Тогтоол №15249

ХЭРГИЙН ТАНИЛЦУУЛГА: Өвлөх эрхийн гэрчилгээ олгосон үйлдлийг хүчингүй болгох, орон сууцны хууль ёсны өв залгамжлагчаар тогтоолгох тухай нэхэмжлэл. Нэхэмжлэгч нар нь талийгаач хүүгийн эцэг эх байсан бөгөөд нэхэмжлэлдээ нотариатч буруу журам зөрчин, эд хөрөнгийн барьцаанд байхад зөвшөөрөлгүй, буруу хаягаар гэрчилгээ олгосон гэж маргажээ. Хариуцагч тал хүүгийн эх нь хуулийн дагуу хууль ёсны төлөөлөгчөөр нь гэрчилгээ авсан, өв хүлээн авах хүсэлтийг хуулийн хугацаанд гаргасан, тойрог харьяалал хамаагүй гэж тайлбарласан. АНХАН ШАТ: Иргэний хуулийн 528.2, 528.3, Нотариатын тухай хуулийн 43.1-ийг баримтлан нэхэмжлэлийг бүхэлд нь хэрэгсэхгүй болгосон. ДАВЖ ЗААЛДАХ ШАТ: Нэхэмжлэгч нарын төлөөлөгч нотариатч эд хөрөнгийн барьцаанд байсныг харгалзахгүй, зөвшөөрөлгүй, буруу хаягаар гэрчилгээ олгосон, хуулийг буруу тайлбарласан, шүүх хэргийн бодит байдлыг тогтоогоогүй гэж гомдол гаргав. ХЯНАЛТЫН ШАТ: Анхан шатны шүүх хэргийн бодит нөхцөл байдлыг бүрэн тогтоогоогүй, Иргэний хуулийн 520.1.1-д заасан бусад өвлөгчдийн эд хөрөнгө эзэмдсэн эсэхийг тодруулаагүй, Иргэний хуулийн 528.2-ыг зөрчсөн нь тогтоогдоогүй гэж үзсэн. ҮНДЭСЛЭЛ: Өвлөх эрхийн гэрчилгээ олгохдоо эд хөрөнгийн барьцаанд байсан эсэх, барьцаалагч байгууллагын зөвшөөрөл авсан эсэх, өвлөгч нь хуульд заасны дагуу эд хөрөнгөө эзэмдсэн эсэх зэргийг тодруулах шаардлагатай. Иймд анхан шатны шүүхийн шийдвэрийг хүчингүй болгож, хэргийг дахин хянан хэлэлцүүлэхээр болсон.

ХЭРГИЙН ТАНИЛЦУУЛГА: Иргэд нь нас барагчийн газрын өвлөх эрхийн гэрчилгээг хүчингүй болгуулах, хууль ёсны өвлөгчөөр тогтоолгох шаардлага гаргасан. Нэхэмжлэгчид газрыг өвлөх эрхтэй гэж үзэж байсан бол хариуцагч нас барагчийн гэр бүлийн гишүүн байсан ба нэхэмжлэгчид өв хүлээн авахаас татгалзсан гэж үзэж, нотариатын гэрчилгээ олгохдоо хууль зөрчсөн гэж нэхэмжилсэн. АНХАН ШАТ: Нотариатын гэрчилгээг хүчингүй болгож, нэхэмжлэгч нарыг хууль ёсны өвлөгчөөр тогтоосон. Хариуцагч Д.Ц-д холбогдох нэхэмжлэлийг хэрэгсэхгүй болгож, улсын тэмдэгтийн хураамжийг хариуцагч Д.Наас гаргуулж нэхэмжлэгч нарт олгох шийдвэрлэсэн. ДАВЖ ЗААЛДАХ ШАТ: Хариуцагчийн өмгөөлөгч нь анхан шатны шүүхийн шийдвэрийг эс зөвшөөрч, өвлүүлэгч Улаанбаатар хотод нас барсан байхад Төв аймгийн нотариат гэрчилгээ олгосон нь хуульд нийцээгүй, нэхэмжлэгчид өв хүлээн авахаас татгалзсан байж нотариатын буруу гэж гомдол гаргасан. Давж заалдах шатны шүүхээс хэрэг хянан шийдвэрлэх ажиллагааны журмыг ноцтой зөрчсөн гэх үндэслэлээр анхан шатны шүүхийн шийдвэрийг хүчингүй болгож, хэргийг дахин шийдвэрлүүлэхээр буцаасан. ҮНДЭСЛЭЛ: Анхан шатны шүүх нь нэхэмжлэгч Т.Т-ийн нэхэмжлэлд л хэрэг үүсгэсэн нь бусад нэхэмжлэгчдийн эрхийг хязгаарласан, нэхэмжлэгч Т.Т-ийн итгэмжлэлээс татгалзсан байхад эрхийг нь хангаж өгөөгүй, эвлэрүүлэх ажиллагааг бүрэн хийгээгүй нь хэрэг хянан шийдвэрлэх журмын ноцтой зөрчил болсон тул давж заалдах гомдлыг хангаж, шийдвэрийг хүчингүй болгон хэргийг дахин шийдвэрлүүлэхээр буцаасан.

