Тогтоол №17615

ХЭРГИЙН ТАНИЛЦУУЛГА: Орон сууц түрээсэлсэн төлбөр, ашиглалтын зардлыг гаргуулах тухай нэхэмжлэлтэй иргэний хэргийг хянан хэлэлцсэн. Талууд орон сууц хөлслөх гэрээ байгуулсан, гэрээний хугацаа дууссан боловч хариуцагч орон сууцыг эзэмшсээр байгаа талаар маргаагүй. Гол маргаан нь нэхэмжлэгчийн нэхэмжлэл гаргах эрх, түрээсийн төлбөр, ашиглалтын зардлыг тодорхойлсон байдал дээр үүссэн. АНХАН ШАТ: Хариуцагчийг орон сууцнаас албадан гаргаж, түрээсийн төлбөрт 20,800,000 төгрөг, ашиглалтын зардалд 4,817,941 төгрөг, нийт 25,617,941 төгрөг гаргуулах шийдвэр гаргасан. Үүнд Иргэний хуулийн 106.1, 232.6, 289.1.2, 295.1, 302.1 зүйлүүдийг үндэслэсэн. ДАВЖ ЗААЛДАХ ШАТ: Хариуцагчийн өмгөөлөгч шийдвэрийг бүхэлд нь хүчингүй болгуулахаар гомдол гаргасан. Гомдлын шалтгаан нь нэхэмжлэгчийн нэхэмжлэл гаргах эрх, орон сууц ОХУ-ын өмч болох, төлөөлөх эрх бүхий этгээдийн эрх хэмжээ тодорхойгүй, ашиглалтын зардлын баримт байхгүй, түрээсийн төлбөрийг үндэслэлгүй тогтоосон гэв. ҮНДЭСЛЭЛ: Давж заалдах шатны шүүхээс анхан шатны шүүхийн шийдвэрийн тогтоох хэсэгт өөрчлөлт оруулсан. Орон сууц хөлслөх гэрээ нь Иргэний хуулийн 302.1-д заасан шинжтэй, байгуулагдсан нь тогтоогдсон. Орон сууц нь ОХУ-ын өмч болох нь тогтоогдсон, гэхдээ эрх эзэмших, удирдлагаар хангах эрхийг нэхэмжлэгч байгууллагад шилжүүлсэн нь тогтоогдсон. Гэрээний төлбөрийг Иргэний хуулийн 289.1.2-т заасны дагуу хариуцагч төлөх үүрэгтэй. Харин ашиглалтын зардал төлсөн талаарх нотлох баримт байхгүй тул энэ хэсгийг хэрэгсэхгүй болгосон. Орон сууцны тоотыг анхан шатны шүүх буруу бичсэнийг залруулсан.

### 📄 ХЭРГИЙН ТОВЧ ТАНИЛЦУУЛГА - **Үйл явдал**: Нэхэмжлэгч өөрийн өмчлөлийн нийтийн байрны өрөөг хариуцагч нарт хөлслүүлсэн боловч хариуцагч нар түрээсийн төлбөр болон ашиглалтын зардлыг дутуу төлсөн гэх маргаан. - **Нэхэмжлэгч**: Б.П; Түрээсийн төлбөр 1,370,000 төгрөг, ашиглалтын зардалд 714,042 төгрөг, нийт 2,084,042 төгрөг гаргуулах. - **Хариуцагч**: Ц.Б, Б.Б; Зуны саруудад амраад эзгүй байсан тул төлбөр төлөхгүй, ашиглалтын зардлын тооцоолол тодорхойгүй гэж маргасан. ### 🏛️ АНХАН ШАТ - **Өдөр**: 2018-03-22, **Дугаар**: 101/ШШ2018/01006 - **Шийдвэр**: Ц.Б-нээс 450,000 төгрөг, Ц.Б болон Б.Б нараас 500,000 төгрөг гаргуулж, нэхэмжлэлийн үлдэх 1,134,042 төгрөгт холбогдох хэсгийг хэрэгсэхгүй болгосон. - **Үндэслэл**: Иргэний хуулийн 302.1. Хариуцагч нар өрөөндөө эд зүйлээ үлдээж, түлхүүрийг авч явсан тул ашиглаагүй хугацааны төлбөрөөс чөлөөлөгдөхгүй. Ашиглалтын зардлын баримт нотлох баримтын шаардлага хангаагүй. ### ⚖️ ДАВЖ ЗААЛДАХ ШҮҮХИЙН ШИЙДВЭР - **Өдөр**: 2018-05-11, **Дугаар**: 210/МА2018/01117 - **Гомдлол гаргагч**: Нэхэмжлэгч - **Гомдлолын