Тогтоол №17349

ХЭРГИЙН ТАНИЛЦУУЛГА: Худалдах-худалдан авах гэрээний үүргээ биелүүлээгүйгээс үүссэн нэхэмжлэлийг шийдвэрлэх. АНХАН ШАТ: Үл хөдлөх эд хөрөнгө борлуулах гэрээнээс татгалзаж, төлбөр гаргуулах, эд хөрөнгийг хууль бус эзэмшлээс чөлөөлүүлэх нэхэмжлэлийг хүлээн зөвшөөрч, нэхэмжлэгчээс мөнгө гаргуулах, хариуцагчид эд хөрөнгийг шилжүүлэн өгөхийг даалгасан. ДАВЖ ЗААЛДАХ ШАТ: Анхан шатны шүүхийн шийдвэрийг эс зөвшөөрч, өмчлөх эрхийн асуудал болон улсын тэмдэгтийн хураамжийн хуваарилалт нь үндэслэлгүй гэсэн гомдлыг хүлээн авч, өмчлөгчийн шаардах эрхийн талаарх хуулийн зохицуулалтыг баримталсан нь оновчгүй байсныг тогтоож, шийдвэрт өөрчлөлт оруулсан. ҮНДЭСЛЭЛ: Талуудын хооронд байгуулагдсан орон сууц худалдах-худалдан авах гэрээ нь үл хөдлөх эд хөрөнгийн бүртгэлийн газарт бүртгүүлээгүй тул Иргэний хуулийн 56 дугаар зүйлийн 56.1.8-д зааснаар хүчин төгөлдөр бус байсан. Хүчин төгөлдөр бус гэрээний үүрэг нь талуудыг анхны байдалд нь оруулах, боломжгүй бол үнийг нь төлөхөд оршино. Нэхэмжлэгч нь хариуцагчаас төлсөн мөнгийг буцаан өгч, хариуцагч нь орон сууцыг нэхэмжлэгчийн эзэмшилд шилжүүлэн өгөх нь зүйтэй. Өмчлөгчийн шаардах эрхийн зохицуулалтыг нэхэмжлэгч өмчлөгч биш байхад хэрэглэсэн нь буруу. Улсын тэмдэгтийн хураамжийн хуваарилалт хуульд нийцсэн.

### 📄 ХЭРГИЙН ТОВЧ ТАНИЛЦУУЛГА - **Үйл явдал**: Нэхэмжлэгч Н.Цэдэвсүрэнд орон сууц худалдсан боловч төлбөрөө бүрэн аваагүй тул орон сууцыг чөлөөлүүлж, хохирол гаргуулахыг шаардсан. Хариуцагч Н.Цэдэвсүрэн нь орон сууцны төлбөрт өгсөн мөнгө болон хохирлыг нэхэмжлэгчээс гаргуулахаар сөрөг нэхэмжлэл гаргасан. - **Нэхэмжлэгч**: Орон сууцыг хариуцагчийн эзэмшлээс чөлөөлүүлж, зээлийн хүү, даатгалын төлбөр, түрээсийн төлбөр болон түрээслэх байсан орлого зэрэг нийт 34,541,896 төгрөгийн хохирлыг гаргуулах. - **Хариуцагч**: Нэхэмжлэгчид орон сууцны төлбөрт шилжүүлсэн 43,000,000 төгрөг, хохирол 17,223,583 төгрөг, нийт 60,223,583 төгрөгийг нэхэмжлэгчээс гаргуулах. ### 🏛️ АНХАН ШАТ - **Өдөр**: 2020-09-08, **Дугаар**: 183/ШШ2020/02361 - **Шийдвэр**: Хариуцагчийн эзэмшлээс орон сууцыг чөлөөлүүлж, нэхэмжлэгчээс 43,000,000 төгрөгийг гаргуулж хариуцагчид олгож, нэхэмжлэлийн хохирол болон сөрөг нэхэмжлэлийн шаардлагыг бүхэлд нь хэрэгсэхгүй болгосон. - **Үндэслэл**: Иргэний хуулийн 243.1, 225.1, 205.1, 227.1, 56.1.2, 56.1.8, 56.6. Нэхэмжлэгчийн хохирлын шаардлагын зарим нь банктай байгуулсан зээлийн үүрэг бөгөөд хариуцагч хариуцахгүй, олох байсан орлого нь баримтаар нотлогдоогүй. ### 🔁 ДАВЖ ЗААЛДАХ ШАТ - **Өдөр**: 2020-12-25, **Дугаар**: 22 - **Гомдлол гаргагч**: Нэхэмжлэгч - **Гомдлолын шалтгаан**: Анхан шатны шүүхийн шийдвэрийн зарим хэсгийг эс зөвшөөрч, хохирлын шаардлагыг хангуулах. - **Шийдвэр**: Анхан шатны шүүхийн шийдвэрийн нэр болон улсын тэмдэгтийн хураамжийн тооцоонд өөрчлөлт оруулж, бусад заалтыг хэвээр үлдээсэн. - **Үндэслэл**: Нэхэмжлэгч нь худалдан авагчаас шилжүүлсэн орон сууцны төлбөрийг банкны зээлд тушааж, орон сууцны өмчлөх эрхийг шилжүүлэх үүргээ биелүүлээгүй буруутай тул хохирол шаардах эрхгүй. ### ⚖️ ХЯНАЛТЫН ШАТ - **Өдөр**: 2022-12-09, **Дугаар**: 2461 - **Гомдлол гаргагч**: Нэхэмжлэгчийн итгэмжлэгдсэн төлөөлөгч - **Гомдлолын шалтгаан**: Хоёр шатны шүүх хэрэглэвэл зохих хуулийг хэрэглээгүй, хуулийг буруу тайлбарлаж хэрэглэсэн, нотлох баримтыг буруу үнэлсэн. - **Шийдвэр**: Давж заалдах шатны шүүхийн магадлалыг хэвээр үлдээж, нэхэмжлэгчийн итгэмжлэгдсэн төлөөлөгчийн гомдлыг хангахгүй орхисон. ### 📚 ҮНДЭСЛЭЛ - Талууд үл хөдлөх эд хөрөнгө худалдах-худалдан авах гэрээг бичгээр байгуулж, нотариатаар гэрчлүүлсэн тул гэрээ хуулийн шаардлага хангасан хүчин төгөлдөр хэлцэл мөн. - Нэхэмжлэгч нь хариуцагчаас өгсөн орон сууцны төлбөрийг зээлийн гэрээний үүрэгт шилжүүлээгүй буруутай гэж давж заалдах шатны шүүх дүгнэсэн нь үндэслэлтэй. - Маргааны зүйл болсон орон сууц банкны зээлийн барьцаанд байгаа бөгөөд нэхэмжлэгч нь хариуцагчийн төлсөн 43,000,000 төгрөгөөс банкны зээлийг төлсөн үйл баримт тогтоогдоогүй. - Төлбөр бүрэн төлөгдсөн ч орон сууцыг барьцаанаас чөлөөлөх боломжгүй гэсэн үндэслэлээр хариуцагч төлбөрөө зогсоосон нь нэхэмжлэгч гэрээнээс татгалзсанд дан ганц хариуцагчийг буруутгах боломжгүй болохыг харуулсан. - Иргэний хуулийн 227.1-д зааснаар гэрээний нэг тал үүргээ зөрчсөн бол нөгөө тал нь гэрээнээс татгалзсантай холбогдон учирсан хохирлыг арилгуулахаар шаардах эрхтэй. Гэвч гэрээ цуцлагдсанд талууд хэн аль нь буруутай тул хохирол шаардах эрхгүй. - Нэхэмжлэгчийн бусдын орон сууцыг түрээслэн амьдарсан зардал 2,250,000 төгрөгийг гаргуулах гомдлыг хангахгүй. - Хоёр шатны шүүх хэрэг хянан шийдвэрлэх ажиллагааг хуулийн дагуу явуулж, хэргийн оролцогчийн эрхийг зөрчөөгүй, эрх зүйн харилцааг зөв тодорхойлж, холбогдох хуулийг зөв тайлбарлаж хэрэглэсэн.

