Тогтоол №16161

### 📄 ХЭРГИЙН ТОВЧ ТАНИЛЦУУЛГА - **Үйл явдал**: Нэхэмжлэгч нь хариуцагчтай орон сууц худалдах-худалдан авах гэрээ байгуулж, хариуцагч нь төлбөрөө хугацаандаа төлөөгүй тул орон сууцыг чөлөөлүүлэхээр шаардсан. Хариуцагч нь орон сууцны үнэд төлсөн мөнгөө буцаан гаргуулах сөрөг нэхэмжлэл гаргасан. - **Нэхэмжлэгч**: Орон сууцны төлбөрийг хугацаанд нь төлөөгүй тул хариуцагчийг орон сууцнаас албадан гаргуулах. - **Хариуцагч**: Орон сууцны үнэ 68,000,000 төгрөгийг бүрэн төлсөн тул орон сууцыг чөлөөлүүлэх нэхэмжлэлийг хүлээн зөвшөөрөхгүй. Мөн орон сууцны үнэд төлсөн 66,851,000 төгрөгийг буцаан гаргуулах. ### 🏛️ АНХАН ШАТ - **Өдөр**: 2019-09-25, **Дугаар**: 899 - **Шийдвэр**: Нэхэмжлэгчийн орон сууц чөлөөлүүлэх нэхэмжлэлийг хангаж, хариуцагчаас 53,481,000 төгрөгийг гаргуулж нэхэмжлэгчид олгосон. Сөрөг нэхэмжлэлийн үлдэх 13,370,000 төгрөгийг хэрэгсэхгүй болгосон. - **Үндэслэл**: Иргэний хуулийн 243.1, 205.1, 492.1.1. Хариуцагч гэрээний үүргээ биелүүлээгүй, гэрээнээс татгалзах эрхтэй. ### 🔁 ДАВЖ ЗААЛДАХ ШАТ - **Өдөр**: 2019-11-18, **Дугаар**: 99 - **Гомдлол гаргагч**: Хариуцагч - **Гомдлолын шалтгаан**: Анхан шатны шүүх нэхэмжлэгчийг хохирол нэхэмжлээгүй байхад хасаж тооцсон нь буруу. - **Шийдвэр**: Анхан шатны шүүхийн шийдвэрийн 2 дугаар заалтад өөрчлөлт оруулж, нэхэмжлэгчээс 66,851,000 төгрөгийг гаргуулж хариуцагчид олгосон. Бусад заалтуудыг хэвээр үлдээсэн. - **Үндэслэл**: Иргэний хуулийн 243.1, 205.1. ### ⚖️ ХЯНАЛТЫН ШАТ - **Өдөр**: 2019-12-17, **Дугаар**: 99 - **Гомдлол гаргагч**: Нэхэмжлэгч - **Гомдлолын шалтгаан**: Давж заалдах шатны шүүх нэхэмжлэлийн шаардлагыг хохирол, зардлыг шаардаагүй гэж буруу дүгнэж, анхан шатны шийдвэрт өөрчлөлт оруулсан нь үндэслэлгүй. - **Шийдвэр**: Давж заалдах шатны шүүхийн магадлалыг хүчингүй болгож, анхан шатны шүүхийн шийдвэрийг хэвээр үлдээсэн. ### 📚 ҮНДЭСЛЭЛ - Талуудын хооронд Иргэний хуулийн 243.1-д заасан худалдах-худалдан авах гэрээ байгуулагдсан. - Орон сууц хөлслөх гэрээ нь худалдах-худалдан авах гэрээг халхавчлах зорилгоор хийгдсэн бөгөөд Иргэний хуулийн 56.1.3-т заасан хүчин төгөлдөр бус хэлцэл байна. - Хариуцагч гэрээгээр хүлээсэн үүргээ тогтоосон хугацаанд бүрэн биелүүлээгүй нь тогтоогдсон. - Нэхэмжлэгч гэрээнээс татгалзаж орон сууцаа буцаан шаардсан нь Иргэний хуулийн 205.1-г зөрчөөгүй байна. - Хариуцагч орон сууцыг эзэмшиж ашиглаж байсан хугацааны хөлсийг тооцох нь зүйтэй. - Анхан шатны шүүх хариуцагчийг үндэслэлгүй хөрөнгөжсөн гэж үзэж, гэрээ байгуулснаас нэхэмжлэл гаргах хүртэл хугацаанд байр ашигласны хөлсийг сарын 382,000 төгрөгөөр тооцож, 13,370,000 төгрөгийг сөрөг нэхэмжлэлээс хасч тооцсон нь Иргэний хуулийн 492.1.1-т заасан зохицуулалтыг зөв тайлбарлан хэрэглэсэн. - Давж заалдах шатны шүүх хэрэглэвэл зохих хуулийг хэрэглээгүй, хэргийн баримтыг үнэлээгүй.

