Тогтоол №24909

ХЭРГИЙН ТАНИЛЦУУЛГА: Нэхэмжлэгч нар нь өөрийн өмчлөлийн орон сууцыг хариуцагч хууль бус эзэмшлээс чөлөөлүүлэхийг шаардсан. Хариуцагч нь уг орон сууцыг худалдан авсан, гэхдээ гэрчилгээ аваагүй, худалдан авах гэрээг хүчин төгөлдөр бусд тооцуулж, төлсөн мөнгө болон хохирол гаргуулах сөрөг нэхэмжлэл гаргасан. АНХАН ШАТ: Нэхэмжлэлийг хангаж, орон сууцыг хариуцагчийн хууль бус эзэмшлээс чөлөөлөхөөр шийдвэрлэсэн. Хариуцагчийн сөрөг нэхэмжлэлийг хүлээн авахаас татгалзсан. ДАВЖ ЗААЛДАХ ШАТ: Хариуцагчийн өмгөөлөгч анхан шатны шүүхийн шийдвэрийг хууль буруу хэрэглэсэн, хэт нэг талыг барьсан, нотлох баримтыг үнэлээгүй гэх үндэслэлээр эс зөвшөөрч, шийдвэрийг хүчингүй болгож, хэргийг дахин хэлэлцүүлэхээр буцаах гомдол гаргасан. ҮНДЭСЛЭЛ: Анхан шатны шүүх хэргийн оролцогчийн эрхээ эдлэх боломжоор хангах үүргээ биелүүлээгүй нь хууль ёсны бөгөөд үндэслэлтэй шийдвэр гаргахад сөргөөр нөлөөлсөн тул анхан шатны шүүхийн шийдвэрийг хүчингүй болгож, хэргийг дахин хэлэлцүүлэхээр буцаахаар тогтоосон.

ХЭРГИЙН ТАНИЛЦУУЛГА: Өмчлөгчид орон сууцыг хууль бус эзэмшлээс чөлөөлүүлэх, албадан гаргуулахыг шаарджээ. Хариуцагч нь орон сууцыг худалдан авах гэрээний дагуу эзэмшилдээ авсан, мөн засвар хийсэн болон байрны төлбөр төлсөн гэж тайлбарлаж, нэхэмжлэлийг эс зөвшөөрчээ. АНХАН ШАТ: Худалдах, худалдан авах гэрээний үндэслэлгүй орон сууцыг эзэмшиж буй хариуцагчийг албадан чөлөөлж, улсын тэмдэгтийн хураамжийг гаргуулж шийдвэрлэжээ. ДАВЖ ЗААЛДАХ ШАТ: Анхан шатны шүүх хэргийг хууль ёс, үндэслэлгүй шийдвэрлэсэн, хэргийн оролцогчийн эрхийг зөрчсөн, сөрөг нэхэмжлэлийг шийдвэрлээгүй гэх үндэслэлээр анхан шатны шүүхийн шийдвэрийг хүчингүй болгож, хэргийг дахин шийдвэрлүүлэхээр буцаасан. ҮНДЭСЛЭЛ: Анхан шатны шүүх хэргийг хянан шийдвэрлэх ажиллагааны явцад нэхэмжлэгчийг зөв тодорхойлоогүй, нэхэмжлэгч талын эрхийн акт гаргаагүй, сөрөг нэхэмжлэлийг үндсэн нэхэмжлэлтэй хамт шийдвэрлээгүй зэрэг журмын зөрчлөөс улбаалж шийдвэр хууль ёсны болон үндэслэл бүхий байх шаардлагыг хангаагүй байна. Мөн худалдах, худалдан авах гэрээний үйлчлэл, түүний хүчин төгөлдөр эсэх, гэрээний дагуу шилжүүлсэн зүйлийг буцаах асуудлыг тодруулах шаардлагатай байгаа тул дахин шийдвэрлүүлэхээр буцаах нь зүйтэй.

