,323,312 төгрөгийг гаргуулан ХААН банк ХХК-д олгож, бусад заалтыг хэвээр үлдээсэн. ### 📚 ҮНДЭСЛЭЛ - Ч.Бат-Ирээдүй, Б.Төгсжаргал нар нь ХААН банк ХХК-тай зээлийн гэрээ болон барьцааны гэрээг хуульд заасан журмын дагуу байгуулсан. - Банк зээлийн гэрээнд заасан үүргээ биелүүлж, 96,000,000 төгрөгийг хариуцагч нарын дансанд шилжүүлсэн нь тогтоогдсон. - Хариуцагч нар зээлийн төлбөрийн хуваарийг удаа дараа зөрчсөн тул нэхэмжлэгч гэрээг цуцлах, үүргийн гүйцэтгэлийг шаардах эрхтэй. - Зээлийн гэрээний 2.1.5-д нэмэгдүүлсэн хүүгийн хэмжээг зээлийн хүүгийн 20 хувь, уг хүүг төлөгдөөгүй үндсэн зээлийн дүнгээс тооцохоор тохирсон нь Иргэний хуулийн 453.1 болон Банк, эрх бүхий хуулийн этгээдийн мөнгөн хадгаламж, төлбөр тооцоо, зээлийн үйл ажиллагааны тухай хуулийн 22.3-т нийцнэ. - Давж заалдах шатны шүүх нэмэгдүүлсэн хүүг 3.96 хувиар тооцож, 3,580,448 төгрөгийг хариуцагч нараас гаргуулахаар шийдвэрлэсэн нь гэрээний заалт болон хуульд нийцээгүй. - Нэхэмжлэгчийн шаардсан нэмэгдүүлсэн хүү 5,088,909 төгрөг нь үндэслэлтэй тул нэхэмжлэлийн шаардлагыг бүхэлд нь хангаж, шийдвэр, магадлалд өөрчлөлт оруулсан.

### 📄 ХЭРГИЙН ТОВЧ ТАНИЛЦУУЛГА - **Үйл явдал**: Д.Л, Ц.Ц нар нь “А Б” ХХК-тай зээлийн гэрээ байгуулж, 18.6 сая төгрөг зээлсэн боловч үүргээ биелүүлээгүй тул нэхэмжлэгч зээлийн үүргийн гүйцэтгэлд 34,953,143.91 төгрөг гаргуулах, барьцаа хөрөнгөөр хангуулах нэхэмжлэл гаргасан. - **Нэхэмжлэгч**: “А Б” ХХК нь Д.Л, Ц.Ц нарыг зээлийн гэрээний үүргээ биелүүлээгүй тул үндсэн зээл, хүү, нэмэгдүүлсэн хүү нийт 34,953,143.91 төгрөгийг гаргуулж, барьцаа хөрөнгөөр хангуулахыг шаардсан. - **Хариуцагч**: Д.Л нь бизнесийн алдагдал, эрүүл мэндийн байдлаас зээлээ төлж чадаагүй, зээлийн хүүгийн тооцоо тодорхойгүй, нэхэмжлэл гаргах эрхгүй этгээд нэхэмжлэл гаргасан гэж нэхэмжлэлийг эс зөвшөөрсөн. ### 🏛️ АНХАН ШАТ - **Өдөр**: 2019-04-01, **Дугаар**: 101/ШШ2019/00948 - **Шийдвэр**: Хариуцагч Д.Л, Ц.Ц нараас 34,953,143.91 төгрөгийг гаргуулж, барьцаа хөрөнгөөр үүргийн гүйцэтгэлийг хангуулахыг шийдвэрлэсэн. - **Үндэслэл**: Иргэний хуулийн 451.1, 452.1, 453.1, 175.1-д заасныг баримталсан. ### 🔁 ДАВЖ ЗААЛДАХ ШАТ - **Өдөр**: 2019-06-03, **Дугаар**: 1022 - **Гомдлол гаргагч**: Хариуцагч - **Гомдлолын шалтгаан**: Зээлийн хүүгийн тооцоо болон барьцаа хөрөнгийн хэмжээг эс зөвшөөрсөн. - **Шийдвэр**: Анхан шатны шүүхийн шийдвэрийг өөрчилж, хариуцагч нарын төлөх үүргийг 34,087,401 төгрөг болгон, А.