ХЭРГИЙН ТАНИЛЦУУЛГА: Орон сууц худалдан авах гэрээний үүргээ биелүүлээгүйгээс үүссэн маргаан. Нэхэмжлэгч нь орон сууцанд амьдарсны хөлс, орон сууцыг албадан чөлөөлүүлэхийг шаардсан. Хариуцагч нь гэрээг хүчин төгөлдөр бусд тооцуулах, төлсөн мөнгийг буцаан авахаар сөрөг нэхэмжлэл гаргасан. АНХАН ШАТ: Гэрээний дагуу орон сууц ашигласны төлбөр, ашиглалтын зардлыг хариуцагчаас гаргуулж, нэхэмжлэгчид олгохоор шийдвэрлэсэн. Гэрээг хүчин төгөлдөр бус гэж тооцох болон орон сууцыг албадан чөлөөлүүлэх тухай сөрөг нэхэмжлэлийг хэрэгсэхгүй болгосон. ДАВЖ ЗААЛДАХ ШАТ: Хариуцагчийн итгэмжлэгдсэн төлөөлөгч нь анхан шатны шүүхийн шийдвэрийг эс зөвшөөрч гомдол гаргасан. ҮНДЭСЛЭЛ: Талууд гэрээ байгуулсан нь тогтоогдсон. Хариуцагч нь гэрээний үүргээ биелүүлээгүй, орон сууц ашигласны төлбөр төлөх үүрэгтэй. Байрыг хэнд эзэмшүүлж ашиглуулах нь худалдан авагчийн эрх бөгөөд өөрөө амьдраагүй нь гэрээг хүчин төгөлдөр бус гэж тооцох үндэслэл болохгүй. Анхан шатны шүүхийн шийдвэр хууль ёсны бөгөөд үндэслэл бүхий байсан тул давж заалдах гомдлыг хангахгүй орхисон.

ХЭРГИЙН ТАНИЛЦУУЛГА: Орон сууц зээлээр худалдах, худалдан авах гэрээний дагуу төлбөр хийгээгүйгээс үүссэн маргааныг шийдвэрлэх тухай. АНХАН ШАТ: Орон сууцыг албадан чөлөөлүүлж, нэхэмжлэгч талд төлбөр гаргуулах, хариуцагч талд төлсөн мөнгийг буцаан гаргуулах шийдвэр гаргасан. ДАВЖ ЗААЛДАХ ШАТ: Нэхэмжлэгч нь анхан шатны шүүхийн шийдвэртэй холбоотойгоор орон сууц албадан чөлөөлүүлэх, нэмэгдүүлсэн төлбөр гаргуулах шаардлагаа бүрэн хангагдаагүй гэж үзэн давж заалдах гомдол гаргасан. Хариуцагч нь гэрээ цуцлагдсантай холбогдуулан төлсөн мөнгөө буцаан шаардсан. ҮНДЭСЛЭЛ: Зээлээр худалдах, худалдан авах гэрээний харилцаа үүссэн нь хууль зүйн үндэслэлтэй. Хариуцагч гэрээний үүргээ биелүүлээгүй тул гэрээнээс татгалзсан нэхэмжлэгчийн шаардлага үндэслэлтэй. Нэхэмжлэгчийн олох байсан орлогын нэхэмжлэлийг тодорхой хэсгийг нь хангаж, бусад зардлын нэхэмжлэлийг хэрэгсэхгүй болгосон. Хариуцагчийн сөрөг нэхэмжлэлийн дагуу төлсөн мөнгө буцаан гаргуулах шаардлагыг үндэслэлтэй гэж үзсэн.

ХЭРГИЙН ТАНИЛЦУУЛГА: Худалдах, худалдан авах гэрээний дагуу орон сууцны үнийг бүрэн төлөөгүй хариуцагчийг тухайн орон сууцнаас албадан гаргах, эсвэл төлбөрөө буцаан авахаар нэхэмжлэгч, хариуцагч хоорондоо маргажээ. АНХАН ШАТ: Нэхэмжлэлийг хэрэгсэхгүй болгож, хариуцагчийн сөрөг нэхэмжлэлийг мөн хэрэгсэхгүй болгосон. ДАВЖ ЗААЛДАХ ШАТ: Анхан шатны шүүх нэхэмжлэлийн үндэслэлээ тодруулалгүй шийдвэрлэсэн нь буруу бөгөөд нэхэмжлэгчийн гомдлыг хангаж, шийдвэрийг хүчингүй болгон хэргийг дахин хэлэлцүүлэхээр буцаасан. ҮНДЭСЛЭЛ: Худалдах, худалдан авах гэрээний үүрэг биелэгдээгүй, шүүхийн шийдвэр хүчин төгөлдөр болсон байх ба нэхэмжлэлийн шаардлага нь хууль бус эзэмшил эсвэл худалдагчийн саатуулан барих эрхтэй холбоотой эсэх нь тодорхойгүй байгаа тул нэхэмжлэлийн үндэслэлийг тодруулах шаардлагатай.

ХЭРГИЙН ТАНИЛЦУУЛГА: Худалдах, худалдан авах гэрээний үүргээ биелүүлээгүй гэх үндэслэлээр орон сууц болон тоног төхөөрөмжийг чөлөөлүүлэх тухай нэхэмжлэл гаргасан. АНХАН ШАТ: Гэрээний үүргээ зохих ёсоор биелүүлсэн гэж үзэж, нэхэмжлэлийн шаардлагыг бүхэлд нь хэрэгсэхгүй болгосон. ДАВЖ ЗААЛДАХ ШАТ: Анхан шатны шүүхийн шийдвэр хууль хэрэглээний алдаатай, гэрээний үүргийг зохих ёсоор биелүүлээгүй гэж үзэн, шийдвэрийг хүчингүй болгож, нэхэмжлэлийг бүхэлд нь хангах шаардлагатай гэв. ҮНДЭСЛЭЛ: Талуудын хооронд хийсэн үл хөдлөх эд хөрөнгө худалдах, худалдан авах гэрээ нь улсын бүртгэлд бүртгэгдээгүй, хуульд заасан хэлбэр, журмыг хангаагүй тул хүчин төгөлдөр бус гэж үзсэн. Хүчин төгөлдөр бус гэрээгээр шилжүүлсэн эд хөрөнгө болон мөнгийг харилцан буцаан өгөх ёстой.