Тогтоол №16339

ХЭРГИЙН ТАНИЛЦУУЛГА: Нэхэмжлэгч нь орон сууц худалдах, худалдан авах гэрээ байгуулаад, хариуцагч гэрээгээр хүлээсэн үүргээ биелүүлээгүй тул гэрээнээс татгалзаж, орон сууцыг чөлөөлүүлэн, гэрээний улмаас учирсан хохирлыг гаргуулах шаардлагатай. Хариуцагч нь орон сууцыг худалдан авахад зарцуулсан мөнгөө буцаан шаардаж, хөөн хэлэлцэх хугацаа дуусаагүй, мөн хууль бус эзэмшилт байхгүй гэж маргаж байна. АНХАН ШАТ: Анхан шатны шүүх нэхэмжлэгчийн шаардлагыг хангаж, хариуцагчаас тодорхой хэмжээний мөнгийг гаргуулж нэхэмжлэгчид олгож, хариуцагчийн нэхэмжлэлээс зарим хэсгийг хэрэгсэхгүй болгон шийдвэрлэсэн. ДАВЖ ЗААЛДАХ ШАТ: Хариуцагч нь анхан шатны шүүхийн шийдвэртэй санал нийлэхгүй, нэхэмжлэгч нь мөнгөө өгөхгүй, цаг хугацаа ашиглан шамшигдуулж байна гэж гомдол гаргасан. Давж заалдах шатны шүүхээс нэхэмжлэгчийн нэхэмжлэлийг хэрэгсэхгүй болгож, хариуцагчийн сөрөг нэхэмжлэлийн зарим хэсгийг хангаж, анхан шатны шүүхийн шийдвэрт өөрчлөлт оруулсан. ҮНДЭСЛЭЛ: Давж заалдах шатны шүүхээс нэхэмжлэгч нь хариуцагчийг орон сууцанд үнэ төлбөргүй амьдарч үр шим хүртсэн гэх үндэслэл нь Иргэний хуулийн зохих зүйл заалтад хамаарахгүй, мөн нэхэмжлэгчийн нэхэмжлэлийг хөлсөлж орлого олох зорилгоор худалдан авсан эсэх нь тогтоогдохгүй байна гэж үзжээ. Харин хариуцагчийн хувьд орон сууц худалдан авахад зарцуулсан мөнгөө буцаан шаардах эрх үүссэн, хөөн хэлэлцэх хугацаа дуусаагүй, мөн засварт зарцуулсан мөнгө болон цалингийн зээлийн төлбөрийг бүрэн хангаж чадаагүй тул анхан шатны шийдвэрийг өөрчилсөн.

### 📄 ХЭРГИЙН ТОВЧ ТАНИЛЦУУЛГА - **Үйл явдал**: Нэхэмжлэгч нь хариуцагчтай орон сууц худалдах-худалдан авах гэрээ байгуулж, хариуцагч нь төлбөрөө хугацаандаа төлөөгүй тул орон сууцыг чөлөөлүүлэхээр шаардсан. Хариуцагч нь орон сууцны үнэд төлсөн мөнгөө буцаан гаргуулах сөрөг нэхэмжлэл гаргасан. - **Нэхэмжлэгч**: Орон сууцны төлбөрийг хугацаанд нь төлөөгүй тул хариуцагчийг орон сууцнаас албадан гаргуулах. - **Хариуцагч**: Орон сууцны үнэ 68,000,000 төгрөгийг бүрэн төлсөн тул орон сууцыг чөлөөлүүлэх нэхэмжлэлийг хүлээн зөвшөөрөхгүй. Мөн орон сууцны үнэд төлсөн 66,851,000 төгрөгийг буцаан гаргуулах. ### 🏛️ АНХАН ШАТ - **Өдөр**: 2019-09-25, **Дугаар**: 899 - **Шийдвэр**: Нэхэмжлэгчийн орон сууц чөлөөлүүлэх нэхэмжлэлийг хангаж, хариуцагчаас 53,481,000 төгрөгийг гаргуулж нэхэмжлэгчид олгосон. Сөрөг нэхэмжлэлийн үлдэх 13,370,000 төгрөгийг хэрэгсэхгүй болгосон. - **Үндэслэл**: Иргэний хуулийн 243.1, 205.1, 492.1.1. Хариуцагч гэрээний үүргээ биелүүлээгүй, гэрээнээс татгалзах эрхтэй. ### 🔁 ДАВЖ ЗААЛДАХ ШАТ - **Өдөр**: 2019-11-18, **Дугаар**: 99 - **Гомдлол гаргагч**: Хариуцагч - **Гомдлолын шалтгаан**: Анхан шатны шүүх нэхэмжлэгчийг хохирол нэхэмжлээгүй байхад хасаж тооцсон нь буруу. - **Шийдвэр**: Анхан шатны шүүхийн шийдвэрийн 2 дугаар заалтад өөрчлөлт оруулж, нэхэмжлэгчээс 66,851,000 төгрөгийг гаргуулж хариуцагчид олгосон. Бусад заалтуудыг хэвээр үлдээсэн. - **Үндэслэл**: Иргэний хуулийн 243.1, 205.1. ### ⚖️ ХЯНАЛТЫН ШАТ - **Өдөр**: 2019-12-17, **Дугаар**: 99 - **Гомдлол гаргагч**: Нэхэмжлэгч - **Гомдлолын шалтгаан**: Давж заалдах шатны шүүх нэхэмжлэлийн шаардлагыг хохирол, зардлыг шаардаагүй гэж буруу дүгнэж, анхан шатны шийдвэрт өөрчлөлт оруулсан нь үндэслэлгүй. - **Шийдвэр**: Давж заалдах шатны шүүхийн магадлалыг хүчингүй болгож, анхан шатны шүүхийн шийдвэрийг хэвээр үлдээсэн. ### 📚 ҮНДЭСЛЭЛ - Талуудын хооронд Иргэний хуулийн 243.1-д заасан худалдах-худалдан авах гэрээ байгуулагдсан. - Орон сууц хөлслөх гэрээ нь худалдах-худалдан авах гэрээг халхавчлах зорилгоор хийгдсэн бөгөөд Иргэний хуулийн 56.1.3-т заасан хүчин төгөлдөр бус хэлцэл байна. - Хариуцагч гэрээгээр хүлээсэн үүргээ тогтоосон хугацаанд бүрэн биелүүлээгүй нь тогтоогдсон. - Нэхэмжлэгч гэрээнээс татгалзаж орон сууцаа буцаан шаардсан нь Иргэний хуулийн 205.1-г зөрчөөгүй байна. - Хариуцагч орон сууцыг эзэмшиж ашиглаж байсан хугацааны хөлсийг тооцох нь зүйтэй. - Анхан шатны шүүх хариуцагчийг үндэслэлгүй хөрөнгөжсөн гэж үзэж, гэрээ байгуулснаас нэхэмжлэл гаргах хүртэл хугацаанд байр ашигласны хөлсийг сарын 382,000 төгрөгөөр тооцож, 13,370,000 төгрөгийг сөрөг нэхэмжлэлээс хасч тооцсон нь Иргэний хуулийн 492.1.1-т заасан зохицуулалтыг зөв тайлбарлан хэрэглэсэн. - Давж заалдах шатны шүүх хэрэглэвэл зохих хуулийг хэрэглээгүй, хэргийн баримтыг үнэлээгүй.