шалтгаан**: Шүүх түрээсийн төлбөрийн тооцооллыг дутуу хийсэн, ашиглалтын зардлын баримтыг буруу үнэлсэн. - **Шийдвэр**: Анхан шатны шүүхийн шийдвэрт өөрчлөлт оруулж, хариуцагч нараас гаргуулах нийт дүнг 1,050,000 төгрөг болгон нэмэгдүүлсэн. ### 📚 ҮНДЭСЛЭЛ - Иргэний хуулийн 289.1.2-т зааснаар хөлслөгч нь эд хөрөнгө ашигласны хөлсийг тохирсон хугацаанд төлөх үүрэгтэй. - Иргэний хуулийн 292.4-т зааснаар хөлслөгч өөрийн буруугаас (амралтаар явсан гэх мэт) эд хөрөнгийг ашиглаж чадаагүй нь түүнийг хөлс төлөх үүргээс чөлөөлөхгүй. Хариуцагч нар түлхүүр хүлээлгэж өгөөгүй тул тухайн хугацааны төлбөрийг төлөх ёстой. - Хэрэгт авагдсан төлбөрийн тооцооны тэмдэглэлээр хариуцагч нарын төлөөгүй үлдсэн түрээсийн төлбөр 1,050,000 төгрөг болох нь тогтоогдсон тул анхан шатны шүүхийн дутуу тооцсон дүнг засаж нэмэгдүүлсэн. - Ашиглалтын зардал (цахилгаан, ус, хог)-ын нэгдсэн тооцоо, баримтууд нь Иргэний хэрэг шүүхэд хянан шийдвэрлэх тухай хуулийн 44.2-т заасан нотлох баримтын шаардлага хангаагүй тул уг зардлыг хэрэгсэхгүй болгосон нь үндэслэлтэй.

ХЭРГИЙН ТАНИЛЦУУЛГА: Орон сууц түрээсэлсэн хугацааны төлбөр, цахилгааны төлбөр, эд хөрөнгийн эвдрэл, гэмтлийн хохирол нэхэмжилсэн. Нэхэмжлэгч: Орон сууц түрээслэх гэрээний дагуу төлбөр, цахилгааны үлдэгдэл, учирсан хохирлыг шаардсан. Хариуцагч: Гэрээгээр хийсэн засварыг бүрэн хийгээгүй, цахилгааны төлбөр нь үндэслэлгүй, эд хөрөнгө эвдээгүй, нэхэмжлэгч нь өөрийн эд хөрөнгийг зарж хохиролоо барагдуулсан гэж тайлбарласан. АНХАН ШАТ: Орон сууц хөлслөх гэрээний үүргээр 346 309 төгрөгийг хариуцагчаас гаргуулан нэхэмжлэгчид олгож, нэхэмжлэлийн зарим хэсгийг хэрэгсэхгүй болгосон. Иргэний хуулийн 302.1, 302.4, 295.4-т тус тус заасныг баримтлав. ДАВЖ ЗААЛДАХ ШАТ: Хариуцагч: Анхан шатны шүүхийн шийдвэрийг хүлээн зөвшөөрөхгүй, нэхэмжлэгч нь хуурамч бичиг баримт бүрдүүлсэн, өөрийн эд хөрөнгийг борлуулж хохиролоо барагдуулсан гэж гомдол гаргасан. Давж заалдах шатны шүүх: Анхан шатны шүүхийн шийдвэр хууль ёсны бөгөөд үндэслэл бүхий байна гэж үзсэн. Гэрээ цуцлах талаар мэдэгдсэн гэх үндэслэл тогтоогдоогүй, цахилгааны төлбөр болон бусад зардлыг нотлоогүй тул хариуцагчаас 182 309 төгрөг гаргуулсныг буруутгахгүй. Гэрийг борлуулсан мөнгөнөөс зөрүү өгөөгүй, гэргүй болгож хохироосон гэх хариуцагчийн тайлбар, татгалзлыг нотлоогүй тул давж заалдах гомдлыг хангахгүй орхисон. ҮНДЭСЛЭЛ: Гэрээнд заасан нөхцөл, харилцан тохиролцсон үүрэг, Иргэний хуулийн холбогдох зүйл заалтыг үндэслэн шийдвэр гаргасан. Талуудын хооронд үүссэн гэрээний харилцааг тогтоож, нэхэмжлэгчийн болон хариуцагчийн эрх, үүргийг хуулийн дагуу шийдвэрлэсэн. Хохирлыг нотлох баримт, хуулийн шаардлагыг хангасан эсэхийг хянан тогтоосон.

