Тогтоол №26379

### 📄 ХЭРГИЙН ТОВЧ ТАНИЛЦУУЛГА - **Үйл явдал**: Нэхэмжлэгч нь хариуцагчаас орон сууц худалдан авахаар тохиролцож, өмчлөх эрхийн гэрчилгээг өөрийн нэр дээр шилжүүлсэн. Гэвч төлбөр бүрэн төлөгдөөгүй гэх шалтгаанаар хариуцагч орон сууцыг суллаж өгөөгүй тул албадан чөлөөлүүлэхээр нэхэмжлэл гаргасан. - **Нэхэмжлэгч**: Л.О - Орон сууцыг хариуцагчийн хууль бус эзэмшлээс албадан чөлөөлүүлэх. - **Хариуцагч**: Б.А - Төлбөр бүрэн төлөгдөөгүй, гэрээний дагуу үнэ төлж дууссаны дараа байрыг хүлээлгэн өгөх үүрэгтэй тул нэхэмжлэлийг зөвшөөрөхгүй. ### 🏛️ АНХАН ШАТ - **Өдөр**: 2022-09-05, **Дугаар**: 102/ШШ2022/02976 - **Шийдвэр**: Нэхэмжлэлийг бүхэлд нь хэрэгсэхгүй болгож шийдвэрлэв. - **Үндэслэл**: Иргэний хуулийн 106.1-т зааснаар хариуцагчийн эзэмшил хууль бус биш, талуудын хооронд төлбөр тооцооны маргаан шийдвэрлэгдээгүй байна. ### ⚖️ ДАВЖ ЗААЛДАХ ШҮҮХИЙН ШИЙДВЭР - **Өдөр**: 2022-10-24, **Дугаар**: 210/МА2022/01920 - **Гомдлол гаргагч**: Нэхэмжлэгч - **Гомдлолын шалтгаан**: Өмчлөх эрх нэхэмжлэгчид шилжсэн тул Иргэний хуулийн 106.1-т зааснаар хөрөнгөө шаардах эрхтэй. - **Шийдвэр**: Анхан шатны шүүхийн шийдвэрт хууль хэрэглээний өөрчлөлт оруулж, хэвээр үлдээв. ### 📚 ҮНДЭСЛЭЛ - Талуудын хооронд Иргэний хуулийн 243.1-т заасан худалдах-худалдан авах гэрээ байгуулагдсан бөгөөд гэрээ хүчин төгөлдөр байна. - Гэрээний 3.4-т үл хөдлөх эд хөрөнгийг хүлээлгэн өгөх хугацааг "төлбөр бүрэн төлөгдсөн өдөр" гэж тохиролцсон байна. - Нэхэмжлэгч нь орон сууцны үнийг бүрэн төлөөгүй болох нь тогтоогдсон тул Иргэний хуулийн 209.1-т зааснаар хариуцагч үүргээ гүйцэтгэхээс (эзэмшил шилжүүлэхээс) татгалзах эрхтэй. - Анхан шатны шүүх өмчлөгчийн шаардах эрхийн зохицуулалтыг (106.1) баримталсан нь буруу бөгөөд гэрээний үүргийн зохицуулалт болох 243.1-ийг хэрэглэх нь зүйтэй. - Нэхэмжлэгч өмчлөх эрхээ бүртгүүлсэн ч гэрээний үүргээ бүрэн биелүүлээгүй тул эзэмшлийг шилжүүлэн авах эрх үүсээгүй.

ХЭРГИЙН ТАНИЛЦУУЛГА: Нэхэмжлэгч орон сууцны өмчлөх эрхийг тогтоолгох, гэрчилгээ гаргуулах, хариуцагч хууль бус эзэмшлээс орон сууц чөлөөлүүлэхийг шаарджээ. АНХАН ШАТ: Нэхэмжлэлийг хангаж, орон сууцны өмчлөгч болохыг тогтоож, гэрчилгээ гаргуулахыг даалгаж, сөрөг нэхэмжлэлийг хэрэгсэхгүй болгожээ. ДАВЖ ЗААЛДАХ ШАТ: Хариуцагч анхан шатны шүүхийн шийдвэрийг хууль хэрэглээ болон хуралдааны явдал буруу гэж гомдол гаргажээ. ҮНДЭСЛЭЛ: Нэхэмжлэгч гэрээний үүргээ бүрэн биелүүлж, төлбөрийг төлснөө нотлоогүй байхад өмчлөх эрхийг тогтоосон нь хууль хэрэглээний алдаатай байна. Гэрээний дагуу төлбөр төлөгдөөгүй тохиолдолд өмчлөх эрхийг шилжүүлэхээс татгалзах эрх худалдагч талд үлдэнэ. Сөрөг нэхэмжлэлийг хэрэгсэхгүй болгох нь зөв боловч, орон сууцны эзэмшил нь гэрээний үүргийг бүрэн биелүүлээгүй гэх үндэслэлээр албадан чөлөөлүүлэх нөхцөл тогтоогдоогүй байна. Нэхэмжлэлийг хэрэгсэхгүй болгож, сөрөг нэхэмжлэлийг хэвээр үлдээжээ.

