Тогтоол №13067

ХЭРГИЙН ТАНИЛЦУУЛГА: Орон сууц худалдах, худалдан авах гэрээний үүргээ биелүүлээгүй үндэслэлээр орон сууцыг албадан чөлөөлүүлэх тухай нэхэмжлэл. АНХАН ШАТ: Гэрээний төлбөрийг бүрэн төлөөгүй, гэрээг цуцалсан гэх үндэслэлээр орон сууцыг хууль бус эзэмшлээс албадан чөлөөлүүлэх шийдвэр гаргасан. ДАВЖ ЗААЛДАХ ШАТ: Анхан шатны шүүх нотлох баримтыг бүрэн үнэлээгүй, нэхэмжлэлийн шаардлага болон гэрээний үүрэг тодорхойгүй байхад шийдвэр гаргасан гэх гомдлыг үндэслэн шийдвэрийг хүчингүй болгож, хэргийг дахин шийдвэрлүүлэхээр буцаав. ҮНДЭСЛЭЛ: Нэхэмжлэлд гэрээгээр шилжүүлсэн зүйлээ буцаан авахаар шаардсан бол хариуцагчаас шилжүүлсэн зүйлийг хэрхэх талаар тодорхойлох шаардлагатай. Нэхэмжлэлийн үндэслэл, шаардлага тодорхой бус байвал шүүх тодруулах ажиллагааг гүйцэтгэх ёстой. Зохигчид гэрээний үүргийн зөрчлийн талаар маргаж байгаа тохиолдолд гэрээний гүйцэтгэлийн талаар шүүх дүгнэх бөгөөд хэрэгт авагдсан баримтаар хариуцагчийн үүргийн гүйцэтгэл бүрэн тогтоогдоогүй.

### 📄 ХЭРГИЙН ТОВЧ ТАНИЛЦУУЛГА - **Үйл явдал**: Нэхэмжлэгч нь хариуцагчаас орон сууц худалдан авсан боловч хариуцагч байрны үнийг бүрэн аваагүй тул орон сууцыг чөлөөлөхөөс татгалзсан. - **Нэхэмжлэгч**: Г.Хулан, хууль бус эзэмшлээс орон сууц чөлөөлүүлэх. - **Хариуцагч**: Б.Баясгалан, орон сууцны үнийг бүрэн аваагүй тул нэхэмжлэлийг зөвшөөрөхгүй. ### 🏛️ АНХАН ШАТ - **Өдөр**: 2023-06-06, **Дугаар**: 135/ШШ2023/000737 - **Шийдвэр**: Хариуцагчийн хууль бус эзэмшлээс орон сууцыг гаргуулж, нэхэмжлэгчид олгосон. - **Үндэслэл**: Иргэний хуулийн 106.1, 106.3-т зааснаар өмчлөгч нь өөрийн эд хөрөнгийг бусдын хууль бус эзэмшлээс шаардах эрхтэй. ### ⚖️ ДАВЖ ЗААЛДАХ ШҮҮХИЙН ШИЙДВЭР - **Өдөр**: 2023-06-30, **Дугаар**: 135/ШШ2023/000737 - **Гомдлол гаргагч**: Хариуцагчийн өмгөөлөгч - **Гомдлолын шалтгаан**: Анхан шатны шүүх гэрээний үүргийн зөрчил болон нотлох баримт байхгүй байгаа нөхцөл байдалд дүгнэлт хийлгүйгээр шийдвэрлэсэн. - **Шийдвэр**: Анхан шатны шүүхийн шийдвэрийг хүчингүй болгож, хэргийг дахин шийдвэрлүүлэхээр буцаасан. ### 📚 ҮНДЭСЛЭЛ - Анхан шатны шүүх хэрэгт авагдсан баримтууд болон талуудын тайлбарыг ИХШХШтХ-ийн 40.1, 40.2-т заасан журмын дагуу үнэлээгүй. - Маргаантай холбоотой үйл баримтыг тогтоогоогүй, хэрэгт шаардлагатай нөхцөл байдлыг тодруулаагүй. - Шийдвэр нь ИХШХШтХ-ийн 116.2-т заасан хууль ёсны бөгөөд үндэслэл бүхий байх шаардлагад нийцээгүй. - Худалдах-худалдан авах гэрээний төлбөр төлөх хугацаа болон нэхэмжлэгчийн төлбөр төлсөн гэх хугацааны хооронд зөрүүтэй байхад шүүх үйл баримтыг бүрэн тогтоогүй. - Хариуцагчийн эзэмшлийг хууль бус гэж үзсэн үндэслэлийн талаар дүгнэлт хийгээгүй, гэрээний үүргийн зөрчил, түүний биелэлтийн талаар эрх зүйн дүгнэлт өгөөгүй. - Иргэний хуулийн 106.1-д зааснаар шүүх нэхэмжлэгчийн өмчлөх эрх, хариуцагчийн эзэмшлийн эрх зүйн үндэслэлийг тодорхой болгох үүрэгтэй. - Шүүх нотлох баримтыг хэрэгт хамааралтай, ач холбогдолтой, үнэн зөв эсэхийг тал бүрээс нь хянах хуульд заасан үүргээ биелүүлээгүй. - Шийдвэрийн үндэслэх хэсэгт Иргэний хуулийн 110.1-д заасан үүргээ хариуцагч биелүүлээгүй гэх дүгнэлт нь ойлгомжгүй байна.