ХЭРГИЙН ТАНИЛЦУУЛГА: Нийт 2,084,042 төгрөгийг түрээсийн болон ашиглалтын төлбөрт гаргуулах тухай нэхэмжлэлтэй иргэний хэрэг. Нэхэмжлэгч нь хариуцагчийг байр түрээслээд төлбөр төлөөгүй гэж үзсэн. Хариуцагч нь төлбөрөө төлсөн, төлбөргүй байх хугацаа байсан, зардал хуваарилалт тодорхойгүй гэж маргасан. АНХАН ШАТ: Хариуцагч Ц.Б-ээс 450 000 төгрөг, Б.Бат-Оргил, Ц.Б нараас 500 000 төгрөг гаргуулж, үлдэх хэсгийг хэрэгсэхгүй болгож шийдвэрлэсэн. ДАВЖ ЗААЛДАХ ШАТ: Анхны шатны шийдвэрт зарим тооцоо, хуулийн зүйл заалтыг өөрчилж, хариуцагч нараас гаргуулах төлбөрийг нэмэгдүүлж, нэхэмжлэлийн шаардлагаас хэрэгсэхгүй болгох хэсгийг багасгасан. ХЯНАЛТЫН ШАТ: Нэхэмжлэгч нь давж заалдах шатны шүүхийн шийдвэртэй холбоотой ашиглалтын зардал болон түрээсийн үлдэгдэл төлбөрийг бүрэн гаргуулах шаардлагатай гомдол гаргасан. ҮНДЭСЛЭЛ: Шүүх нь хоёр шатны шүүхийн дүгнэлт, хуулийн хэрэглээг үндэслэлтэй гэж үзэж, нэхэмжлэгчийн гомдлыг хангахгүй орхисон. Зохигчийн хооронд байгуулсан орон сууц хөлслөх гэрээний харилцаанд холбогдох хуулийг зөв хэрэглэж, хөлсөө төлөөгүй үлдэгдлийг гаргуулах нь үндэслэлтэй.

### 📄 ХЭРГИЙН ТОВЧ ТАНИЛЦУУЛГА - **Үйл явдал**: Ц.Цэцэгээ Г.Золжаргалын өмчлөлийн орон сууцыг 2013 оны 4 дүгээр сарын 17-ны өдрөөс эхлэн сарын 600,000 төгрөгөөр хөлслөх гэрээ байгуулж, 1,200,000 төгрөг (нэг сарын хөлс, нэг сарын барьцаа) төлсөн. Орон сууцанд нүүж орсны дараа гал тогооны чулуун тавцан хагарсан, цонх эвдэрсэн зэрэг гэмтэл илэрсэн талаар маргаан үүсч, Ц.Цэцэгээ байрнаас нүүсэн. - **Нэхэмжлэгч**: Ц.Цэцэгээ нь 18 хоногийн хөлс болох 360,000 төгрөгийг төлөх ёстой гэж үзэн, ашиглаагүй хугацааны хөлс 220,000 төгрөг, барьцаа 600,000 төгрөг, нийт 820,000 төгрөгийг Г.Золжаргал, Б.Оюунбилэг нараас гаргуулахыг шаардсан. - **Хариуцагч**: Г.Золжаргал, Б.Оюунбилэг нар нь Ц.Цэцэгээ чулуун тавцан, цонхыг эвдэж, нэмэлт 10 хоног байранд амьдарсан тул эдгээр зардлыг суутгаж, үлдэх 87,810 төгрөгийг Ц.Цэцэгээд төлөхийг зөвшөөрсөн. ### 🏛️ АНХАН ШАТ - **Өдөр**: 2016-12-05, **Дугаар**: 182/ШШ2016/01242 - **Шийдвэр**: Г.Золжаргал, Б.Оюунбилэг нараас 426,230 төгрөгийг гаргуулж Ц.