### 📄 ХЭРГИЙН ТОВЧ ТАНИЛЦУУЛГА - **Үйл явдал**: Нэхэмжлэгч нь хариуцагчтай орон сууц худалдах-худалдан авах гэрээ байгуулж, хариуцагч нь төлбөрөө хугацаандаа төлөөгүй тул орон сууцыг чөлөөлүүлэхээр шаардсан. Хариуцагч нь орон сууцны үнэд төлсөн мөнгөө буцаан гаргуулах сөрөг нэхэмжлэл гаргасан. - **Нэхэмжлэгч**: Орон сууцны төлбөрийг хугацаанд нь төлөөгүй тул хариуцагчийг орон сууцнаас албадан гаргуулах. - **Хариуцагч**: Орон сууцны үнэ 68,000,000 төгрөгийг бүрэн төлсөн тул орон сууцыг чөлөөлүүлэх нэхэмжлэлийг хүлээн зөвшөөрөхгүй. Мөн орон сууцны үнэд төлсөн 66,851,000 төгрөгийг буцаан гаргуулах. ### 🏛️ АНХАН ШАТ - **Өдөр**: 2019-09-25, **Дугаар**: 899 - **Шийдвэр**: Нэхэмжлэгчийн орон сууц чөлөөлүүлэх нэхэмжлэлийг хангаж, хариуцагчаас 53,481,000 төгрөгийг гаргуулж нэхэмжлэгчид олгосон. Сөрөг нэхэмжлэлийн үлдэх 13,370,000 төгрөгийг хэрэгсэхгүй болгосон. - **Үндэслэл**: Иргэний хуулийн 243.1, 205.1, 492.1.1. Хариуцагч гэрээний үүргээ биелүүлээгүй, гэрээнээс татгалзах эрхтэй. ### 🔁 ДАВЖ ЗААЛДАХ ШАТ - **Өдөр**: 2019-11-18, **Дугаар**: 99 - **Гомдлол гаргагч**: Хариуцагч - **Гомдлолын шалтгаан**: Анхан шатны шүүх нэхэмжлэгчийг хохирол нэхэмжлээгүй байхад хасаж тооцсон нь буруу. - **Шийдвэр**: Анхан шатны шүүхийн шийдвэрийн 2 дугаар заалтад өөрчлөлт оруулж, нэхэмжлэгчээс 66,851,000 төгрөгийг гаргуулж хариуцагчид олгосон. Бусад заалтуудыг хэвээр үлдээсэн. - **Үндэслэл**: Иргэний хуулийн 243.1, 205.1. ### ⚖️ ХЯНАЛТЫН ШАТ - **Өдөр**: 2019-12-17, **Дугаар**: 99 - **Гомдлол гаргагч**: Нэхэмжлэгч - **Гомдлолын шалтгаан**: Давж заалдах шатны шүүх нэхэмжлэлийн шаардлагыг хохирол, зардлыг шаардаагүй гэж буруу дүгнэж, анхан шатны шийдвэрт өөрчлөлт оруулсан нь үндэслэлгүй. - **Шийдвэр**: Давж заалдах шатны шүүхийн магадлалыг хүчингүй болгож, анхан шатны шүүхийн шийдвэрийг хэвээр үлдээсэн. ### 📚 ҮНДЭСЛЭЛ - Талуудын хооронд Иргэний хуулийн 243.1-д заасан худалдах-худалдан авах гэрээ байгуулагдсан. - Орон сууц хөлслөх гэрээ нь худалдах-худалдан авах гэрээг халхавчлах зорилгоор хийгдсэн бөгөөд Иргэний хуулийн 56.1.3-т заасан хүчин төгөлдөр бус хэлцэл байна. - Хариуцагч гэрээгээр хүлээсэн үүргээ тогтоосон хугацаанд бүрэн биелүүлээгүй нь тогтоогдсон. - Нэхэмжлэгч гэрээнээс татгалзаж орон сууцаа буцаан шаардсан нь Иргэний хуулийн 205.1-г зөрчөөгүй байна. - Хариуцагч орон сууцыг эзэмшиж ашиглаж байсан хугацааны хөлсийг тооцох нь зүйтэй. - Анхан шатны шүүх хариуцагчийг үндэслэлгүй хөрөнгөжсөн гэж үзэж, гэрээ байгуулснаас нэхэмжлэл гаргах хүртэл хугацаанд байр ашигласны хөлсийг сарын 382,000 төгрөгөөр тооцож, 13,370,000 төгрөгийг сөрөг нэхэмжлэлээс хасч тооцсон нь Иргэний хуулийн 492.1.1-т заасан зохицуулалтыг зөв тайлбарлан хэрэглэсэн. - Давж заалдах шатны шүүх хэрэглэвэл зохих хуулийг хэрэглээгүй, хэргийн баримтыг үнэлээгүй.

