Тогтоол №24296

### 📄 ХЭРГИЙН ТОВЧ ТАНИЛЦУУЛГА - **Үйл явдал**: Б нь Г гээс зээлсэн мөнгөө төлөөгүй байхад, Г нь газраа шилжүүлж өгөхийг хүссэн байна. Б нь хүүгийнхээ нэр дээрх газрыг өөрийн нэр дээр шилжүүлэн авч, Г д бэлэглэлийн гэрээгээр шилжүүлсэн байна. Г нь уг газрыг цааш нь гуравдагч этгээдэд худалдсан. - **Нэхэмжлэгч**: Б нь бэлэглэлийн гэрээг хүчин төгөлдөр бусд тооцуулж, газрын өмчлөгчөөр тогтоолгохыг хүссэн. - **Хариуцагч**: Г нь бэлэглэлийн гэрээг хүчин төгөлдөр гэж үзэн, нэхэмжлэлийг эс зөвшөөрсөн. ### 🏛️ АНХАН ШАТ - **Өдөр**: 2023-03-10, **Дугаар**: 183/ШШ2023/00779 - **Шийдвэр**: Нэхэмжлэлийн шаардлагыг бүхэлд нь хэрэгсэхгүй болгосон. - **Үндэслэл**: Иргэний хуулийн 56.3-т зааснаар бэлэглэлийн гэрээ нь хүчин төгөлдөр, Иргэний хуулийн 56.3, 189.1-ийг зөрчөөгүй. Г нь өмчлөлдөө шилжсэн хөрөнгийг бусдад худалдсан нь Иргэний хуулийн 101.1-т нийцнэ. ### 🔁 ДАВЖ ЗААЛДАХ ШАТ - **Өдөр**: 2023-06-21, **Дугаар**: 210/МА2023/01229 - **Гомдлол гаргагч**: Нэхэмжлэгч - **Гомдлолын шалтгаан**: Бэлэглэлийн гэрээ нь зээлийн гэрээг халхавчлах зорилгоор хийгдсэн халхавч хэлцэл тул хүчин төгөлдөр бус гэж үзсэн. - **Шийдвэр**: Анхан шатны шүүхийн шийдвэрийг өөрчилж, бэлэглэлийн гэрээг хүчин төгөлдөр бусд тооцсон. Харин газрын өмчлөгчөөр тогтоолгох нэхэмжлэлийг хэрэгсэхгүй болгосон. - **Үндэслэл**: Иргэний хуулийн 56.1.3-т зааснаар бэлэглэгч нь газрыг үнэ төлбөргүйгээр бэлэглэх хүсэл зориггүй байсан, үүнийг хариуцагч мэдсэн тул халхавч хэлцэл гэж үзсэн. ### ⚖️ ХЯНАЛТЫН ШАТ - **Өдөр**: 2023-11-24, **Дугаар**: 001/ШХТ2023/01130 - **Гомдлол гаргагч**: Хариуцагч - **Гомдлолын шалтгаан**: Давж заалдах шатны шүүх хэрэг хянан шийдвэрлэх ажиллагааны ноцтой зөрчил гаргасан, нотлох баримтыг буруу үнэлсэн. - **Шийдвэр**: Давж заалдах шатны шүүхийн магадлалыг хүчингүй болгож, анхан шатны шүүхийн шийдвэрийг хэвээр үлдээсэн. ### 📚 ҮНДЭСЛЭЛ - Давж заалдах шатны шүүх бэлэглэлийн гэрээг "өөр хэлцлийг халхавчлах зорилгоор хийсэн хэлцэл" гэж үзэхдээ хэрэгт авагдсан баримтыг хуульд заасан журмаар үнэлээгүй. - Зээлийн гэрээг бэлэглэлийн гэрээгээр халхавчлах үндэслэл, зорилгыг тогтоогоогүй, хэлцлээс үүсэх үр дагаврын талаар дүгнэлт хийгээгүй. - Нэхэмжлэгч нь хариуцагчаас мөнгө зээлсэн, шагнал өгөхөөр амласан, үүргээ гүйцэтгээгүй, улмаар хүүгийнхээ нэр дээрх газрыг өөрийн нэр дээр шилжүүлэн авч, Г д бэлэглэлийн гэрээг байгуулсан үйл баримтууд тогтоогдсон. - Хариуцагч нь зээлийн гэрээний үүрэг болон амлалтын дагуу уг газрыг өмчлөлдөө авсан болохоо нотолсон баримтуудыг нэхэмжлэгч үгүйсгэсэн баримт гаргаагүй. - Нэхэмжлэгч нэхэмжлэлийн шаардлагаа Иргэний хэрэг шүүхэд хянан шийдвэрлэх тухай хуулийн 38.1-д зааснаар нотолж чадаагүй. - "Газар бэлэглэх гэрээ" нь үл хөдлөх эд хөрөнгийн хувьд хуульд заасан тусгайлсан шаардлагыг хангасан хэлбэрээр байгуулагдсан. - Иргэний хуулийн 280 дугаар зүйлд заасан бэлэглэлийн гэрээг хүчингүй болгох өөр бусад үндэслэл тогтоогдоогүй.