Цэцэгээд олгож, нэхэмжлэлээс үлдэх 393,770 төгрөгийн шаардлагыг хэрэгсэхгүй болгосон. - **Үндэслэл**: Иргэний хуулийн 302.1. ### 🔁 ДАВЖ ЗААЛДАХ ШАТ - **Өдөр**: 2017-02-10, **Дугаар**: 449 - **Гомдлол гаргагч**: Хариуцагч - **Гомдлолын шалтгаан**: Анхан шатны шүүхийн шийдвэр нь нотлох баримтыг тал бүрээс нь үнэлээгүй, нэг талыг барьсан. - **Шийдвэр**: Анхан шатны шүүхийн шийдвэрт хууль хэрэглээний техникийн өөрчлөлт оруулж, бусад заалтыг хэвээр үлдээсэн. - **Үндэслэл**: Иргэний хуулийн 160.3, Иргэний хэрэг шүүхэд хянан шийдвэрлэх тухай хуулийн 162.4. ### ⚖️ ХЯНАЛТЫН ШАТ - **Өдөр**: 2017-05-02, **Дугаар**: 210/МА2017/00515 - **Гомдлол гаргагч**: Хариуцагчийн итгэмжлэгдсэн төлөөлөгч - **Гомдлолын шалтгаан**: Хоёр шатны шүүх нотлох баримтыг тал бүрээс нь судлаагүй, нэг талыг барьж шийдвэрлэсэн. - **Шийдвэр**: Давж заалдах шатны шүүхийн магадлалыг хэвээр үлдээж, хариуцагчийн итгэмжлэгдсэн төлөөлөгчийн гомдлыг хангахгүй орхисон. ### 📚 ҮНДЭСЛЭЛ - Анхан болон давж заалдах шатны шүүх хэрэгт цугларсан нотлох баримтыг тал бүрээс нь бодитойгоор харьцуулан үзэж, зохигчдын хооронд үүссэн эрх зүйн маргааны үйл баримтын талаар бүрэн эрхийнхээ хүрээнд дүгнэлт хийсэн. - Давж заалдах шатны шүүх анхан шатны шүүхийн шийдвэрт хууль хэрэглээний болон техникийн шинжтэй өөрчлөлт оруулсан нь хууль зүйн үндэслэлтэй. - Хоёр шатны шүүх хэрэг хянан шийдвэрлэх ажиллагааг хуульд заасан журмын дагуу явуулж, хэргийн оролцогчдын мэтгэлцэх эрхийг хязгаарласан алдаа гаргаагүй. - Зохигчдын хооронд үүссэн орон сууц хөлслөх гэрээний харилцааг Иргэний хуулийн 302.1.-д заасан зохицуулалтад хамааруулсан нь үндэслэлтэй. - Шүүх гэрээний нөхцөл, үйлчилж эхэлсэн хугацаа, орон сууцыг эзэмшилдээ авсан, буцаан хүлээлгэж өгсөн үе, гэрээ цуцлагдсан шалтгаан, барьцаа хөрөнгө, хөлс, урьдчилгаа төлбөр зэрэг хэрэгт ач холбогдол бүхий үйл баримтын талаар Иргэний хуулийн холбогдох зохицуулалтын дагуу үндэслэл бүхий дүгнэлт хийсэн. - Хариуцагчийн итгэмжлэгдсэн төлөөлөгчийн гомдолд шүүх хэрэглэвэл зохих хуулийг хэрэглээгүй, хэрэглэх ёсгүй хуулийг хэрэглэсэн, хуулийг буруу тайлбарлаж хэрэглэсэн, эсхүл хэрэг хянан шийдвэрлэх ажиллагааны журмыг зөрчсөн талаар тодорхой тусгаагүй тул шийдвэр, магадлалыг өөрчлөх, хүчингүй болгох үндэслэлгүй.