ХЭРГИЙН ТАНИЛЦУУЛГА: Нэхэмжлэгч байраа худалдах гэрээ хийж, хариуцагчийг оруулсны дараа хариуцагч гэрээний үүргээ биелүүлээгүй тул байр чөлөөлүүлэх, түрээсийн төлбөр, засварын зардал гаргуулах нэхэмжлэл гаргасан. Хариуцагч гэрээний үүргээ биелүүлэх сонирхолтой байгаагаа илэрхийлж, урьдчилгаанд төлсөн мөнгөө буцаан авах сөрөг нэхэмжлэл гаргасан. АНХАН ШАТ: Байрыг албадан чөлөөлж, засварын зардалд тодорхой хэмжээний мөнгө гаргуулж, хариуцагчаас авсан урьдчилгаа төлбөрийг хариуцагчид буцаан олгохоор шийдвэрлэсэн. ДАВЖ ЗААЛДАХ ШАТ: Нэхэмжлэгч байр чөлөөлүүлэх, гэрээ зөрчсөний улмаас учирсан хохирол гаргуулах шаардлагыг хэрэгсэхгүй болгосон болон сөрөг нэхэмжлэлийг хангасан шийдвэрийн хэсэгт гомдол гаргасан. Хариуцагч засварын зардлыг хэтрүүлэн тооцсон хэмээн гомдол гаргасан. ХЯНАЛТЫН ШАТ: Анхан шатны шүүх гэрээг хүчин төгөлдөр бус хэлцэл гэж үзсэн нь буруу. Хариуцагч гэрээний үүргээ биелүүлээгүй тул нэхэмжлэгч хохирол шаардах эрхтэй. Гэвч нэхэмжлэгч хохирлоо нотлоогүй, гэрээний дагуу байранд амьдарсан хугацааны элэгдэл, хорогдлыг сэргээн засахтай холбогдсон зардлыг тооцож байсан нь хуульд нийцээгүй. Шүүх сөрөг нэхэмжлэлийг хүлээж авсан нь хууль зөрчөөгүй, гэхдээ нэхэмжлэгчийн давж заалдах гомдлын зарим хэсэг хангагдсан тул улсын тэмдэгтийн хураамжийн буцаан олголтыг шийдвэрлэсэн. ҮНДЭСЛЭЛ: Гэрээний нөхцөл, талуудын үүргээ биелүүлээгүй байдал, учирсан хохирлыг тогтоохдоо хуулийн зүйл заалтыг буруу тайлбарласан, алдаатай хэрэглэсэн. Иймд анхан шатны шүүхийн шийдвэрт өөрчлөлт оруулж, гэрээний үндсэн зорилтыг хангаж чадахуйц гэрээг хүчин төгөлдөр гэж үзэн, нэхэмжлэгчийн гэрээнээс татгалзсан тохиолдолд учирсан хохирлыг шаардах эрхийг нь хангаж, харин шүүхийн шинжээчийн дүгнэлтийг хуульд заасан журмын дагуу биш хийсэн байдлыг үндэслэл болгож, тухайн хэсгийг хэрэглэх боломжгүй гэж үзсэн.

ХЭРГИЙН ТАНИЛЦУУЛГА: Нэхэмжлэгч нь хариуцагчийг орон сууцнаас албадан гаргаж, СӨХ-ны төлбөр гаргуулах, хариуцагч нь гэрээнээс татгалзаж урьдчилгаа төлбөрөө буцаан гаргуулах сөрөг нэхэмжлэлтэй. АНХАН ШАТ: Хариуцагчийг орон сууцнаас албадан гаргах, СӨХ-ны төлбөрийг хэрэгсэхгүй болгох, хариуцагчийн сөрөг нэхэмжлэлийг хэрэгсэхгүй болгож, улсын тэмдэгтийн хураамж гаргуулах шийдвэрлэсэн. ДАВЖ ЗААЛДАХ ШАТ: Хариуцагч нь анхан шатны шүүхийн шийдвэрийг өөрчлөн, хэргийг дахин шийдвэрлүүлэхээр буцаах, эсхүл гомдлыг хангахгүй орхих тухай гомдол гаргасан. ҮНДЭСЛЭЛ: Талуудын хооронд байгуулагдсан орон сууц худалдах, худалдан авах гэрээний үүрэг хөөн хэлэлцэх хугацаа дуусгавар болсон тул гэрээний дагуу харилцан шаардах боломжгүй. Нэхэмжлэгч нь орон сууцны хууль ёсны өмчлөгч болох нь тогтоогдсон тул албадан чөлөөлүүлэх шаардлагыг хангасан. Хариуцагч нь гэрээний урьдчилгаа төлбөр төлснөө нотлоогүй тул сөрөг нэхэмжлэлийг хэрэгсэхгүй болгосон. Анхан шатны шүүхийн хууль хэрэглээ, улсын тэмдэгтийн хураамж хуваарилалтыг өөрчилж, хариуцагчийн давж заалдах гомдлыг хангахгүй орхив.