### 📄 ХЭРГИЙН ТОВЧ ТАНИЛЦУУЛГА - **Үйл явдал**: Хариуцагч нь зээл авах шаардлага хангахгүй байсан тул өөрийн орон сууцыг нэхэмжлэгчийн нэр дээр шилжүүлж, нэхэмжлэгчээр дамжуулан банкнаас зээл авхуулсан. Зээлийн төлбөрийг хэн төлөх болон өмчлөх эрхтэй холбоотой маргаан үүссэн. - **Нэхэмжлэгч**: Д.Г- (Орон сууцнаас албадан чөлөөлүүлэх). - **Хариуцагч**: Ц.Д- (Орон сууц худалдах, худалдан авах гэрээг дүр үзүүлэн хийсэн хэлцэлд тооцуулах). ### 🏛️ АНХАН ШАТ - **Өдөр**: 2022-11-09, **Дугаар**: 184/ШШ2022/03533 - **Шийдвэр**: Үндсэн нэхэмжлэлийг хэрэгсэхгүй болгож, сөрөг нэхэмжлэлийг хангаж шийдвэрлэсэн. - **Үндэслэл**: Иргэний хуулийн 56.1.2-т зааснаар талуудын хооронд байгуулагдсан гэрээ нь өмчлөх эрхийг шилжүүлэх бус, зөвхөн зээл авах зорилготой дүр үзүүлэн хийсэн хэлцэл гэж дүгнэсэн. ### ⚖️ ДАВЖ ЗААЛДАХ ШҮҮХИЙН ШИЙДВЭР - **Өдөр**: 2023-03-01, **Дугаар**: 210/МА2023/00465 - **Гомдлол гаргагч**: Нэхэмжлэгч - **Гомдлолын шалтгаан**: Банкны зээлийг нэхэмжлэгч өөрийн мөнгөөр төлж барагдуулсан байхад шүүх нотлох баримтыг буруу үнэлж, сөрөг нэхэмжлэлийг хангасан. - **Шийдвэр**: Анхан шатны шүүхийн шийдвэрийг хүчингүй болгож, хэргийг дахин шийдвэрлүүлэхээр буцаасан. ### 📚 ҮНДЭСЛЭЛ - Банкнаас авсан зээлийн төлбөрт хэн, хэдэн төгрөг төлсөн үйл баримт тодорхой бус, талууд энэ талаар хангалттай мэтгэлцээгүй байна. - Анхан шатны шүүх Иргэний хэрэг шүүхэд хянан шийдвэрлэх тухай хуулийн 67.1.4-т заасан талуудад эвлэрүүлэн зуучлах ажиллагааны мэдээлэл өгөх, эвлэрэх боломжийг сануулах ажиллагааг бүрэн гүйцэд хийгээгүй. - Давж заалдах шатны шүүх хуралдаанд зохигчид эвлэрэх боломжтой талаар тайлбар гаргасан тул хэргийн нөхцөл байдлыг тодруулж, хэргийг дахин хэлэлцэх шаардлагатай гэж үзсэн. - Хэргийн оролцогчид эрх, үүрэг танилцуулсан баримтад гарын үсэг зурсныг шүүхээс хуульд заасан эвлэрүүлэх ажиллагааг бүрэн явуулсан гэж дүгнэхэд хангалтгүй.