### 📄 ХЭРГИЙН ТОВЧ ТАНИЛЦУУЛГА - **Үйл явдал**: М.Батхуяг нас барсны дараа түүний эцэг эх болох Х.М, Б.С нар нь орон сууцны хууль ёсны өв залгамжлагчаар тогтоолгох, нотариатчийн олгосон өвлөх эрхийн гэрчилгээг хүчингүйд тооцуулахыг хүссэн. - **Нэхэмжлэгч**: Х.М, Б.С нар нь талийгаачийн төрсөн эцэг, эх бөгөөд нотариатч Б.Батсүрэн нь Б.Аззаяагийн нэр дээр өвлөх эрхийн гэрчилгээ олгохдоо хууль зөрчсөн тул гэрчилгээг хүчингүйд тооцож, орон сууцны хууль ёсны өв залгамжлагчаар тогтоолгох. - **Хариуцагч**: Б.Батсүрэн нь Иргэний хуулийн 528.1, 528.3 болон Нотариатын тухай хуулийн холбогдох заалтуудыг үндэслэн Б.Аззаяаг хууль ёсны өмчлөгч гэж үзэн, хуулийн дагуу өвлөх эрхийн гэрчилгээ олгосон тул нэхэмжлэлийг хэрэгсэхгүй болгох. ### 🏛️ АНХАН ШАТ - **Өдөр**: 2018-03-12, **Дугаар**: 183/ШШ2018/00570 - **Шийдвэр**: Нэхэмжлэлийг хэрэгсэхгүй болгосон. - **Үндэслэл**: Иргэний хуулийн 528.2, 528.3, Нотариатын тухай хуулийн 43.1-д зааснаар нэхэмжлэгч нар өв нээгдсэнээс хойш 1 жилийн дотор өв хүлээн авах тухай өргөдөл гаргаагүй, өвлөгдсөн эд хөрөнгийг эзэмдэн авсан буюу эрхлэн удирдсан нь тогтоогдоогүй. ### 🔁 ДАВЖ ЗААЛДАХ ШАТ - **Өдөр**: 2018-04-27, **Дугаар**: 999 - **Гомдлол гаргагч**: Нэхэмжлэгч - **Гомдлолын шалтгаан**: Анхан шатны шүүх хуулийг буруу тайлбарлан хэрэглэсэн. - **Шийдвэр**: Анхан шатны шүүхийн шийдвэрийг хүчингүй болгож, хэргийг дахин шийдвэрлүүлэхээр буцаасан. - **Үндэслэл**: Иргэний хуулийн 528.2-т заасан өв хүлээн авах журмыг буруу тайлбарласан, өв нээгдсэнээс хойш тухайн орон сууцыг хэн эзэмшиж, ашиглаж байсан, зээл болон ашиглалтын төлбөрийг хэн төлж байсан нь тодорхойгүй байхад нэхэмжлэгч нарыг орон сууцыг эзэмдэн аваагүй гэж дүгнэсэн нь учир дутагдалтай. ### ⚖️ ХЯНАЛТЫН ШАТ - **Өдөр**: 2018-07-27, **Дугаар**: 999 - **Гомдлол гаргагч**: Хариуцагчийн итгэмжлэгдсэн төлөөлөгч Г.Эрдэнэхүү - **Гомдлолын шалтгаан**: Давж заалдах шатны шүүх хэрэгт байхгүй нотлох баримтын талаар дүгнэлт хийж, мэтгэлцэх зарчмыг зөрчсөн. - **Шийдвэр**: Нийслэлийн Иргэний хэргийн давж заалдах шатны шүүхийн магадлалыг хэвээр үлдээж, хариуцагчийн гомдлыг хангахгүй орхисон. ### 📚 ҮНДЭСЛЭЛ - Нэхэмжлэгч Х.М, Б.С нар нь талийгаачийн эцэг эх бөгөөд Иргэний хуулийн 520.1.1-д зааснаар хууль ёсны өвлөгч юм. - Анхан шатны шүүх нэхэмжлэгч нарыг өв нээгдсэнээс хойш 1 жилийн дотор өв хүлээн авах тухай өргөдөл гаргаагүй, өвлөгдсөн эд хөрөнгийг эзэмдэн аваагүй гэж дүгнэхдээ Иргэний хуулийн 528.2-г буруу тайлбарлан хэрэглэсэн. - Нэхэмжлэгч нар талийгаачтай хамт амьдарч байгаагүй тул Иргэний хуулийн 528.2 дахь хэсэгт зааснаар өв нээгдсэнээс хойш нэг жилийн дотор өвлөгдсөн эд хөрөнгийг эзэмдэн авсан буюу эрхлэн удирдсан тохиолдолд өвийг хүлээн авсан гэж үзнэ. - Тухайн орон сууцыг хэн эзэмшиж, ашиглаж байсан, зээл болон ашиглалтын төлбөрийг хэн төлж байсан нь тодорхойгүй, энэ талаарх баримт хэрэгт авагдаагүй байхад анхан шатны шүүх дүгнэлт хийсэн нь учир дутагдалтай. - Хэргийн нөхцөл байдал бүрэн тогтоогдоогүй тул хяналтын шатны шүүхээс нэхэмжлэлийн талаар дүгнэлт хийх, хэргийг эцэслэн шийдвэрлэх боломжгүй. - Давж заалдах шатны шүүхийн дүгнэлт нь Иргэний хууль, Нотариатын тухай хууль, Иргэний хэрэг шүүхэд хянан шийдвэрлэх тухай хуулийг зөрчөөгүй.