ХЭРГИЙН ТАНИЛЦУУЛГА: Нэхэмжлэгч нь хариуцагчтай байгуулсан бэлэглэлийн гэрээг хүчингүй болгох, улмаар үл хөдлөх эд хөрөнгийн өмчлөх болон газрын эзэмших эрхийг буцаан тогтоолгох шаардлага гаргасан. АНХАН ШАТ: Нэхэмжлэлийн шаардлагыг бүхэлд нь хэрэгсэхгүй болгосон. ДАВЖ ЗААЛДАХ ШАТ: Анхан шатны шүүхийн шийдвэрт өөрчлөлт оруулж, бэлэглэлийн гэрээг хүчингүй болгуулах, улмаар өмчлөх эрхийг буцаан тогтоолгох нэхэмжлэлийг бүхэлд нь хэрэгсэхгүй болгосон. ҮНДЭСЛЭЛ: Бэлэглэлийн гэрээ нь Иргэний хуульд заасан хүчингүй болох үндэслэлд хамаарахгүй. Хариуцагч нь нэхэмжлэлийн шаардлагыг хүлээн зөвшөөрсөн боловч энэ нь бэлэглэлийн гэрээг хүчингүй болгох үндэслэл болохгүй. Гуравдагч этгээдийн барьцааны эрх ашиг нь зээлийн гэрээтэй холбоотой бөгөөд шүүхийн шийдвэр нь түүний эрхэд хамааралгүй.

### 📄 ХЭРГИЙН ТОВЧ ТАНИЛЦУУЛГА - **Үйл явдал**: Нэхэмжлэгч Э.Т нь хариуцагч Ц.О-д газар бэлэглэсэн гэрээг цуцлах, газрыг албадан чөлөөлүүлэхээр шүүхэд хандсан. - **Нэхэмжлэгч**: Бэлэглэлийн гэрээг хүчингүй болгож, газрыг чөлөөлүүлэх. - **Хариуцагч**: Нэхэмжлэлийн шаардлагыг хүлээн зөвшөөрөхгүй. ### 📌 НОТЛОХ БАРИМТУУД - 2020 оны 06 дугаар сарын 15-ны өдрийн үл хөдлөх хөрөнгө бэлэглэлийн гэрээгээр Э.Т нь 330 м.кв талбайтай газрыг Ц.О-д хариу төлбөргүй шилжүүлсэн. - Нэхэмжлэгч Э.Т нь хариуцагч Ц.О-г ноцтой гомдоосон, хэл амаар доромжилж, амь насанд заналхийлсэн гэж тайлбарласан. - Нэхэмжлэгчийн гаргасан видео бичлэгүүдэд нэхэмжлэгч өөрөө зүй бус үг хэлж, маргалдаж буй байдал бичигдсэн. - Өмнөх шүүхийн шийдвэрээр энэхүү гэрээг бэлэглэлийн гэрээ биш харин худалдах, худалдан авах гэрээний харилцаа үүссэн гэж үзсэн. ### 🏛️ ШҮҮХИЙН ШИЙДВЭР - **Өдөр**: 2022-11-08, **Дугаар**: 101/ШШ2022/04712 - Нэхэмжлэгч Э.Т-ийн нэхэмжлэлийг бүхэлд нь хэрэгсэхгүй болгосон. - Улсын тэмдэгтийн хураамжид төлсөн 357,950 төгрөгийг улсын орлогод хэвээр үлдээсэн. ### 📚 ҮНДЭСЛЭЛ - Иргэний хуулийн 276.1, 276.2, 276.3-т заасны дагуу бэлэглэлийн гэрээ байгуулагдсан. - Хэлцэл нь Иргэний хуулийн 39.1, 40.1-д заасан шаардлагыг хангасан. - Иргэний хуулийн 280.1.1-д зааснаар бэлэглэгч бэлэг хүлээн авагчийг ноцтой гомдоосон тохиолдолд гэрээг цуцлах эрхтэй боловч, нэхэмжлэгчийн гаргасан нотлох баримтууд (видео бичлэг) нь хариуцагч нэхэмжлэгчийг гомдоосон эсвэл заналхийлсэн болохыг тогтоогоогүй. Харин ч бичлэгүүдэд нэхэмжлэгч өөрөө зүй бус харилцаа үүсгэсэн нь харагдсан. - Өмнөх давж заалдах шатны шүүхийн магадлалаар (210/МА2022/01118) талуудын хооронд худалдах, худалдан авах гэрээ хийгдсэн гэж үзсэн тул Иргэний хуулийн 56.1.3-т зааснаар хүчин төгөлдөр бус байх хэлцэлд тооцуулах эрхгүй. - Иргэний хэрэг шүүхэд хянан шийдвэрлэх тухай хуулийн 40.4-т зааснаар шүүхийн хүчин төгөлдөр шийдвэрээр нэгэнт тогтоогдсон үйл баримтыг дахин нотлохгүй. - Иймд нэхэмжлэгчийн нэхэмжлэлийн шаардлага нь хэргийн үйл баримтаар нотлогдон тогтоогдоогүй тул бүхэлд нь хэрэгсэхгүй болгосон.

