Тогтоол №21763

ХЭРГИЙН ТАНИЛЦУУЛГА: Нэхэмжлэгч нь түрээслүүлсэн эд хөрөнгөд учирсан хохирлыг барагдуулах, түрээсийн төлбөр болон алданги шаарджээ. Хариуцагч нь түрээсийн төлбөрийг төлсөн, эд хөрөнгөд хохирол учруулаагүй, шаардлага хуулийн хугацаа хэтэрсэн гэж маргажээ. АНХАН ШАТ: Хариуцагчаас түрээсийн үлдэгдэл төлбөр, алданги, нийт 14,200,000 төгрөгийг гаргуулж нэхэмжлэгчид олгож, зарим шаардлагыг хэрэгсэхгүй болгожээ. ДАВЖ ЗААЛДАХ ШАТ: Нэхэмжлэгч нь шүүхийн шийдвэрийн зарим хэсгийг, тухайлбал эд хөрөнгөд учирсан хохирлын зардлыг хэтэрсэн хугацаатай гэж үзэн хэрэгсэхгүй болгосныг эс зөвшөөрч давж заалджээ. Хариуцагч нь шүүхийн шийдвэрийг эс зөвшөөрч, түрээсийн төлбөрөө бүрэн төлсөн, нотлох баримтыг буруу үнэлсэн гэж маргажээ. ҮНДЭСЛЭЛ: Талуудын байгуулсан гэрээ, Иргэний хуулийн холбогдох зүйл заалтыг үндэслэн, түрээсийн төлбөр, алдангийн тооцоолол, хөөн хэлэлцэх хугацааг шалгаж, анхан шатны шүүхийн шийдвэрийг хэвээр үлдээж, давж заалдах гомдлыг хангахгүй орхижээ.

ХЭРГИЙН ТАНИЛЦУУЛГА: Түрээсийн гэрээний үлдэгдэл төлбөр гаргуулах болон засварын зардал гаргуулсан тухай маргаан. АНХАН ШАТ: Нэхэмжлэгчээс 778,200 төгрөгийг хариуцагчаас гаргуулж, сөрөг нэхэмжлэлийн зарим хэсгийг хангаж шийдвэрлэсэн. ДАВЖ ЗААЛДАХ ШАТ: Нэхэмжлэгч нь үндсэн нэхэмжлэлийн шаардлагыг бүхэлд нь хангах, сөрөг нэхэмжлэлийг хэрэгсэхгүй болгуулах, хариуцагч нь анхан шатны шийдвэрийг хэвээр үлдээхийг хүссэн. Анхан шатны шүүхийн шийдвэрийн зарим хэсгийг өөрчилж, нэхэмжлэлийн шаардлагыг нэмэгдүүлэн, сөрөг нэхэмжлэлийн зарим хэсгийг бууруулж шийдвэрлэв. ҮНДЭСЛЭЛ: Гэрээний харилцаа нь түрээсийн гэрээний шинжийг агуулсан байх ба гэрээний үүргээ биелүүлээгүйгээс үүссэн хохирлыг Иргэний хуулиар зохицуулна. Хуулийн шаардлага хангаагүй гэрээг үндэслэл болгосон, эсхүл зохигчдын хоорондын харилцааг буруу үнэлсэн нь шүүхийн шийдвэрийн хууль ёсны байдал, үндэслэлтэй байдлыг алдагдуулна.