### 📄 ХЭРГИЙН ТОВЧ ТАНИЛЦУУЛГА - **Үйл явдал**: Нэхэмжлэгч Г нь хариуцагч Ө-тэй 2016 онд амаар тохиролцон орон сууц худалдах, худалдан авах гэрээ байгуулсан. Нэхэмжлэгч орон сууцыг хариуцагчид хүлээлгэн өгсөн боловч хариуцагч үнийг бүрэн төлөөгүй тул гэрээнээс татгалзаж, орон сууцыг чөлөөлүүлэх, түрээсийн төлбөр болон бусад зардлыг гаргуулахаар нэхэмжилсэн. Хариуцагч сөрөг нэхэмжлэл гаргаж, орон сууцны өмчлөгчөөр тогтоолгохыг шаардсан. - **Нэхэмжлэгч**: Г нь орон сууцыг 180,000,000 төгрөгөөр худалдсан, хариуцагч 75,000,000 төгрөгийг төлсөн, үлдэгдэл төлбөрийг төлөөгүй тул гэрээнээс татгалзаж, орон сууцыг чөлөөлүүлж, түрээсийн төлбөр болон гэрээний үүргийн зөрчлийн төлбөр, шүүхийн шийдвэр гүйцэтгэх зардлыг гаргуулах. - **Хариуцагч**: Ө нь орон сууцыг 160,000,000 төгрөгөөр худалдан авахаар тохирсон, нийт 115,000,000 төгрөгийг төлсөн, үлдэгдэл төлбөрийг төлөхөөр тохирсон. Орон сууцны төлбөрийг бүрэн төлсөн тул өмчлөгчөөр тогтоолгож, өмчлөх эрхийн гэрчилгээг шилжүүлэн өгөхийг даалгуулах сөрөг нэхэмжлэл гаргасан. Нэхэмжлэлийн шаардлагуудыг бүхэлд нь зөвшөөрөхгүй. ### 🏛️ АНХАН ШАТ - **Өдөр**: 2024-12-10, **Дугаар**: 101/ШШ2024/05829 - **Шийдвэр**: Орон сууцыг чөлөөлөхийг хариуцагчид даалгаж, нэхэмжлэлийн бусад шаардлага болон сөрөг нэхэмжлэлийг хэрэгсэхгүй болгосон. - **Үндэслэл**: Иргэний хуулийн 243.1, 205.1, 227.1. Хариуцагч орон сууцны төлбөрийг бүрэн төлөөгүй тул өмчлөгчөөр тогтоолгох эрхгүй. Нэхэмжлэгч гэрээнээс татгалзсан нь хууль зөрчөөгүй. Өөрийн хүсэл зоригоор орон сууцаа худалдаж, бусдын байрыг түрээсэлсэн тул түрээсийн төлбөр болон гэрээний үүргийн төлбөрийг гаргуулах үндэслэлгүй. ### 🔁 ДАВЖ ЗААЛДАХ ШАТ - **Өдөр**: 2025-02-14, **Дугаар**: 210/МА2025/00355 - **Гомдлол гаргагч**: Хариуцагч - **Гомдлолын шалтгаан**: Анхан шатны шүүхийн шийдвэрийг эс зөвшөөрч гомдол гаргасан. - **Шийдвэр**: Анхан шатны шүүхийн шийдвэрийг өөрчилж, хариуцагчаас 67,166,666 төгрөг гаргуулж нэхэмжлэгчид, нэхэмжлэгчээс 95,000,000 төгрөг гаргуулж хариуцагчид олгож, бусад хэсгийг хэвээр үлдээсэн. - **Үндэслэл**: Иргэний хуулийн 243.1, 205.1, 227.1, 227.3. Нэхэмжлэгч гэрээнээс татгалзсан нь хуульд нийцсэн. Хариуцагч 95,000,000 төгрөгийг төлсөн тул нэхэмжлэгчээс буцаан гаргуулна. Талууд гэрээний үүргийн зөрчлөөс үүсэх хохирлыг тохиролцсон тул хариуцагчийн эзэмшилд байсан орон сууцнаас олох байсан орлогыг хохиролд тооцож, 67,166,666 төгрөгийг гаргуулсан. ### ⚖️ ХЯНАЛТЫН ШАТ - **Өдөр**: 2025-06-19, **Дугаар**: 001/ШХТ2025/00429 - **Гомдлол гаргагч**: Хариуцагч Ө - **Гомдлолын шалтгаан**: Хоёр шатны шүүх хуулийг зөрүүтэй хэрэглэсэн, хэрэг хянан шийдвэрлэх ажиллагааны ноцтой зөрчил гаргасан нь шүүхийн шийдвэрт нөлөөлсөн. - **Шийдвэр**: Давж заалдах шатны шүүхийн магадлалын тогтоох хэсгийн 1 дэх заалтыг "95,000,000 төгрөг" гэснийг "115,000,000 төгрөг" гэж, "632,950 төгрөг" гэснийг "732,950 төгрөг" гэж тус тус өөрчлөн, магадлалын бусад заалтыг хэвээр үлдээж, хариуцагчийн