ХЭРГИЙН ТАНИЛЦУУЛГА: Нэхэмжлэгч нь зээлийн гэрээг халхавчлах зорилгоор байгуулсан бэлэглэлийн гэрээг хүчин төгөлдөр бусд тооцуулж, газрын өмчлөх эрхийг тогтоолгох нэхэмжлэл гаргасан. Хариуцагч нь зээлийн гэрээний үүргийн улмаас газрыг бэлэглэсэн гэж маргасан. АНХАН ШАТ: Зээлийн гэрээг халхавчлах зорилгоор хийсэн бэлэглэлийн гэрээг хүчин төгөлдөр бусд тооцуулах нэхэмжлэлийг бүхэлд нь хэрэгсэхгүй болгосон. ДАВЖ ЗААЛДАХ ШАТ: Гомдлол гаргагч нь бэлэглэлийн гэрээ нь зээлийн гэрээг халхавчлах зорилгоор хийгдсэн, хүчин төгөлдөр бус гэж үзсэн. Шүүхээс нэхэмжлэлийн шаардлагыг хангаж, бэлэглэлийн гэрээг хүчин төгөлдөр бусд тооцсон боловч газрын өмчлөх эрхийг тогтоолгох хэсгийг хэрэгсэхгүй болгосон. ҮНДЭСЛЭЛ: Талуудын хооронд байгуулагдсан бэлэглэлийн гэрээ нь зээлийн гэрээг халхавчлах зорилготой, үүргээ биелүүлэх боломжгүй болсонтой холбоотойгоор үүссэн тул Иргэний хуулийн 56.1.3-т заасны дагуу хүчин төгөлдөр бус гэж үзсэн. Газрын өмчлөх эрх гуравдагч этгээд рүү шилжсэн тул өмчлөгчөөр тогтоолгох шаардлагыг хангаагүй. Улсын тэмдэгтийн хураамжийн тооцоонд алдаа гарсан тул залруулсан.

### 📄 ХЭРГИЙН ТОВЧ ТАНИЛЦУУЛГА - **Үйл явдал**: Д.Х нь А.А-д бэлэглэсэн үл хөдлөх эд хөрөнгө, газрын гэрээг хүчин төгөлдөр бусд тооцуулж, өөрийн өмчлөлд буцаан шилжүүлэхийг шаардсан. Гуравдагч этгээдүүд тус бэлэглэлийн гэрээг хүчин төгөлдөр бусд тооцуулж, үл хөдлөх эд хөрөнгө болон газрын хамтран өмчлөгчөөр өөрсдийгөө тогтоолгохыг шаардсан. - **Нэхэмжлэгч**: Д.Х нь А.А-г өөрийн биеийн байдлыг далимдуулан бэлэглэлийн гэрээгээр хөрөнгийг шилжүүлэн авсан тул гэрээг хүчин төгөлдөр бусд тооцож, хөрөнгийг буцаан шилжүүлэхийг хүссэн. - **Хариуцагч**: А.А нь Д.Х-г хуурч мэхлээгүй, Д.Х өөрөө хөрөнгийг бэлэглэсэн, өөрөөс нь их зардал гарсан тул нэхэмжлэлийг эс зөвшөөрсөн. ### 🏛️ АНХАН ШАТ - **Өдөр**: 2020-11-10, **Дугаар**: 1149 - **Шийдвэр**: Д.Х-гоос А.А-д шилжүүлсэн бэлэглэлийн гэрээг хүчин төгөлдөр бусд тооцож, гуравдагч этгээдүүдийн үл хөдлөх хөрөнгийн өмчлөгчөөр тогтоолгох шаардлагыг хэрэгсэхгүй болгосон. - **Үндэслэл**: Иргэний хуулийн 56.1.1. Маргаан бүхий барилга, газар зэргийг Д.