ХЭРГИЙН ТАНИЛЦУУЛГА: Орон сууц түрээслүүлэх гэрээний үүрэгтэй холбоотой маргаан үүсчээ. Нэхэмжлэгч нь түрээсийн төлбөр болон алданги шаардсан бол хариуцагч нь түрээсийн төлбөрийг хэсэгчлэн төлсөн, гэрээг зөрчсөн гэх шалтгаанаар нэхэмжлэлийг эс зөвшөөрчээ. АНХАН ШАТ: Шүүх Иргэний хуулийн 205.1, 227.1, 302.1-р зүйлийг баримтлан хариуцагчаас 8 850 000 төгрөгийг гаргуулан нэхэмжлэгчид олгож, нэхэмжлэлийн үлдэх хэсгийг хэрэгсэхгүй болгосон. ДАВЖ ЗААЛДАХ ШАТ: Нэхэмжлэгчийн өмгөөлөгч хадгалалтын зардал болон өмгөөлөгчийн хөлс нэхэмжилсэн боловч анхан шатны шүүх хэрэгсэхгүй болгосныг эс зөвшөөрч гомдол гаргав. Хариуцагчийн төлөөлөгч гэрээний алдангийн заалт хуульд нийцээгүй, үндэслэлгүй хэмээн анхан шатны шүүхийн шийдвэрийг эс зөвшөөрч гомдол гаргасан. ҮНДЭСЛЭЛ: Давж заалдах шатны шүүх гэрээний харилцааг Иргэний хуулийн 318.1-р зүйлд заасны дагуу түрээсийн гэрээ гэж дүгнэв. Гэрээний 3.2-т заасан алдангийн хэмжээ нь Иргэний хуулийн 232.6-р зүйлтэй нийцсэн, хариуцагч нь үүргээ биелүүлээгүй нь тогтоогдож, алдангийг 2 950 000 төгрөгтэй хамт гаргуулахаар шийдвэрлэв. Нэхэмжлэгч эрх зүйн туслалцаа авах шаардлагатай байсан тул өмгөөлөгчийн хөлсийг гаргуулах нь зүйтэй гэж үзлээ. Хадгалалтын зардал нь талуудын хоорондын тохиролцооноос үүссэн тул хариуцагчид үүрэг үүсгэх үндэслэлгүй гэж дүгнэв. Иймд анхан шатны шүүхийн шийдвэрт өөрчлөлт оруулж, нэхэмжлэлийн шаардлагыг нэмэгдүүлэн, хариуцагчийн гомдлыг хангахгүй орхиж шийдвэрлэв.