гомдлын заримыг хангасан. ### 📚 ҮНДЭСЛЭЛ - Зохигчид 2016 онд орон сууц худалдах-худалдан авах гэрээг амаар байгуулж, нэхэмжлэгч орон сууцыг хариуцагчид хүлээлгэн өгсөн нь Иргэний хуулийн 243.1, 43.1.1-д нийцнэ. - Талууд 2020.02.01-ний өдрийн "Орон сууцны төлбөр төлөх гэрээ"-гээр орон сууцны үнийг 180,000,000 төгрөгөөр тохирсон нь нэхэмжлэгчийн тайлбар болон баримтаар нотлогдсон. - Хариуцагч нь орон сууцны төлбөрт нийт 115,000,000 төгрөгийг төлсөн нь дансны хуулгаар нотлогдсон. - Хариуцагч орон сууцны төлбөрийг бүрэн төлөөгүй тул Иргэний хуулийн 243.1-д зааснаар өмчлөгчөөр тогтоолгох, өмчлөх эрхийг шилжүүлэхийг шаардах эрхгүй. Сөрөг нэхэмжлэлийг хэрэгсэхгүй болгосон нь хууль ёсны. - Нэхэмжлэгч гэрээний үүргээ зөрчсөн тул Иргэний хуулийн 225.1-д заасны дагуу гэрээнээс татгалзсан нь хууль зөрчөөгүй. - Гэрээнээс татгалзсан тохиолдолд талууд гэрээний гүйцэтгэлийг биет байдлаар нь буцааж өгөх үүрэгтэй тул нэхэмжлэгчээс хариуцагчид 115,000,000 төгрөгийг гаргуулж олгоно. - Гэрээний үүргийн зөрчлөөс үүссэн хохирлыг Иргэний хуулийн 227.1, 227.3-т заасны дагуу тооцох бөгөөд талууд 2020.02.01-ний өдрийн гэрээний 3.1-д нэг сарын төлбөрийг 1,250,000 төгрөгөөр тооцохоор тохиролцсон нь хууль зөрчөөгүй. Давж заалдах шатны шүүх 67,166,666 төгрөгийг гаргуулахаар шийдвэрлэсэн нь үндэслэл бүхий боловч хохирол тооцсон хугацаанд техникийн алдаа гаргасан. - Гэрчийг шүүх хуралдаанд оролцуулаагүй нь хариуцагчийн өмгөөлөгч татгалзсан, хариуцагч эсэргүүцээгүй тул хэрэг хянан шийдвэрлэх ажиллагааны журам зөрчөөгүй.

ХЭРГИЙН ТАНИЛЦУУЛГА: Нэхэмжлэгч орон сууц худалдан авахаар тохиролцсон боловч гэрээний үүргээ биелүүлээгүй, улмаар бусдын орон сууцыг ашигласан тул үүнтэй холбоотой төлбөрөөс суутгал хийж үлдэгдэл мөнгийг гаргуулах шаардлагатай эсэх маргасан. АНХАН ШАТ: Орон сууц борлуулах, худалдан авах гэрээ нь хүчин төгөлдөр бус болохыг тогтоон, талуудын гүйцэтгэсэн үүрэг, мөнгө шилжүүлэлттэй холбоотой эрх зүйн харилцаа үүссэн гэж үзэж, хариуцагчаас тодорхой хэмжээний мөнгө гаргуулах шийдвэрлэсэн. ДАВЖ ЗААЛДАХ ШАТ: Хариуцагч анхан шатны шүүхийн шийдвэрийг эс зөвшөөрч, нэхэмжлэгч байранд амьдарсан хугацааны төлбөрөөс суутгал хийх ёстой гэж гомдол гаргасан. Давж заалдах шатны шүүх хариуцагчийн гомдлыг хангаж, анхан шатны шүүхийн шийдвэрт өөрчлөлт оруулсан. ҮНДЭСЛЭЛ: Талуудын хооронд байгуулсан орон сууц худалдах, худалдан авах гэрээ нь Иргэний хуулийн 110 дугаар зүйлийн 110.1-д зааснаар улсын бүртгэлд бүртгэгдээгүй тул хүчин төгөлдөр бус боловч, хүчин төгөлдөр бус хэлцлийн дагуу гүйцэтгэгдсэн үүрэг, хөрөнгө шилжүүлэлттэй холбоотой эрх зүйн харилцаа үүссэн. Нэхэмжлэгч орон сууцыг ашигласан хугацааны үнийг төлөх үүрэгтэй бөгөөд хариуцагч нь энэ хөлсөөс нэхэмжлэгчийн төлсөн мөнгөнөөс суутгах эрхтэй. Иймд нэхэмжлэгчээс хариуцагчийн өмнөөс төлсөн зээл, хүү болон урьдчилгаа төлбөрөөс орон сууц ашигласан хугацааны хөлсийг хасаад үлдэгдэл мөнгийг гаргуулахаар шийдвэрлэсэн.