ХЭРГИЙН ТАНИЛЦУУЛГА: Нэхэмжлэгч нь орон сууц худалдах, худалдан авах гэрээний дагуу төлөгдөөгүй үлдэгдэл төлбөр болон орон сууцыг албадан чөлөөлүүлэхийг шаардсан. Хариуцагч нь гэрээг хүчин төгөлдөр бус, өмчлөх эрхийн гэрчилгээ болон урьдчилгаа төлбөрийг үндэслэн өөрийн эрхийг хамгаалж байсан. АНХАН ШАТ: Хариуцагчаас орон сууцыг албадан чөлөөлж, улсын тэмдэгтийн хураамж болон зарим нэг зардлыг гаргуулах шийдвэрлэсэн. ДАВЖ ЗААЛДАХ ШАТ: Хариуцагч нь анхан шатны шүүх хууль буруу хэрэглэсэн, нотлох баримтыг бүрэн шалгаагүй, өмнөх хэргийн материалыг хавсаргах хүсэлтийг хангаагүй гэж гомдол гаргасан. Нэхэмжлэгчийн өмгөөлөгч нь анхан шатны шийдвэрийг хэвээр үлдээхийг хүссэн. ҮНДЭСЛЭЛ: Анхан шатны шүүх нь хэрэгт авагдсан нотлох баримтуудад хангалттай үнэлэлт дүгнэлт өгөлгүй, талуудын хооронд байгуулсан гэрээний хүчин төгөлдөр эсэх, эсхүл гэрээ байгуулагдсан эсэхэд дүгнэлт хийгээгүй. Мөн хариуцагчийн өмнөх хэргийн материалыг хавсаргах хүсэлтийг хэрэгсэхгүй болгосон нь хуульд заасан эрхийг зөрчсөн. Иймд анхан шатны шүүхийн шийдвэрийг хүчингүй болгож, хэргийг дахин хэлэлцүүлэхээр буцаасан.

ХЭРГИЙН ТАНИЛЦУУЛГА: Орон сууц худалдах, худалдан авах гэрээний үр дагавар, эзэмшил, өмчлөлийн маргаан. Нэхэмжлэгчид орон сууцыг хууль бус эзэмшилээс чөлөөлүүлэхийг шаардав. Хариуцагч худалдах, худалдан авах хэлцлийг хүчин төгөлдөр бусд тооцуулж, төлсөн мөнгө болон учирсан хохирлыг нэхэмжилсэн. АНХАН ШАТ: Орон сууцыг нэхэмжлэгч нарт олгож, хариуцагчийн сөрөг нэхэмжлэлийн зарим хэсгийг хангаж, үлдсэнийг нь хэрэгсэхгүй болгосон. ДАВЖ ЗААЛДАХ ШАТ: Хариуцагч анхан шатны шүүхийн шийдвэрийг хууль ёс, үндэслэлгүй, нэхэмжлэлийн хүрээг хэтрүүлсэн, талцалтай хэмээн гомдол гаргав. ҮНДЭСЛЭЛ: Анхан шатны шүүх хэрэг хянан шийдвэрлэх ажиллагааны журмыг зөрчсөний улмаас шийдвэр хууль ёсны болон үндэслэлтэй байх шаардлагыг хангаагүй. Сөрөг нэхэмжлэлийн шаардлагыг үндсэн нэхэмжлэлтэй тооцож, хамтатган шийдвэрлэх болон нэхэмжлэлийн үндэслэл, шаардлагыг тодруулах шаардлагатай гэж үзэн хэргийг дахин хянуулахаар анхан шатны шүүхэд буцаалаа.