### 📄 ХЭРГИЙН ТОВЧ ТАНИЛЦУУЛГА - **Үйл явдал**: Х.А нь Л.М-ийн эд хөрөнгийг ресторан, пабын зориулалтаар түрээслэн ажиллуулж байгаад гэрээний харилцаа дуусгавар болсон. Нэхэмжлэгч Х.А нь түрээсийн гэрээний барьцаа болон бусад төлбөрийг гаргуулахыг шаардсан, хариуцагч Л.М нь сөрөг нэхэмжлэл гаргаж хохирол болон бусад төлбөрийг гаргуулахаар маргасан. - **Нэхэмжлэгч**: Х.А нь барьцаа 4,000,000 төгрөг, гэрээ цуцлах үеийн барааны үнэ 2,020,000 төгрөг, дансны үлдэгдэл 2,299,373 төгрөг, ажилласан хугацааны орлого 6,832,515 төгрөг, нийт 15,151,888 төгрөг гаргуулах. - **Хариуцагч**: Л.М нь нөхөн төлбөр 4,000,000 төгрөг, эвдэрч гэмтсэн эд хөрөнгийн үнэ 2,706,000 төгрөг, харилцагч байгууллагын өр 1,351,038 төгрөг, татварын өр 192,470 төгрөг, газын плиткийн үнэ 646,000 төгрөг, сэтгүүлийн ширээний үнэ 300,000 төгрөг, камерын үнэ 669,000 төгрөг, алданги 1,883,750 төгрөг, нийт 16,074,893 төгрөг гаргуулах. ### 🏛️ АНХАН ШАТ - **Өдөр**: 2019-12-05, **Дугаар**: 181/ШШ2019/02514 - **Шийдвэр**: Л.М-ээс 10,601,728 төгрөгийг гаргуулж Х.Ад олгон, үлдэх 4,550,160 төгрөгийг хэрэгсэхгүй болгож, сөрөг нэхэмжлэлээс Х.Ааас 6,019,803 төгрөгийг гаргуулан Л.Мд олгож, үлдэх 10,055,090 төгрөгийг хэрэгсэхгүй болгон, үндсэн ба сөрөг нэхэмжлэлийг харилцан тооцсоноор 4,581,925 төгрөгийг Л.М-ээс гаргуулж Х.Ад олгох. - **Үндэслэл**: Иргэний хуулийн 220.4, 227.1, 287.1, 288.1.2, 288.2.1, 288.2.2, 289.1.4, 289.5, 291.1. ### 🔁 ДАВЖ ЗААЛДАХ ШАТ - **Өдөр**: 2020-09-04, **Дугаар**: 1893 - **Гомдлол гаргагч**: Хариуцагч Л.М - **Гомдлолын шалтгаан**: Анхан шатны шүүхийн шийдвэрийг өөрчлөх. - **Шийдвэр**: Л.М-ээс 285,378 төгрөгийг гаргуулан Х.Ад олгож, үндсэн нэхэмжлэлийн үлдэх 14,866,510 төгрөг болон сөрөг нэхэмжлэлийг хэрэгсэхгүй болгож, шийдвэрийн бусад хэсгийг хэвээр үлдээх. - **Үндэслэл**: Иргэний хуулийн 492.1, 492.1.1. ### ⚖️ ХЯНАЛТЫН ШАТ - **Өдөр**: 2020-10-12, **Дугаар**: 00515/210/МА2025/ - **Гомдлол гаргагч**: Нэхэмжлэгч Х.А - **Гомдлолын шалтгаан**: Давж заалдах шатны шүүх тооцоо нийлсэн баримтыг буруу үнэлсэн тул анхан шатны шийдвэрийг хэвээр үлдээх. - **Шийдвэр**: Анхан болон давж заалдах шатны шүүхийн шийдвэр, магадлалд өөрчлөлт оруулж, Л.М-ээс 780,418 төгрөгийг гаргуулан Х.Ад олгох. ### 📚 ҮНДЭСЛЭЛ - Хэрэгт авагдсан нотлох баримтыг хуульд заасан журмын дагуу үнэлээгүй. - Талуудын хооронд 2017-04-24-ний өдөр түрээсийн гэрээ байгуулагдаж, 2019-01-11-ний өдөр цуцалж, гэрээний харилцаа дуусгавар болсон. - Дээрх гэрээ нь Иргэний хуулийн 318.3, 318.4-д зааснаар үл хөдлөх эд хөрөнгийн бүртгэлийн газарт бүртгэгдээгүй тул гэрээний үүрэгтэй холбоотой шаардах эрх үүсгэхгүй. - Нэхэмжлэл болон сөрөг нэхэмжлэлийн шаардлага нь Иргэний хуулийн 492.1.1-д зааснаар зохицуулагдана. - Х.А нь гэрээний барьцаа 4,000,000 төгрөг, гэрээ цуцлах үед үлдсэн барааны үнэ 2,020,000 төгрөг, дансны үлдэгдэл 2,299,373 төгрөг, нийт 8,319,373 төгрөгийг шаардах эрхтэй. - Л.М нь эвдэрч гэмтсэн эд хөрөнгийн үнэ 2,706,000 төгрөг, харилцагч байгууллагын өр 1,351,038 төгрөг, ашиглалтын зардал 143,667 төгрөг, түрээсийн төлбөр 3,150,000 төгрөг, тайлангаар гарсан татвар 188,250 төгрөг, нийт 7,538,955 төгрөгийг шаардах эрхтэй. - Үндсэн нэхэмжлэлээс хангагдах 8,319,373 төгрөг, сөрөг нэхэмжлэлээс хангагдах 7,538,955 төгрөгийг харилцан тооцвол Л.М-ээс 780,418 төгрөгийг гаргуулж Х.Ад олгох нь хуульд нийцнэ.

ХЭРГИЙН ТАНИЛЦУУЛГА: Түрээсийн гэрээний үүрэгт мөнгө гаргуулах нэхэмжлэл. АНХАН ШАТ: Хариуцагчаас түрээсийн төлбөр, алданги, хохирол, нийт 27,917,923 төгрөгийг гаргуулж, нэхэмжлэгчид олгохоор шийдвэрлэсэн. ДАВЖ ЗААЛДАХ ШАТ: Хариуцагч нь гэрээг хууль бус, гарын үсэг хуурамч, алданги, хохирол тооцох үндэслэлгүй гэж маргасан. Давж заалдах шатны шүүх гэрээг хүчин төгөлдөр гэж үзсэн боловч алданги, хохирол тооцох хуулийн хэрэглээг өөрчилж, түрээсийн үлдэгдэл 16,378,568 төгрөгийг гаргуулж, алданги, хохиролтой холбоотой шаардлагыг хэрэгсэхгүй болгосон. ҮНДЭСЛЭЛ: Гэрээ хугацаанаас өмнө цуцлагдсан тохиолдолд алданги тооцохгүй, мөн гэрээгээр хөлслөн авсан эд хөрөнгийг илүү муутгасан гэдгийг нотлох баримт байхгүй тохиолдолд хохирол шаардах эрхгүй. Гэрээний үлдэгдэл төлбөрийг бусад төлбөртэй хамааруулан тооцсон нь Иргэний хуулийн 318.1-д нийцсэн.