### 📄 ХЭРГИЙН ТОВЧ ТАНИЛЦУУЛГА - **Үйл явдал**: Нэхэмжлэгч нь хариуцагчтай орон сууц худалдах-худалдан авах гэрээ байгуулж, хариуцагч нь төлбөрөө хугацаандаа төлөөгүй тул орон сууцыг чөлөөлүүлэхээр шаардсан. Хариуцагч нь орон сууцны үнэд төлсөн мөнгөө буцаан гаргуулах сөрөг нэхэмжлэл гаргасан. - **Нэхэмжлэгч**: Орон сууцны төлбөрийг хугацаанд нь төлөөгүй тул хариуцагчийг орон сууцнаас албадан гаргуулах. - **Хариуцагч**: Орон сууцны үнэ 68,000,000 төгрөгийг бүрэн төлсөн тул орон сууцыг чөлөөлүүлэх нэхэмжлэлийг хүлээн зөвшөөрөхгүй. Мөн орон сууцны үнэд төлсөн 66,851,000 төгрөгийг буцаан гаргуулах. ### 🏛️ АНХАН ШАТ - **Өдөр**: 2019-09-25, **Дугаар**: 899 - **Шийдвэр**: Нэхэмжлэгчийн орон сууц чөлөөлүүлэх нэхэмжлэлийг хангаж, хариуцагчаас 53,481,000 төгрөгийг гаргуулж нэхэмжлэгчид олгосон. Сөрөг нэхэмжлэлийн үлдэх 13,370,000 төгрөгийг хэрэгсэхгүй болгосон. - **Үндэслэл**: Иргэний хуулийн 243.1, 205.1, 492.1.1. Хариуцагч гэрээний үүргээ биелүүлээгүй, гэрээнээс татгалзах эрхтэй. ### 🔁 ДАВЖ ЗААЛДАХ ШАТ - **Өдөр**: 2019-11-18, **Дугаар**: 99 - **Гомдлол гаргагч**: Хариуцагч - **Гомдлолын шалтгаан**: Анхан шатны шүүх нэхэмжлэгчийг хохирол нэхэмжлээгүй байхад хасаж тооцсон нь буруу. - **Шийдвэр**: Анхан шатны шүүхийн шийдвэрийн 2 дугаар заалтад өөрчлөлт оруулж, нэхэмжлэгчээс 66,851,000 төгрөгийг гаргуулж хариуцагчид олгосон. Бусад заалтуудыг хэвээр үлдээсэн. - **Үндэслэл**: Иргэний хуулийн 243.1, 205.1. ### ⚖️ ХЯНАЛТЫН ШАТ - **Өдөр**: 2019-12-17, **Дугаар**: 99 - **Гомдлол гаргагч**: Нэхэмжлэгч - **Гомдлолын шалтгаан**: Давж заалдах шатны шүүх нэхэмжлэлийн шаардлагыг хохирол, зардлыг шаардаагүй гэж буруу дүгнэж, анхан шатны шийдвэрт өөрчлөлт оруулсан нь үндэслэлгүй. - **Шийдвэр**: Давж заалдах шатны шүүхийн магадлалыг хүчингүй болгож, анхан шатны шүүхийн шийдвэрийг хэвээр үлдээсэн. ### 📚 ҮНДЭСЛЭЛ - Талуудын хооронд Иргэний хуулийн 243.1-д заасан худалдах-худалдан авах гэрээ байгуулагдсан. - Орон сууц хөлслөх гэрээ нь худалдах-худалдан авах гэрээг халхавчлах зорилгоор хийгдсэн бөгөөд Иргэний хуулийн 56.1.3-т заасан хүчин төгөлдөр бус хэлцэл байна. - Хариуцагч гэрээгээр хүлээсэн үүргээ тогтоосон хугацаанд бүрэн биелүүлээгүй нь тогтоогдсон. - Нэхэмжлэгч гэрээнээс татгалзаж орон сууцаа буцаан шаардсан нь Иргэний хуулийн 205.1-г зөрчөөгүй байна. - Хариуцагч орон сууцыг эзэмшиж ашиглаж байсан хугацааны хөлсийг тооцох нь зүйтэй. - Анхан шатны шүүх хариуцагчийг үндэслэлгүй хөрөнгөжсөн гэж үзэж, гэрээ байгуулснаас нэхэмжлэл гаргах хүртэл хугацаанд байр ашигласны хөлсийг сарын 382,000 төгрөгөөр тооцож, 13,370,000 төгрөгийг сөрөг нэхэмжлэлээс хасч тооцсон нь Иргэний хуулийн 492.1.1-т заасан зохицуулалтыг зөв тайлбарлан хэрэглэсэн. - Давж заалдах шатны шүүх хэрэглэвэл зохих хуулийг хэрэглээгүй, хэргийн баримтыг үнэлээгүй.