ХЭРГИЙН ТАНИЛЦУУЛГА: Орон сууцны өвлөх эрхийн гэрчилгээг хүчингүй болгуулах тухай. Нэхэмжлэгч нь аавынхаа нас барсны дараа ахдаа хууль бусаар өвлөх эрхийн гэрчилгээ олгосон тул үүнийг хүчингүй болгохыг шаардсан. Хариуцагч нь холбогдох баримтуудыг үндэслэн гэрчилгээг хуулийн дагуу олгосон гэж тайлбарласан. АНХАН ШАТ: Хариуцагч нотариатын үйлдлийг Нотариатын тухай хуулийн 43 дугаар зүйлийг зөрчсөн гэж үзэн, өвлөх эрхийн гэрчилгээ болон нотариатын үйлдлийг хүчингүй болгож шийдвэрлэв. ДАВЖ ЗААЛДАХ ШАТ: Гуравдагч этгээдийн итгэмжлэгдсэн төлөөлөгч шүүгчээс зүй бус харьцаж, эрх ашгийг нь хөндсөн гэж гомдол гаргасан боловч давж заалдах шатны шүүх анхан шатны шүүхийн шийдвэрийг хүчингүй болгож, нэхэмжлэлийг хэрэгсэхгүй болгосон. ҮНДЭСЛЭЛ: Анхан шатны шүүх Иргэний хэрэг шүүхэд хянан шийдвэрлэх тухай хуулийн 116 дугаар зүйлийн 116.2-т заасан хууль ёсны болон үндэслэл бүхий байх шаардлагыг хангаагүй. Хариуцагч нь гуравдагч этгээд болох ахыг өвлөх эрхийн гэрчилгээ авахад шаардлагатай баримт бичгийг бүрдүүлж, Иргэний хуулийн 531 дүгээр зүйлийн 531.2-т заасан хугацаа өнгөрсний дараа гэрчилгээг олгосон нь хууль зөрчсөн үндэслэл тогтоогдоогүй. Гуравдагч этгээдийн эрх ашиг хөндөгдсөн, мэтгэлцэх боломжоор хангагдаагүй гэх гомдол үндэслэлгүй.

ХЭРГИЙН ТАНИЛЦУУЛГА: Нэхэмжлэгч нь өвлөх эрхийн гэрчилгээг хууль бусаар олгосон гэж үзэн хүчингүй болгуулах шаардлага гаргасан. Өвлүүлэгч нь хуулийн дагуу хугацаанаас өмнө олгосон, мөн өөр өвлөгчид болон гэрээслэл байгаа эсэхийг тогтоохгүй үйлдсэн гэж нэхэмжлэгч мэдэгдэв. Хариуцагч нотариатч хуулийн дагуу ажилласан, нэхэмжлэлийн шаардлага үндэслэлгүй гэж тайлбарлав. АНХАН ШАТ: Өвлөх эрхийн гэрчилгээг хүчингүй болгож, улсын тэмдэгтийн хураамж гаргуулж шийдвэрлэв. ДАВЖ ЗААЛДАХ ШАТ: Хариуцагч болон гуравдагч этгээдүүд анхан шатны шүүхийн шийдвэрийг эс зөвшөөрч гомдол гаргав. Гомдолд шүүх хуулийг буруу тайлбарлаж хэрэглэсэн, нотлох баримтыг үнэлээгүй, хуулийн зохицуулалтыг хангаагүй зэрэг үндэслэлүүдийг дурдсан. ҮНДЭСЛЭЛ: Давж заалдах шатны шүүх анхан шатны шүүхийн шийдвэрт өөрчлөлт оруулан, өвлөх эрхийн гэрчилгээ олгосон нотариатын үйлдлийг хүчингүй болгож шийдвэрлэв. Шүүх нотариатч нь өвлөгчөөс өвлөх эрхийн гэрчилгээ хүсэхэд хугацаанаас өмнө авч байгаа үндэслэлээ бүрэн тусгаагүй, өвлүүлэгч нас барах үед хэн хэн амьдарч байсныг тодруулаагүй зэрэг Нотариатын тухай хууль, үйлдэл хийх зааврыг бүрэн хэрэгжүүлэлгүй ажилласан гэж дүгнэсэн. Хариуцагчийн давж заалдах гомдолд дурдсан үндэслэлээр хэргийг бүхэлд нь хянан үзээд, гомдлыг хангахааргүй, харин анхан шатны шүүхийн шийдвэрт хууль хэрэглээний болон бичвэрийн өөрчлөлт оруулах нь зүйтэй гэж дүгнэв.