ХЭРГИЙН ТАНИЛЦУУЛГА: Нэхэмжлэгч орон сууцыг худалдан авсан гэх үндэслэлээр хариуцагчийг албадан чөлөөлүүлэхийг шаарджээ. Хариуцагч нь гэрээг газраар сольж авсан, улмаар бусдад дамжуулан шилжүүлсэн байхад нэхэмжлэгч өмчлөх эрхээ хэрэгжүүлээгүй гэж маргажээ. АНХАН ШАТ: Хариуцагчдыг орон сууцнаас албадан чөлөөлж, улсын тэмдэгтийн хураамж гаргуулах шийдвэр гаргажээ. ДАВЖ ЗААЛДАХ ШАТ: Анхан шатны шүүх хуулийг зөв хэрэглээгүй, нотлох баримтыг буруу үнэлсэн гэх гомдлыг үндэслэн анхан шатны шүүхийн шийдвэрийг хүчингүй болгож, нэхэмжлэлийг хэрэгсэхгүй болгожээ. ХЯНАЛТЫН ШАТ: Тус хэргийг хянах шатны шүүх хуралдаанаар хэлэлцээгүй байна. ҮНДЭСЛЭЛ: Нэхэмжлэгч нь орон сууцыг худалдан авах гэрээгээр худалдагч талаас өмчлөлдөө бодитоор шилжүүлж авсан эсэх, эсвэл эрхийн доголдолгүй хөрөнгийг хүлээн авч эзэмших эрхтэй эсэх нь тогтоогдоогүй тул Иргэний хуулийн 106 дугаар зүйлийн 106.1 дэх хэсэгт заасан үндэслэл хангагдахгүй байх тул давж заалдах шатны шүүхээс анхан шатны шүүхийн шийдвэрийг хүчингүй болгож, нэхэмжлэлийг хэрэгсэхгүй болгох нь зүйтэй байна.