Мөнхцэцэгийн өмчлөлийн хөрөнгөөс үүрэг хангуулах хэсгийг хэрэгсэхгүй болгосон. - **Үндэслэл**: Иргэний хуулийн 175.1-д заасныг баримталж, нэмэгдүүлсэн хүүг буруу тооцсон алдааг залруулсан. ### ⚖️ ХЯНАЛТЫН ШАТ - **Өдөр**: 2019-09-02, **Дугаар**: 00948 - **Гомдлол гаргагч**: Хариуцагчийн итгэмжлэгдсэн төлөөлөгч, өмгөөлөгч - **Гомдлолын шалтгаан**: Нэхэмжлэл гаргах эрхгүй этгээд нэхэмжлэл гаргасан, зээлийн хүү үндсэн зээлээс их байгаа нь үндэслэлгүй. - **Шийдвэр**: Давж заалдах шатны шүүхийн магадлалыг хэвээр үлдээж, хариуцагчийн гомдлыг хангахгүй орхисон. ### 📚 ҮНДЭСЛЭЛ - Нэхэмжлэгч “А Б” ХХК-ийн Төлөөлөн удирдах зөвлөлийн 2018 оны 6 дугаар сарын 28-ны өдрийн тогтоолоор Р.Наранбаатарыг гүйцэтгэх захирлын орлон гүйцэтгэгчээр түр томилсон. - Р.Наранбаатар нь бүрэн эрхийнхээ хүрээнд Н.Хэрлэн, Ц.Энхчимэг нарт нэхэмжлэл гаргах, шүүхэд төлөөлөх эрхийг олгосон нь Иргэний хуулийн 64.2-т нийцсэн. - Зээлийн гэрээ хүчин төгөлдөр тул талууд үүргээ биелүүлэх үүрэгтэй бөгөөд зээлдэгч нар зээлийг буцаан төлөх үүргээ биелүүлээгүй. - Зээлийн хүүг буруу тооцсон байдал тогтоогдоогүй. - Давж заалдах шатны шүүх Иргэний хуулийн 451.1, 452.1, 453.1, 175.1-д заасныг зөв тайлбарлан хэрэглэж, нэмэгдүүлсэн хүүг буруу тооцсон анхан шатны шүүхийн алдааг залруулсан, барьцааны зарим хөрөнгөөс үүргийг хангуулах эрх зүйн үндэслэл тогтоогдоогүй тул хэрэгсэхгүй болгосон нь үндэслэлтэй.

ХЭРГИЙН ТАНИЛЦУУЛГА: Зээлдэгч нь зээлийн гэрээний үүргээ биелүүлээгүйгээс үүссэн үндсэн зээл, хүү, нэмэгдүүлсэн хүүг төлөхгүй байсан тул зээлдэгчээс уг төлбөрүүдийг гаргуулж, барьцаа хөрөнгөөр үүргийн гүйцэтгэлийг хангуулах тухай нэхэмжлэл гаргасан. АНХАН ШАТ: Зээлдэгчээс үндсэн зээлийг гаргуулж, хүү болон нэмэгдүүлсэн хүү гаргуулах шаардлагыг хэрэгсэхгүй болгож, төлбөрөөс хангагдаагүй тохиолдолд барьцаа хөрөнгөөр үүргийн гүйцэтгэлийг хангуулахаар шийдвэрлэсэн. ДАВЖ ЗААЛДАХ ШАТ: Нэхэмжлэгч нь хүү, нэмэгдүүлсэн хүүг гаргуулах шаардлагаа хэрэгсэхгүй болгосон нь үндэслэлгүй, гэрээг буруу тайлбарласан гэж гомдол гаргав. Хариуцагч нь нэхэмжлэлийн зарим хэсгийг хүлээн зөвшөөрсөн ч хүү, нэмэгдүүлсэн хүүг хэтрүүлэн тооцсон, шаардах эрхээ цаг тухайд нь эдлээгүй гэж маргав. ҮНДЭСЛЭЛ: Давж заалдах шатны шүүхээс анхан шатны шүүхийн шийдвэрийг өөрчлөн, зээлдэгчээс үндсэн зээл, хуульд заасан хэмжээнд хүү, нэмэгдүүлсэн хүүг гаргуулж, үүргийг барьцаа хөрөнгөөр хангуулахаар шийдвэрлэсэн. Банк нь хугацаа хэтэрсэн зээл болон хүү, нэмэгдүүлсэн хүүг шаардах эрхтэй.