### 📄 ХЭРГИЙН ТОВЧ ТАНИЛЦУУЛГА - **Үйл явдал**: Нэхэмжлэгч Э.Г нь хариуцагч М.Г-д орон сууцаа худалдсан боловч гэрээ цуцлагдсан тул орон сууцыг хууль бус эзэмшлээс чөлөөлж, орон сууц ашигласны төлбөр болон хэрэглээний зардалд нийт 8,669,966 төгрөг гаргуулахаар нэхэмжилжээ. - **Нэхэмжлэгч**: Орон сууцыг хууль бус эзэмшлээс чөлөөлж, орон сууц ашигласны төлбөр болон хэрэглээний зардалд нийт 8,669,966 төгрөг гаргуулах. - **Хариуцагч**: Нэхэмжлэлийн шаардлагыг эс зөвшөөрнө. ### 🏛️ АНХАН ШАТ - **Өдөр**: 2020-06-09, **Дугаар**: 103/ШШ2020/00354 - **Шийдвэр**: Орон сууцыг хууль бус эзэмшлээс чөлөөлж, 8,072,776 төгрөгийг гаргуулж, үлдэх 597,190 төгрөгийн шаардлагыг хэрэгсэхгүй болгосон. - **Үндэслэл**: Иргэний хуулийн 106.1, 493.6. ### 🔁 ДАВЖ ЗААЛДАХ ШАТ - **Өдөр**: 2020-08-05, **Дугаар**: 1696 - **Гомдлол гаргагч**: Хариуцагч - **Гомдлолын шалтгаан**: Анхан шатны шүүхийн шийдвэрийг хууль буруу хэрэглэсэн гэж үзсэн. - **Шийдвэр**: Анхан шатны шүүхийн шийдвэрт өөрчлөлт оруулж, 422,776 төгрөгийг гаргуулж, үлдэх 8,247,190 төгрөгийн шаардлагыг хэрэгсэхгүй болгосон. - **Үндэслэл**: Иргэний хуулийн 227.1. ### ⚖️ ХЯНАЛТЫН ШАТ - **Өдөр**: 2020-09-01, **Дугаар**: 210/МА2025/00515 - **Гомдлол гаргагч**: Нэхэмжлэгч - **Гомдлолын шалтгаан**: Давж заалдах шатны шүүх хуулийг буруу тайлбарлаж хэрэглэсэн, нотлох баримтыг үнэлээгүй. - **Шийдвэр**: Давж заалдах шатны шүүхийн магадлалыг хэвээр үлдээж, нэхэмжлэгчийн гомдлыг хангахгүй орхисон. ### 📚 ҮНДЭСЛЭЛ - Зохигчид орон сууц худалдах-худалдан авах гэрээ байгуулсан боловч хариуцагч урьдчилгаа төлбөрөө буцаан шаардаж, эвлэрлийн гэрээ байгуулснаар худалдах-худалдан авах гэрээнээсээ татгалзсан. - Өмчийн хэлцэл хийгдээгүй, нэхэмжлэгч орон сууцны өмчлөгч хэвээр байх тул Иргэний хуулийн 205.1-д заасан өмчлөх эрхийг шилжүүлэх асуудал яригдахгүй. - Хариуцагч худалдах-худалдан авах гэрээнээс татгалзсан атлаа орон сууцыг эзэмшилдээ байлгасан нь хууль бус тул нэхэмжлэгч Иргэний хуулийн 106.1-д заасны дагуу эд хөрөнгөө шаардах эрхтэй. - Нэхэмжлэгч өөрийн хүсэл зоригоор орон сууцыг хариуцагчийн эзэмшилд шилжүүлсэн тул энэ хугацаанд түрээсэлсэн бол олох ёстой байсан орлогыг өөрт учирсан хохирол гэж шаардах нь үндэслэлгүй. - Худалдах-худалдан авах гэрээнээс татгалзахад хариуцагч буруутай гэх үндэслэл тогтоогдоогүй тул нэхэмжлэгчийг Иргэний хуулийн 227.1-д зааснаар шаардах эрхгүй. - Давж заалдах шатны шүүх анхан шатны шүүхийн Иргэний хуулийн 493.6-г буруу хэрэглэсэн алдааг залруулсан нь үндэслэл бүхий байна.