### 📄 ХЭРГИЙН ТОВЧ ТАНИЛЦУУЛГА - **Үйл явдал**: Нэхэмжлэгч нь хариуцагчаас орон сууц худалдан авсан боловч хариуцагч байрны үнийг бүрэн аваагүй тул орон сууцыг чөлөөлөхөөс татгалзсан. - **Нэхэмжлэгч**: Г.Хулан, хууль бус эзэмшлээс орон сууц чөлөөлүүлэх. - **Хариуцагч**: Б.Баясгалан, орон сууцны үнийг бүрэн аваагүй тул нэхэмжлэлийг зөвшөөрөхгүй. ### 🏛️ АНХАН ШАТ - **Өдөр**: 2023-06-06, **Дугаар**: 135/ШШ2023/000737 - **Шийдвэр**: Хариуцагчийн хууль бус эзэмшлээс орон сууцыг гаргуулж, нэхэмжлэгчид олгосон. - **Үндэслэл**: Иргэний хуулийн 106.1, 106.3-т зааснаар өмчлөгч нь өөрийн эд хөрөнгийг бусдын хууль бус эзэмшлээс шаардах эрхтэй. ### ⚖️ ДАВЖ ЗААЛДАХ ШҮҮХИЙН ШИЙДВЭР - **Өдөр**: 2023-06-30, **Дугаар**: 135/ШШ2023/000737 - **Гомдлол гаргагч**: Хариуцагчийн өмгөөлөгч - **Гомдлолын шалтгаан**: Анхан шатны шүүх гэрээний үүргийн зөрчил болон нотлох баримт байхгүй байгаа нөхцөл байдалд дүгнэлт хийлгүйгээр шийдвэрлэсэн. - **Шийдвэр**: Анхан шатны шүүхийн шийдвэрийг хүчингүй болгож, хэргийг дахин шийдвэрлүүлэхээр буцаасан. ### 📚 ҮНДЭСЛЭЛ - Анхан шатны шүүх хэрэгт авагдсан баримтууд болон талуудын тайлбарыг ИХШХШтХ-ийн 40.1, 40.2-т заасан журмын дагуу үнэлээгүй. - Маргаантай холбоотой үйл баримтыг тогтоогоогүй, хэрэгт шаардлагатай нөхцөл байдлыг тодруулаагүй. - Шийдвэр нь ИХШХШтХ-ийн 116.2-т заасан хууль ёсны бөгөөд үндэслэл бүхий байх шаардлагад нийцээгүй. - Худалдах-худалдан авах гэрээний төлбөр төлөх хугацаа болон нэхэмжлэгчийн төлбөр төлсөн гэх хугацааны хооронд зөрүүтэй байхад шүүх үйл баримтыг бүрэн тогтоогүй. - Хариуцагчийн эзэмшлийг хууль бус гэж үзсэн үндэслэлийн талаар дүгнэлт хийгээгүй, гэрээний үүргийн зөрчил, түүний биелэлтийн талаар эрх зүйн дүгнэлт өгөөгүй. - Иргэний хуулийн 106.1-д зааснаар шүүх нэхэмжлэгчийн өмчлөх эрх, хариуцагчийн эзэмшлийн эрх зүйн үндэслэлийг тодорхой болгох үүрэгтэй. - Шүүх нотлох баримтыг хэрэгт хамааралтай, ач холбогдолтой, үнэн зөв эсэхийг тал бүрээс нь хянах хуульд заасан үүргээ биелүүлээгүй. - Шийдвэрийн үндэслэх хэсэгт Иргэний хуулийн 110.1-д заасан үүргээ хариуцагч биелүүлээгүй гэх дүгнэлт нь ойлгомжгүй байна.

ХЭРГИЙН ТАНИЛЦУУЛГА: Худалдах, худалдан авах гэрээний дагуу орон сууцны үнийг бүрэн төлөөгүй хариуцагчийг тухайн орон сууцнаас албадан гаргах, эсвэл төлбөрөө буцаан авахаар нэхэмжлэгч, хариуцагч хоорондоо маргажээ. АНХАН ШАТ: Нэхэмжлэлийг хэрэгсэхгүй болгож, хариуцагчийн сөрөг нэхэмжлэлийг мөн хэрэгсэхгүй болгосон. ДАВЖ ЗААЛДАХ ШАТ: Анхан шатны шүүх нэхэмжлэлийн үндэслэлээ тодруулалгүй шийдвэрлэсэн нь буруу бөгөөд нэхэмжлэгчийн гомдлыг хангаж, шийдвэрийг хүчингүй болгон хэргийг дахин хэлэлцүүлэхээр буцаасан. ҮНДЭСЛЭЛ: Худалдах, худалдан авах гэрээний үүрэг биелэгдээгүй, шүүхийн шийдвэр хүчин төгөлдөр болсон байх ба нэхэмжлэлийн шаардлага нь хууль бус эзэмшил эсвэл худалдагчийн саатуулан барих эрхтэй холбоотой эсэх нь тодорхойгүй байгаа тул нэхэмжлэлийн үндэслэлийг тодруулах шаардлагатай.