ХЭРГИЙН ТАНИЛЦУУЛГА: Банк нь зээлдэгч нарт зээл олгож, гэрээний дагуу хүү тооцсон боловч зээлдэгч нар үүргээ биелүүлээгүй тул төлбөрийг шаардсан. АНХАН ШАТ: Зээлийн гэрээний үүрэг болон барьцаа хөрөнгөөр үүргийг хангуулах нэхэмжлэлийг бүхэлд нь хэрэгсэхгүй болгосон. ДАВЖ ЗААЛДАХ ШАТ: Анхан шатны шүүхийн шийдвэрийг хүчингүй болгож, зээлдэгч нараас тодорхой хэмжээний төлбөрийг гаргуулж, үүргийн гүйцэтгэлийг барьцаа хөрөнгөөр хангуулах хэсэгт нь өөрчлөлт оруулсан. ҮНДЭСЛЭЛ: Зээлдэгч нар зөвшөөрч буй хэмжээний төлбөрийг гаргуулж, нэхэмжлэгчид олгох нь зүйтэй гэж үзсэн.

ХЭРГИЙН ТАНИЛЦУУЛГА: Банк зээлдэгчдээс зээл болон хүүгийн төлбөр гаргуулах, барьцаалсан үл хөдлөх хөрөнгөөр үүргийн гүйцэтгэлийг хангуулахаар нэхэмжилсэн. Хариуцагч нар зээлээ төлөх чадваргүй байдал, хүүгийн тооцоололд эргэлзэж, нэхэмжлэлийг эс зөвшөөрчээ. АНХАН ШАТ: Зээлдэгчдээс үндсэн зээл, зээлийн хүү, нэмэгдүүлсэн хүүг гаргуулж, төлөөгүй тохиолдолд барьцаалсан үл хөдлөх хөрөнгөөр үүргийн гүйцэтгэлийг хангуулах шийдвэрлэжээ. Нэхэмжлэлийн зарим хэсгийг хэрэгсэхгүй болгосон. ДАВЖ ЗААЛДАХ ШАТ: Нэхэмжлэгчийн гомдлыг үндэслэн анхан шатны шүүхийн шийдвэрт өөрчлөлт оруулж, нэхэмжлэлийн шаардлагыг бүрэн хангаж шийдвэрлэсэн. Шүүх зээлийн хүү, нэмэгдүүлсэн хүүгийн тооцоололд анхан шатны шүүхээс хийсэн бууралтыг буюу үлдэгдэл хүүгийн хэмжээг үндсэн хэмжээнд нь хүргэн шийдвэрлэсэн. ҮНДЭСЛЭЛ: Анхан шатны шүүх нь зээлийн хүүгийн хэмжээг бууруулахдаа хэргийн баримт, хуулийн үндэслэлийг хангалттай тайлбарлаагүй бөгөөд энэ нь шүүхийн шийдвэрийн үндэслэл, хууль ёсны байдалд нөлөөлсөн. Давж заалдах шатны шүүх энэхүү зөрчлийг арилгах үүднээс анхан шатны шүүхийн шийдвэрт өөрчлөлт оруулсан.