Х-гийн нэр дээр шилжүүлэхдээ Хоршооны тухай хуулийн 23.4.10, 41.1, 47.1, 48.1 болон дүрэмд заасан ажиллагааг хийгээгүй, үүнийг хариуцагч мэдэж байсан. ### 🔁 ДАВЖ ЗААЛДАХ ШАТ - **Өдөр**: 2020-12-21, **Дугаар**: 125 - **Гомдлол гаргагч**: Хариуцагч - **Гомдлолын шалтгаан**: Анхан шатны шүүх нэхэмжлэлийн шаардлагыг үндэслэлгүй өөрчилсөн, Хоршооны тухай хуулийг буруу хэрэглэсэн, гуравдагч этгээдийн шаардлагыг буруу шийдвэрлэсэн. - **Шийдвэр**: Анхан шатны шүүхийн шийдвэрийн гуравдагч этгээдүүдийн шаардлагыг хэрэгсэхгүй болгосон хэсгийг "хэргийг хэрэгсэхгүй болгосугай" гэж өөрчилж, бусад заалтыг хэвээр үлдээсэн. - **Үндэслэл**: Иргэний хэрэг шүүхэд хянан шийдвэрлэх тухай хуулийн 29 дүгээр зүйлийг буруу тайлбарлаж хэрэглэсэн. Гуравдагч этгээд нарын хамтран өмчлөгчөөр тогтоолгох шаардлага нь маргааны зүйлд хамааралгүй байх тул уг шаардлагад холбогдох хэргийг хэрэгсэхгүй болгох нь зүйтэй. ### ⚖️ ХЯНАЛТЫН ШАТ - **Өдөр**: 2021-02-09, **Дугаар**: 00257/ИХ2021/00096 - **Гомдлол гаргагч**: Хариуцагч - **Гомдлолын шалтгаан**: Анхан шатны шүүхийн шийдвэр, давж заалдах шатны шүүхийн магадлал нь хууль ёсны бөгөөд үндэслэл бүхий байх шаардлагыг хангаагүй, хуулийг буруу тайлбарлаж, хэрэглэсэн, нотлох баримтыг буруу үнэлж дүгнэсэн. - **Шийдвэр**: Анхан шатны шүүхийн шийдвэр, давж заалдах шатны шүүхийн магадлалд өөрчлөлт оруулж, нэхэмжлэгчийн үндсэн нэхэмжлэлийн шаардлагыг бүхэлд нь хэрэгсэхгүй болгож, гуравдагч этгээд нарын бие даасан шаардлагын зарим хэсгийг хангасан. ### 📚 ҮНДЭСЛЭЛ - Зохигчийн хооронд байгуулагдсан бэлэглэлийн гэрээгээр шилжүүлсэн үл хөдлөх эд хөрөнгө нь "А м ц" хоршооны хөрөнгө болох нь тогтоогдсон. - Нэхэмжлэгч нь эдгээр хөрөнгийг Хоршооны тухай хуулийн 47.1, 48.1 болон бусад холбогдох заалтыг зөрчиж өөрийн өмчлөлд шилжүүлэн авсан. - Хариуцагч тухайн хөрөнгийг хоршооны хөрөнгө болохыг мэдэж байсан тул бэлэглэлийн гэрээ нь Иргэний хуулийн 56.1.1-д зааснаар хууль зөрчсөн хүчин төгөлдөр бус хэлцэл юм. - Нэхэмжлэгчийн "бэлэглэгчийг гомдоосон, өөрийн үйлдлийн учир холбогдлыг бүрэн ойлгох чадваргүй байхад нь хуурч, худал хэлж бэлэглэлийн гэрээ байгуулсан" гэх үйл баримт тогтоогдоогүй. - Иргэний хуулийн 280.1.1, 56.1.7, 59.1.1-д заасан бэлэглэлийн гэрээг хүчингүй болгох, хүчин төгөлдөр бус хэлцэл гэж үзэх, хууран мэхэлж хийсэн хэлцэл гэж тооцох үндэслэлүүд тогтоогдохгүй байна. - Гуравдагч этгээд нарын "хоршооны гишүүдийн дундын өмчийн хамтран өмчлөгчөөр тогтоолгох" шаардлага нь үндсэн нэхэмжлэлтэй хамтатган шийдвэрлэх боломжгүй, өөр харилцаанаас үүссэн тул хэргийг хэрэгсэхгүй болгосон нь зөв. - Бэлэглэлийн гэрээ хүчин төгөлдөр бусд тооцогдсоноор үл хөдлөх эд хөрөнгийн бүртгэл нэхэмжлэгчийн нэр дээр сэргэх боловч энэ нь тухайн хөрөнгийг нэхэмжлэгч өмчлөх эрхтэй болохыг тогтоохгүй. Хоршооны гишүүд өмчлөх эрхийн талаар шаардах эрхээ хэрэгжүүлэх боломжтой.