### 📄 ХЭРГИЙН ТОВЧ ТАНИЛЦУУЛГА - **Үйл явдал**: Нэхэмжлэгч Э.Г нь хариуцагч М.Г-д орон сууцаа худалдсан боловч гэрээ цуцлагдсан тул орон сууцыг хууль бус эзэмшлээс чөлөөлж, орон сууц ашигласны төлбөр болон хэрэглээний зардалд нийт 8,669,966 төгрөг гаргуулахаар нэхэмжилжээ. - **Нэхэмжлэгч**: Орон сууцыг хууль бус эзэмшлээс чөлөөлж, орон сууц ашигласны төлбөр болон хэрэглээний зардалд нийт 8,669,966 төгрөг гаргуулах. - **Хариуцагч**: Нэхэмжлэлийн шаардлагыг эс зөвшөөрнө. ### 🏛️ АНХАН ШАТ - **Өдөр**: 2020-06-09, **Дугаар**: 103/ШШ2020/00354 - **Шийдвэр**: Орон сууцыг хууль бус эзэмшлээс чөлөөлж, 8,072,776 төгрөгийг гаргуулж, үлдэх 597,190 төгрөгийн шаардлагыг хэрэгсэхгүй болгосон. - **Үндэслэл**: Иргэний хуулийн 106.1, 493.6. ### 🔁 ДАВЖ ЗААЛДАХ ШАТ - **Өдөр**: 2020-08-05, **Дугаар**: 1696 - **Гомдлол гаргагч**: Хариуцагч - **Гомдлолын шалтгаан**: Анхан шатны шүүхийн шийдвэрийг хууль буруу хэрэглэсэн гэж үзсэн. - **Шийдвэр**: Анхан шатны шүүхийн шийдвэрт өөрчлөлт оруулж, 422,776 төгрөгийг гаргуулж, үлдэх 8,247,190 төгрөгийн шаардлагыг хэрэгсэхгүй болгосон. - **Үндэслэл**: Иргэний хуулийн 227.1. ### ⚖️ ХЯНАЛТЫН ШАТ - **Өдөр**: 2020-09-01, **Дугаар**: 210/МА2025/00515 - **Гомдлол гаргагч**: Нэхэмжлэгч - **Гомдлолын шалтгаан**: Давж заалдах шатны шүүх хуулийг буруу тайлбарлаж хэрэглэсэн, нотлох баримтыг үнэлээгүй. - **Шийдвэр**: Давж заалдах шатны шүүхийн магадлалыг хэвээр үлдээж, нэхэмжлэгчийн гомдлыг хангахгүй орхисон. ### 📚 ҮНДЭСЛЭЛ - Зохигчид орон сууц худалдах-худалдан авах гэрээ байгуулсан боловч хариуцагч урьдчилгаа төлбөрөө буцаан шаардаж, эвлэрлийн гэрээ байгуулснаар худалдах-худалдан авах гэрээнээсээ татгалзсан. - Өмчийн хэлцэл хийгдээгүй, нэхэмжлэгч орон сууцны өмчлөгч хэвээр байх тул Иргэний хуулийн 205.1-д заасан өмчлөх эрхийг шилжүүлэх асуудал яригдахгүй. - Хариуцагч худалдах-худалдан авах гэрээнээс татгалзсан атлаа орон сууцыг эзэмшилдээ байлгасан нь хууль бус тул нэхэмжлэгч Иргэний хуулийн 106.1-д заасны дагуу эд хөрөнгөө шаардах эрхтэй. - Нэхэмжлэгч өөрийн хүсэл зоригоор орон сууцыг хариуцагчийн эзэмшилд шилжүүлсэн тул энэ хугацаанд түрээсэлсэн бол олох ёстой байсан орлогыг өөрт учирсан хохирол гэж шаардах нь үндэслэлгүй. - Худалдах-худалдан авах гэрээнээс татгалзахад хариуцагч буруутай гэх үндэслэл тогтоогдоогүй тул нэхэмжлэгчийг Иргэний хуулийн 227.1-д зааснаар шаардах эрхгүй. - Давж заалдах шатны шүүх анхан шатны шүүхийн Иргэний хуулийн 493.6-г буруу хэрэглэсэн алдааг залруулсан нь үндэслэл бүхий байна.

ХЭРГИЙН ТАНИЛЦУУЛГА: Орон сууц худалдах, худалдан авах гэрээнээс татгалзаж, өмчлөх эрхийг буцаан шилжүүлэхийг даалгах тухай нэхэмжлэлтэй, хууль бус эзэмшлээс орон сууц албадан чөлөөлүүлэх тухай сөрөг нэхэмжлэлтэй иргэний хэрэг. АНХАН ШАТ: Гэрээгээр тогтоосон худалдан авалтын төлбөрийг хариуцагч төлөөгүй, нэхэмжлэгч нь гэрээнээс татгалзсан үндэслэлтэй гэж үзэн, орон сууц өмчлөх эрхийг нэхэмжлэгч талд буцаан шилжүүлэхийг хариуцагчид даалгаж, улсын тэмдэгтийн хураамжийг гаргуулж шийдвэрлэсэн. ДАВЖ ЗААЛДАХ ШАТ: Хариуцагчийн гомдол нь гэрээний төлбөр тооцоо дууссан, эрүүгийн хэрэг хэрэгсэхгүй болгосон тогтоол, нотлох баримт, хуулийн зүйл заалтыг буруу хэрэглэсэн гэх үндэслэлтэй. Давж заалдах шатны шүүх анхан шатны шүүхийн шийдвэрийг хэвээр үлдээж, хариуцагчийн гомдлыг хангахгүй орхисон. ХЯНАЛТЫН ШАТ: Хяналтын шатны шүүхийн шийдвэр энэхүү баримт бичигт дурдагдаагүй. ҮНДЭСЛЭЛ: Гэрээний үүргийн зөрчил илэрсэн тохиолдолд гэрээнээс татгалзах эрх үүснэ. Зохигчдын хооронд байгуулсан орон сууц худалдах, худалдан авах гэрээ хүчин төгөлдөр байсан ба хариуцагч нь гэрээний үүргийн дагуу төлбөрөө хийгээгүй нь тогтоогдсон. Нэхэмжлэгчийн гэрээнээс татгалзах шаардлага үндэслэлтэй. Хариуцагчийн гаргасан сөрөг нэхэмжлэлийг хангах үндэслэл тогтоогдоогүй.